NHÀ CÁCH MẠNG NGUYỄN THỊ HỒNG – NỮ CÁN BỘ KIÊN CƯỜNG TRONG KHỞI NGHĨA NAM KỲ Ở VŨNG LIÊM

Nguyễn Thị Hồng, tên thật là Hà Thị Lan, sinh năm 1915 tại làng Vĩnh Kim, quận Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho, nay thuộc xã Vĩnh Kim, tỉnh Đồng Tháp. Trong hoạt động báo chí, bà sử dụng bút danh Hồng Hoa. Sinh ra trong thời kỳ đất nước còn chìm dưới ách thống trị của thực dân, người phụ nữ trẻ Nguyễn Thị Hồng sớm lựa chọn con đường đấu tranh cách mạng.

Năm 15 tuổi, bà bắt đầu tham gia hoạt động cách mạng trong đoàn hát Đồng Ấu Ban. Từ môi trường hoạt động văn nghệ, bà từng bước được tổ chức giao những nhiệm vụ ngày càng quan trọng. Bà tham gia công tác nội thành, bí mật rải truyền đơn, chuyển tài liệu và vũ khí cho các cơ sở cách mạng tại thành phố Sài Gòn.

Không chỉ hoạt động bí mật, Nguyễn Thị Hồng còn tham gia làm báo với bút danh Hồng Hoa, viết cho báo Dân Chúng ở Sài Gòn. Những hoạt động ấy vừa giúp bà truyền tải tiếng nói đấu tranh, vừa tạo điều kiện để tuyên truyền, vận động quần chúng. Năm 1938, bà được kết nạp vào Đảng Cộng sản, đánh dấu bước trưởng thành quan trọng trên con đường hoạt động cách mạng.

Năm 1940, trong quá trình chuẩn bị lực lượng cho cuộc khởi nghĩa, Nguyễn Thị Hồng được tổ chức phân công về Vũng Liêm hoạt động. Tại đây, bằng sự năng động, kiên trì và khả năng vận động quần chúng, bà đã xây dựng, phát triển và củng cố được 6 chi bộ.

Bà được bổ sung vào Ban Chấp hành Quận ủy Vũng Liêm. Khi đồng chí Lê Quang Phòng bị địch bắt, Nguyễn Thị Hồng được bổ sung làm Tỉnh ủy viên, đồng thời giữ cương vị Bí thư Quận ủy, trực tiếp chỉ đạo chuẩn bị và tổ chức khởi nghĩa Nam Kỳ tại Vũng Liêm.

Đêm 22, rạng sáng 23/11/1940, cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ tại Vũng Liêm diễn ra. Lực lượng cách mạng tiến công, đánh chiếm dinh quận, tiêu diệt một số tên ác ôn, thu vũ khí và đốt toàn bộ tài liệu của địch. Tại nhiều xã trong huyện, quần chúng đồng loạt nổi dậy, chiếm trụ sở chính quyền, tạo nên khí thế đấu tranh mạnh mẽ.

Tuy nhiên, do tương quan lực lượng quá chênh lệch, chỉ sau khoảng 7 giờ, quân địch tổ chức phản công, chiếm lại các vị trí và tiến hành truy lùng, đàn áp phong trào hết sức khốc liệt. Trong tình thế ấy, Nguyễn Thị Hồng phải chuyển địa bàn hoạt động. Bà tiếp tục được giao giữ cương vị Bí thư Quận ủy Châu Thành, tỉnh Rạch Giá.

Nhưng sự truy lùng của địch ngày càng gắt gao. Tháng 5/1941, Nguyễn Thị Hồng bị bắt. Chính quyền thực dân kết án bà 5 năm tù và giam tại khám Chí Hòa ở Sài Gòn.

Những năm tháng tù đày không làm người nữ chiến sĩ cách mạng khuất phục. Sau năm 1945, bà tiếp tục trở lại hoạt động và cống hiến cho sự nghiệp cách mạng trong những chặng đường mới của đất nước.

Từ năm 1945 đến năm 1992, Nguyễn Thị Hồng kinh qua nhiều cương vị, trong đó có Ủy viên Ban Chấp hành Phụ nữ Nam Bộ, Ủy viên Ban Chấp hành Phụ nữ tỉnh Vĩnh Trà, Bí thư quận Vũng Liêm và Bí thư thị xã Trà Vinh.

Trên từng cương vị công tác, bà tiếp tục phát huy bản lĩnh của người cán bộ đã được tôi luyện qua những năm tháng hoạt động bí mật, đấu tranh và tù đày. Hành trình ấy kéo dài qua nhiều giai đoạn lịch sử, từ cao trào cách mạng trước Cách mạng Tháng Tám đến hai cuộc kháng chiến và những năm tháng xây dựng đất nước sau ngày thống nhất.

Điểm nổi bật trong cuộc đời hoạt động của Nguyễn Thị Hồng là sự kết hợp giữa bản lĩnh chính trị, tinh thần trách nhiệm và khả năng hoạt động linh hoạt. Từ một thiếu nữ tham gia cách mạng khi mới 15 tuổi, bà từng bước trưởng thành, trở thành cán bộ lãnh đạo ở cơ sở, trực tiếp tham gia chuẩn bị và chỉ đạo một cuộc khởi nghĩa lớn trong cao trào Nam Kỳ năm 1940.

Cuộc đời hoạt động cách mạng của bà cũng là minh chứng cho những đóng góp quan trọng của phụ nữ Nam Bộ trong những năm tháng đấu tranh giành độc lập. Trong điều kiện địch kiểm soát gắt gao, những nữ cán bộ như Nguyễn Thị Hồng vừa làm công tác tuyên truyền, tổ chức cơ sở, vận động quần chúng, vừa trực tiếp tham gia lãnh đạo phong trào và đối mặt với tù đày, hiểm nguy.

Nguyễn Thị Hồng từ trần năm 1992, khép lại một chặng đường hơn sáu thập niên gắn bó với cách mạng.

Với những cống hiến trong quá trình hoạt động, bà được Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Kháng chiến hạng Nhất, Huân chương Quyết thắng hạng Nhất, Huân chương Giải phóng hạng Nhất, Huân chương Độc lập hạng Nhì và Huy hiệu 40, 50 năm tuổi Đảng.

Từ cô gái trẻ mang bút danh Hồng Hoa trên những trang báo cách mạng đến nữ cán bộ trực tiếp lãnh đạo khởi nghĩa Nam Kỳ ở Vũng Liêm, Nguyễn Thị Hồng đã dành trọn tuổi xuân và phần lớn cuộc đời cho sự nghiệp cách mạng. Tấm gương của bà góp phần khắc họa hình ảnh người phụ nữ Nam Bộ kiên cường, bất khuất, sẵn sàng vượt qua tù đày, hiểm nguy để giữ vững niềm tin và lý tưởng cách mạng.