Nguyễn Xuân Viên - Cựu tù binh Côn Đảo
Cựu tù Nguyễn Xuân Viên tham gia du kích địa phương từ năm 1965, khi ấy ông 21 tuổi. Năm Mậu Thân 1968, ông bị địch bắt, giam giữ ở nhiều nơi như: Lao xá Hội An, khám Chí Hòa rồi nhà lao Tân Hiệp.
Theo lời ông Viên, thời điểm đó, chúng có ý định giao lại cho Việt Nam Cộng Hòa để bắt đi lính nhưng ông không chịu. Ông kể, hồi đó chúng bắt xếp hàng, chúng nói, ai muốn đi lính thì đứng sang một bên, ai muốn đi biển thì đứng sang một bên. “Nó nói không đi lính tao cho mày đi biển, mà hồi đó thì đâu có biết đi biển là đi đâu, chỉ nghĩ là không phải đi làm lính cho Việt Nam Cộng Hòa là tôi chọn đi biển. Cuối cùng, chúng đưa tôi ra “chuồng cọp”. Ra đến đây mới biết, đi biển như chúng nói là đày tôi ra Côn Đảo”, ông Viên nói.
Ra đến nơi thì nó tống ông vào "chuồng cọp". Những ngày tháng bị giam giữ, ông ở cả "chuồng cọp Mỹ", "chuồng cọp Pháp", và ở đến tận ngày cuối cùng.
Theo ông Viên, Côn Đảo được giải phóng muộn hơn trong đất liền. Sáng ngày 30/4/1975, Sài Gòn được giải phóng nhưng sang ngày 1/5/1975, anh em tù Côn Đảo mới được thả ra. Đến ngày 5/5/1975, mới có tàu từ đất liền ra đón các tù nhân. Ai bị giam lâu, sức khỏe yếu thì được vào bờ trước, rồi cứ thế, ông Viên và hơn 4.000 người tù chính trị lần lượt được rời khỏi “địa ngục trần gian”.
"Ngày giải phóng, ở vòng ngoài người ta hoan hô nhiều lắm, hoan hô Chính phủ cách mạng lâm thời, hoan hô ngày miền Nam giải phóng. Mình ở trong cùng, nghe mang máng thế, chứ cũng không biết hoan hô gì", ông Viên nhớ lại.
