nhà báo Đậu Ngọc Đản

Khoảnh khắc lịch sử 30/4 qua ống kính Đậu Ngọc Đản

Trong Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975, nhà báo Đậu Ngọc Đản cùng đồng nghiệp đã trực tiếp chứng kiến nhiều thời khắc quan trọng của lịch sử. Ông có mặt tại Huế vào ngày 26/3 khi thành phố được giải phóng, sau đó di chuyển bằng xe máy vượt đèo Hải Vân và đến Đà Nẵng vào ngày 29/3. Đến ngày 29/4, ông có mặt tại Xuân Lộc – khu vực ngoại vi Sài Gòn. Tại đây, ông gặp đồng chí Hồng Cư, Cục trưởng Cục Văn hóa thuộc Tổng cục Chính trị, cùng đồng chí Lê Khả Phiêu, lúc đó là Chủ nhiệm Chính trị Quân đoàn 2, và được giao nhiệm vụ tiến vào Sài Gòn ngay lập tức.

Theo lời kể của nhà báo Ngọc Đản, ông đã đi cùng đội hình hành quân của Trung đoàn 66, Sư đoàn 304, sau đó bám theo chiếc xe tăng thứ tư của Lữ đoàn Tăng thiết giáp 203. Đơn vị này đã tham gia trận đánh ác liệt cuối cùng tại cầu Sài Gòn, phá vỡ tuyến phòng thủ của đối phương ở phía bắc cây cầu, rồi tiến thẳng về Dinh Độc Lập.

Vào lúc 11 giờ 24 phút ngày 30/4, ông cùng đồng nghiệp Hoàng Thiểm có mặt trước Dinh Độc Lập. Nắm bắt đúng thời cơ trong những khoảnh khắc đầu tiên, ông đã kịp thời ghi lại nhiều hình ảnh mang tính lịch sử: Tổng thống Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng và bước xuống bậc tam cấp dưới sự kiểm soát của lực lượng Sư đoàn 304 và Lữ đoàn 203; hình ảnh Trung đoàn phó Phạm Xuân Thệ; khoảnh khắc Đại đội trưởng Bùi Quang Thận từ xe tăng 843 chạy lên nóc Dinh để cắm cờ của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Ngoài ra, ông còn ghi lại hình ảnh xe tăng 390 cùng sự xuất hiện của một nữ nhà báo Pháp, cũng như nữ biệt động Nguyễn Trung Kiên (tức cô Nhíp) dẫn đầu xe tăng tiến vào sân bay Tân Sơn Nhất.

Dù đã chụp được những bức ảnh vô cùng giá trị, việc đưa chúng ra Hà Nội ngay sau đó lại là thử thách lớn. Trong hoàn cảnh gấp rút, ông đã nhờ đến sự giúp đỡ của một số binh sĩ thuộc chính quyền Sài Gòn còn có mặt tại Dinh Độc Lập. Cụ thể, ông Võ Cự Long – một sĩ quan lái xe dẫn đường – đã tình nguyện chở ông và nhà báo Hoàng Thiểm ra Đà Nẵng. Họ di chuyển liên tục không nghỉ và đến sân bay Đà Nẵng vào ngày 2/5/1975. Ngay trong buổi trưa hôm đó, nhà báo Hoàng Thiểm đã mang theo tài liệu lên máy bay quân sự để đưa ra Hà Nội. Nhờ vậy, ngày 3/5/1975, Báo Nhân Dân và Báo Quân đội nhân dân đã đăng tải những hình ảnh quý giá về thời khắc lịch sử tại Dinh Độc Lập ngày 30/4.

Nửa thế kỷ đã trôi qua, mỗi khi nhớ lại, nhà báo Ngọc Đản cho rằng mình may mắn khi là một trong hai nhà báo miền Bắc có mặt trong thời khắc trọng đại ấy. Những bức ảnh ông ghi lại đến nay đã trở thành nguồn tư liệu lịch sử vô giá của cách mạng Việt Nam.