NHÀ CÁCH MẠNG NGUYỄN SĨ ĐỨC – NGƯỜI CÁN BỘ KIÊN TRUNG CỦA XỨ NGHỆ

Nhà cách mạng Nguyễn Sĩ Đức, bí danh Qua, sinh ngày 2-3-1905 tại làng Xuân Dương, tổng Xuân Lâm, nay thuộc xã Thanh Dương, tỉnh Nghệ An. Xuất thân trong một gia đình nông dân nghèo, ông sớm tham gia phong trào yêu nước và trở thành một trong những cán bộ tích cực của phong trào cách mạng tại Thanh Chương.

Từ năm 15 tuổi, Nguyễn Sĩ Đức đã tham gia hoạt động trong Hội Phục Việt, sau đó là Tân Việt. Ông vừa làm nghề may để che mắt địch, vừa rải truyền đơn, dạy chữ Quốc ngữ, tổ chức các hội ái hữu và tuyên truyền tư tưởng yêu nước trong nhân dân. Tháng 4-1930, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam và được giao xây dựng cơ sở, vận động quần chúng.

Trong cao trào Xô viết Nghệ Tĩnh 1930-1931, Nguyễn Sĩ Đức là cán bộ nòng cốt của Chi bộ Đại Thành. Ông trực tiếp lãnh đạo nhiều cuộc đấu tranh của quần chúng, trong đó có cuộc biểu tình ngày 1-6-1930 với hơn 300 người dân Xuân Dương tham gia. Tháng 11-1930, ông được bầu làm Bí thư Chi bộ Đại Thành; đến tháng 3-1931 giữ chức Bí thư Tổng ủy Xuân Lâm, trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng tại địa phương.

Hoạt động sôi nổi khiến ông nhiều lần bị thực dân Pháp bắt giam, tra tấn tại các nhà lao Thanh Chương, Vinh, Lao Bảo và Buôn Ma Thuột. Dù chịu nhiều cực hình, ông vẫn giữ vững khí tiết, không khai báo, đồng thời tích cực tổ chức đấu tranh trong tù và động viên đồng chí giữ vững niềm tin cách mạng.

Ngày 30-7-1945, được trả tự do, Nguyễn Sĩ Đức trở về quê hương và tiếp tục tham gia lãnh đạo Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945 tại Thanh Chương. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông giữ nhiều cương vị công tác tại địa phương, trong đó có Chủ tịch Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời làng Xuân Dương và Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Minh Tân từ năm 1946 đến năm 1950. Ông tiếp tục công tác, đảm nhiệm nhiều trọng trách cho đến khi nghỉ hưu năm 1969.

Ngày 26-3-1984, đồng chí Nguyễn Sĩ Đức qua đời, hưởng thọ 79 tuổi. Với những đóng góp cho sự nghiệp cách mạng, ông được tặng Huy chương Kháng chiến hạng Nhất, truy tặng Huân chương Độc lập hạng Ba; gia đình được Thủ tướng Phạm Văn Đồng tặng Bằng có công với nước.