Nhà cách mạng và nhà khoa học Trần Văn Giàu
Trần Văn Giàu là một nhà cách mạng kiên trung, nhà khoa học lớn và nhà giáo tiêu biểu của Việt Nam. Ông có nhiều đóng góp quan trọng trong phong trào cách mạng Nam Bộ cũng như trong lĩnh vực nghiên cứu lịch sử, triết học của nước ta.
Ông sinh ngày 11 tháng 9 năm 1911, quê tại Long An (nay thuộc Tây Ninh), trong một gia đình khá giả. Từ nhỏ, ông đã được học hành đầy đủ. Năm 1926, ông lên Sài Gòn học tập, sau đó sang Pháp du học tại Đại học Toulouse. Trong thời gian ở Pháp, ông gia nhập Đảng Cộng sản Pháp và tích cực tham gia các phong trào đấu tranh của công nhân và du học sinh Việt Nam. Năm 1930, do tham gia hoạt động liên quan đến Khởi nghĩa Yên Bái, ông bị bắt và trục xuất về nước.
Tháng 6 năm 1930, Trần Văn Giàu bị trục xuất về nước. Song ông không hề ân hận về việc làm của mình, chỉ áy náy về sự thất hứa với gia đình trước lúc lên đường. Thế nhưng "tứ thân phụ mẫu" chẳng một lời trách mắng, ngược lại đồng hành cùng ông luôn có ba, có má và cô vợ trẻ tuyệt vời. Cha mẹ không hề la rầy ông vì chuyện bị đuổi học, gia đình vợ không thất vọng vì chàng rể không còn cơ hội trở thành luật sư, vì tất cả đều thấm thía nỗi đau mất nước và thấu hiểu con đường mà Trần Văn Giàu đã chọn. Đó chính là hành trang vô giá mà ông mang theo bên mình để thanh thản dấn thân vào con đường hoạt động cách mạng. Thậm chí bố vợ ông – người từng gắn bó với cụ Nguyễn Sinh Huy (phụ thân Chủ tịch Hồ Chí Minh) còn trầm ngâm nói với con rể: "Thế là tốt! Trung cũng là hiếu, có sao!". Trở lại Sài Gòn, Trần Văn Giàu dạy học tại Trường tư thục Huỳnh Công Phát, đồng thời tham gia hoạt động cách mạng ở khu vực Sài Gòn – Chợ Lớn(4), được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương và tổ chức phân công cùng Hải Triều phụ trách Ban Học sinh và Ban Phản đế của Xứ ủy Nam Kỳ. Và tám thập kỷ sau, vào năm 2009, khi các phương tiện truyền thông đưa tin: “Giáo sư Trần Văn Giàu, người đảng viên đầu tiên được Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam trao tặng “Huy hiệu 80 năm tuổi Đảng”, ông đã xúc động biết nhường nào khi chia sẻ: “đây là sự ghi nhận vô giá của Đảng và nhân dân giành cho ông”. Nhắc đến giáo sư không ai có thể quên được những năm dài hoạt động cách mạng sôi động ở nơi đất khách: 18 tuổi gia nhập Đảng Cộng sản Pháp, 19 tuổi vào Đảng Cộng sản Đông Dương, 20 tuổi theo học Trường đại học Phương Đông (ở Matxcơva), được đào tạo rất bài bản về triết học và lý luận vận động cách mạng. Ông đã miệt mài học tập, nghiên cứu và năm 1934, bảo vệ xuất sắc đề tài: "Vấn đề ruộng đất ở Đông Dương", được bạn bè quốc tế nể phục. Sau này nhiều người trong số họ đã trở thành các nhà lãnh đạo của nhiều quốc gia Châu Âu.
Trở về Việt Nam, ông vừa dạy học vừa hoạt động cách mạng tại Sài Gòn. Ông gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương và nhanh chóng trở thành cán bộ lãnh đạo. Do hoạt động mạnh mẽ, ông bị thực dân Pháp bắt giam, kết án tù và đày đi nhiều nơi như Khám Lớn Sài Gòn và Tà Lài. Trong tù, ông vẫn kiên cường đấu tranh, tổ chức lực lượng và tham gia vượt ngục thành công vào năm 1942.
Sau khi ra tù, ông giữ vai trò quan trọng trong phong trào cách mạng Nam Bộ, đặc biệt là Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ. Ông đã lãnh đạo việc xây dựng lực lượng quần chúng, phát triển công đoàn, thanh niên và đẩy mạnh công tác tuyên truyền cách mạng. Ông luôn nhấn mạnh vai trò của nhân dân, cho rằng cách mạng là sự nghiệp của quần chúng.
Trong Cách mạng tháng Tám năm 1945, ông có đóng góp quan trọng tại Nam Bộ. Ngày 2/9/1945, tại lễ độc lập lịch sử, khi Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập Việt Nam, Trần Văn Giàu là một trong những đại diện tiêu biểu của Nam Bộ tham gia và phát biểu.
Sau cách mạng, ông tiếp tục giữ nhiều chức vụ quan trọng như Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Nam Bộ, góp phần lãnh đạo cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Không chỉ là một nhà cách mạng, ông còn là một nhà khoa học, giáo sư, nhà giáo nhân dân với nhiều công trình nghiên cứu có giá trị về lịch sử và triết học Việt Nam.Ngày 16 tháng 12 năm 2010, ông qua đời, để lại niềm tiếc thương lớn cho nhân dân. Cuộc đời ông là tấm gương sáng về lòng yêu nước, ý chí đấu tranh kiên cường và tinh thần học tập, cống hiến không ngừng .Trần Văn Giàu là hình mẫu tiêu biểu của người trí thức cách mạng Việt Nam: vừa chiến đấu kiên cường, vừa cống hiến to lớn cho khoa học và
