NGUYỄN XUÂN ÔN – NHÀ YÊU NƯỚC, LÃNH TỤ PHONG TRÀO CẦN VƯƠNG
Nguyễn Xuân Ôn (1825–1889), hiệu Ngọc Đường, quê ở làng Quần Phương, tổng Phú Ninh, huyện Đông Thành, nay thuộc huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. Ông là một nhà nho yêu nước, nhà thơ và là một trong những lãnh tụ tiêu biểu của phong trào Cần Vương chống thực dân Pháp ở Nghệ An.
Sinh ra trong một gia đình có truyền thống Nho học, Nguyễn Xuân Ôn nổi tiếng thông minh, học giỏi. Năm 1851, ông đỗ Giải nguyên và sau đó ra làm quan dưới triều Nguyễn. Tuy nhiên, trước cảnh đất nước bị thực dân Pháp xâm lược, ông không cam chịu đứng ngoài cuộc.
Năm 1885, khi vua Hàm Nghi ban Chiếu Cần Vương, Nguyễn Xuân Ôn trở về quê, tập hợp nghĩa quân, xây dựng lực lượng và tổ chức nhiều hoạt động chống Pháp ở vùng Nghệ An. Ông đã cùng các văn thân, sĩ phu và nhân dân địa phương đứng lên chiến đấu, thể hiện tinh thần yêu nước và ý chí bảo vệ non sông.
Do lực lượng chênh lệch, cuộc kháng chiến gặp nhiều khó khăn. Năm 1887, Nguyễn Xuân Ôn bị quân Pháp bắt và đưa về giam tại Hà Nội. Dù bị giam cầm, ông vẫn giữ vững khí tiết của một nhà yêu nước. Ông qua đời năm 1889.
Nguyễn Xuân Ôn là một tấm gương tiêu biểu về lòng yêu nước, khí tiết của người trí thức và tinh thần bất khuất chống ngoại xâm. Tên tuổi ông góp phần làm sáng thêm truyền thống yêu nước và cách mạng của quê hương Nghệ An.
