Nguyễn Xuân Đài
câu chuyện về cái biệt danh Đài Cụt
Người chiến sĩ "thép" của vùng đất Thành Nam
Nguyễn Xuân Đài tham gia cách mạng từ sớm. Trong suốt cuộc kháng chiến chống Pháp, ông là một chỉ huy mưu trí, dũng cảm, chuyên thực hiện các trận đánh sâu vào vùng địch hậu. Biệt danh "Đài cụt" gắn liền với một sự kiện đau thương nhưng đầy hào hùng: Trong một trận đánh, ông bị thương nặng và mất đi cánh tay phải. Tuy nhiên, dù mang thương tật, ông vẫn từ chối xuất ngũ, tiếp tục rèn luyện cách sử dụng tay trái để cầm súng và chỉ huy trận đánh.
Chiến công tại mặt trận miền Nam
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, ông được điều động vào chiến trường miền Nam. Với tư cách là một chỉ huy đặc công, ông đã trực tiếp tham gia và chỉ huy nhiều trận đánh vang dội.
Trận đánh "thần sầu": Ông nổi tiếng với cách đánh "xuất quỷ nhập thần", thường dẫn dắt đơn vị tiếp cận những căn cứ được bảo vệ nghiêm ngặt nhất của địch để đặt chất nổ. Một trong những chiến công đáng nhớ nhất của ông là việc chỉ huy đơn vị phá hủy các kho tàng, bến cảng của Mỹ tại khu vực miền Đông Nam Bộ, gây cho địch những thiệt hại nặng nề về khí tài.
Tinh thần lạc quan: Dù chỉ còn một tay, ông vẫn thực hiện được mọi thao tác quân sự mà ngay cả người lành lặn cũng phải nể phục. Ông luôn là người đi đầu trong các đợt tập kích, là "ngọn cờ" tinh thần cho anh em chiến sĩ. Khi hỏi về khó khăn, ông thường cười vang: "Còn cái tay trái này, còn cái đầu này là còn đánh giặc được!".
. Câu chuyện: "Cánh tay trái làm nên lịch sử"
Có một câu chuyện mà những người đồng đội cũ tại đơn vị đặc công vẫn thường kể lại cho thế hệ sau về bản lĩnh của đồng chí Nguyễn Xuân Đài:
Trong một trận đột nhập vào căn cứ quân sự của địch, đơn vị của ông gặp tình huống cực kỳ khó khăn: dây cháy chậm của khối bộc phá chính bị ẩm, không thể kích hoạt theo cách thông thường. Trong khi mọi người đang loay hoay, dưới hỏa lực dày đặc của địch, ông đã dùng một tay trái thành thạo tháo rời bộ phận hỏng, sửa chữa và kích nổ ngay tại chỗ.
Ngay sau khi tiếng nổ vang trời, phá tan hàng rào phòng ngự kiên cố của địch, ông đã dẫn đầu đơn vị lao thẳng vào trung tâm căn cứ. Sự quả cảm ấy không chỉ khiến địch khiếp sợ mà còn là động lực giúp toàn đơn vị vượt qua ranh giới giữa cái chết và sự sống để hoàn thành nhiệm vụ. Hình ảnh người chỉ huy với cánh tay trái vung cao, dẫn đầu đội quân đặc công đã trở thành biểu tượng bất tử của sự kiên cường Việt Nam.
. Di sản của người anh hùng
Sau năm 1975, ông trở về đời thường, tiếp tục cống hiến cho công tác cựu chiến binh và giáo dục thế hệ trẻ tại quê hương Nam Định. Ông qua đời năm 2005, để lại niềm tiếc thương vô hạn nhưng cũng đầy tự hào.
