Nguyễn Xuân Lứ – Người đội trưởng giữa “tọa độ lửa” Đồng Lộc

Những năm 1965 - 1968, Hà Tĩnh là một trong những tuyến lửa ác liệt nhất trong cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc. Ngã ba Đồng Lộc, nơi có vị trí đặc biệt quan trọng trên tuyến giao thông Bắc - Nam, trở thành trọng điểm đánh phá của không quân Mỹ.

Trong hoàn cảnh ấy, ông Nguyễn Xuân Lứ được điều động làm Đội trưởng Đội rà phá bom mìn gồm 15 chiến sĩ. Công việc của ông và đồng đội là rà phá bom, giữ cho những tuyến đường huyết mạch luôn thông suốt để các đoàn xe tiếp tục chi viện cho chiến trường miền Nam.

Ngày 25-1-1967, một đoàn xe từ miền Bắc vào qua Đồng Lộc bị máy bay Mỹ ném bom dữ dội. Nhiều chiến sĩ bị thương, giao thông tắc nghẽn. Ông Lứ vừa cõng người bị thương đi cấp cứu, vừa chỉ huy lực lượng khắc phục hậu quả. Sau đó, khi địch thả 36 quả bom nổ chậm tại Cầu Tối, ông cùng ông Phan Văn Ngọc tiếp tục rà phá bom trong đêm. Không may, ông Ngọc hy sinh, ông Lứ bị thương nhưng vẫn tiếp tục nhiệm vụ, bảo đảm đoàn xe được thông tuyến an toàn.

Ngày 10-4-1967, trước gần 230 quả bom địch ném xuống các tuyến Quốc lộ 1A và 15A, ông Lứ cùng đồng đội đã phá gần 200 quả bom tại Cầu Già. Không chỉ trực tiếp phá bom, ông còn được giao hướng dẫn lực lượng dân quân địa phương cách rà phá bom thủ công.

Đặc biệt, ngày 8-3-1968, tại Truông Kén còn hai quả bom nổ chậm chắn ngang đường. Khi các biện pháp kích nổ đều không thành công, ông Lứ đã trực tiếp dùng đòn bẩy đưa bom ra khỏi mặt đường, mở đường cho đoàn xe đi qua an toàn. Hành động dũng cảm ấy được Bộ trưởng Giao thông Vận tải Phan Trọng Tuệ trực tiếp biểu dương, khen thưởng.

Trong những năm tháng ở Đồng Lộc, ông Lứ 9 lần bị trọng thương, có hai lần suýt mất mạng vì bom. Sau chiến tranh, ông tiếp tục công tác trong ngành giao thông rồi trở về quê hương tham gia công tác địa phương.

Với những đóng góp của mình, ông được tặng nhiều phần thưởng, trong đó có 3 Huân chương Chiến công hạng Nhất, Nhì, Ba. Ông cũng hai lần được đề nghị phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, nhưng đến nay danh hiệu ấy vẫn chưa được trao.

Câu chuyện về ông Nguyễn Xuân Lứ không chỉ là câu chuyện về một người lính rà phá bom mìn, mà còn là hình ảnh của cả một thế hệ đã dành tuổi trẻ và một phần xương máu của mình để giữ thông những tuyến đường, bảo vệ mạch giao thông và góp phần làm nên thắng lợi của dân tộc.

Những con đường hôm nay đã bình yên, nhưng phía sau sự bình yên ấy vẫn còn dấu chân của những người từng đi qua “tọa độ lửa” Đồng Lộc bằng lòng dũng cảm và sự hy sinh.