NHÀ CÁCH MẠNG HOÀNG LẠC

Đồng chí Hoàng Lạc sinh năm 1895 tên thật là Hoàng Khoái Lạc (còn có các bí danh như: Đào Viên, Tam, Khang, Thanh Quảng, Yến Sơn…). Trong một nhà nho có tư tưởng yêu nước, làm nghề cắt thuốc bắc chữa bệnh ở làng Đỉnh Lự (xã Tân Lộc, huyện Can Lộc cũ, nay là xã Hồng Lộc),tỉnh Hà TĩnhLớn lên trong cảnh nước mất nhà tan, được cha dạy chữ Nho và truyền bá tư tưởng yêu nước từ nhỏ nên chàng thanh niên Hoàng Lạc sớm có cảm tình với cách mạng. Với bầu nhiệt huyết của tuổi trẻ, năm 1920, Hoàng Lạc cùng 8 thanh niên Can Lộc lần lượt vượt biên sang Thái Lan, bắt mối với các tổ chức yêu nước.Sau một thời gian học tập, rèn luyện, anh cùng các đồng chí của mình trở về quê hương dạy học, tích cực tuyên truyền, vận động quần chúng tham gia chống chế độ thực dân, phong kiến.Mùa hè năm 1925, Hoàng Lạc đã vận động nhiều người làng tham gia Hội Phục Việt để thành lập tổ chức Tân Việt làng Đỉnh Lự. Từ 1925 - 1929, hoạt động của tổ chức Tân Việt đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến Nhân dân trong và ngoài tổng Phù Lưu. Nhiều nơi, quần chúng đã tổ chức đấu tranh, giành lại được ruộng công từ bọn cường hào, lý trưởng, quan lại trong vùng.Tháng 6/1929, Đông Dương Cộng sản Đảng thành lập như một luồng ánh sáng soi tỏ con đường của những thành viên tiên tiến trong tổ chức Tân Việt. Với vai trò kết nối quan trọng của đồng chí Hoàng Lạc và các đảng viên tại địa phương, tháng 2/1930, Chi bộ Đỉnh Lự - chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên ở Can Lộc chính thức ra đời, gồm các đồng chí: Hoàng Lạc (làm Bí thư), Hoàng Liên, Mai Cát, Nguyễn Cứ và Hoàng Kỳ. Trong đó, đồng chí Hoàng Liên, Hoàng Kỳ là em ruột và Mai Cát là người anh vợ của Hoàng Lạc.Trong những ngày sôi sục đấu tranh của phong trào Xô-viết Nghệ Tĩnh, Hoàng Lạc trực tiếp chỉ đạo treo cờ, rải truyền đơn, diễn thuyết kêu gọi quần chúng. Khi phong trào bị đàn áp, ông được tăng cường giữ nhiều vị trí trọng yếu như: cán bộ tuyên truyền của Huyện ủy Can Lộc, phụ trách in ấn của Tỉnh ủy Hà Tĩnh, rồi được bầu làm ủy viên Xứ ủy Trung Kỳ phụ trách công tác tài chính.Tháng 2/1932, đồng chí Hoàng Lạc bị bắt trong một cuộc vây ráp của giặc và bị kết án 9 năm tù, 4 năm rưỡi quản thúc, giam tại Nhà lao Hà Tĩnh. Năm 1935, sau nhiều năm tháng bị tù đày, chịu nhiều hình thức tra tấn dã man, đồng chí Hoàng Lạc mắc bệnh hiểm nghèo, được tha tù để đưa về quê nhà chạy chữa.Ngày 23/3/1935, đồng chí trút hơi thở cuối cùng ở tuổi 40, để lại niềm tiếc thương cho gia đình, dòng tộc và tổ chức đảng