“NHÀ KHOA HỌC ÁO LÍNH” VÀ SỨ MỆNH KHUẤT PHỤC BOM TỪ TRƯỜNG TRÊN TUYẾN LỬA TRƯỜNG SƠN
Đồng chí Lê Hoài Tuyên sinh năm 1948, nguyên quán tại xã Hoàng Lai, huyện Hoàng Hóa, tỉnh Thanh Hóa. Tuổi thơ của anh trải qua nhiều thăng trầm khi mới tròn 1 tuổi đã phải rời vòng tay cha mẹ, ở lại quê nội Nam Định để đấng sinh thành lên chiến khu Việt Bắc tham gia cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp. Mãi đến khi hòa bình lập lại trên miền Bắc, anh mới được đoàn tụ cùng gia đình, sinh sống và học tập tại khu vực phố Quán Thánh, quận Ba Đình, Hà Nội.Lớn lên trong chiếc nôi học thức, Lê Hoài Tuyên thi đỗ và tốt nghiệp cử nhân chuyên ngành Vô Tuyến thuộc Khoa Vật lý, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội — một ngành học vô cùng thời thượng và đòi hỏi tư duy xuất sắc lúc bấy giờ. Do hoàn cảnh gia đình đặc thù, anh hoàn toàn không thuộc diện phải nhập ngũ, nhưng với lý tưởng sống cao đẹp của thế hệ thanh niên ngày ấy, người kỹ sư trẻ đã viết đơn tình nguyện tòng quân. Tháng 10 năm 1970, anh được điều động về công tác tại Phòng Điện tử thuộc Viện Kỹ thuật Quân sự, bắt đầu hành trình của một nhà khoa học mặc áo lính.Thời điểm mùa khô năm 1971 – 1972, chiến trường Trường Sơn bước vào giai đoạn khốc liệt đỉnh điểm khi ta mở chiến dịch vận tải quy mô lớn, còn địch điên cuồng dội bom từ trường cùng các loại bom mìn cải tiến nhằm cắt đứt mạch máu chi viện.Tháng 10 năm 1971, Viện Kỹ thuật Quân sự cử đoàn công tác gồm 3 đồng chí, trong đó có Lê Hoài Tuyên, hành quân vào tuyến lửa cùng Đoàn 559 bảo đảm giao thông thông suốt. Nhiệm vụ của các anh vô cùng nặng nề và nguy hiểm: vừa trực tiếp rà phá bom mìn, vừa mở lớp huấn luyện cho hàng nghìn chiến sĩ công binh, đồng thời phải săn tìm, thu thập những mẫu đầu nổ, vũ khí cải tiến mới của Mỹ để gửi ra Bắc nghiên cứu phương án đối phó. Suốt nhiều tháng ròng, người kỹ sư trẻ Hà Nội đã lặn lội qua khắp các tọa độ lửa tại Binh trạm 12, Binh trạm 14 và các Sư đoàn công binh 470, 471, truyền thụ kiến thức và cùng đồng đội trực tiếp vô hiệu hóa hàng loạt quả bom nổ chậm tinh vi.Bước ngoặt bi tráng đến vào sáng ngày 26 tháng 3 năm 1972, đúng ngày kỷ niệm thành lập Đoàn. Theo kế hoạch, Lê Hoài Tuyên được nghỉ ngơi để chuẩn bị bài giảng, nhưng khi đang đến thăm một đơn vị thanh niên xung phong, anh nhận được tin báo có một quả bom "lạ mắt" do địch ném xuống nhưng chưa nổ tại khu vực gần km 77 + 500 trên đường 20A thuộc Binh trạm 14 (phía Tây tỉnh Quảng Bình). Bằng nhạy cảm lý thuyết và trách nhiệm của một nhà khoa học, anh mừng rỡ nghĩ ngay đến ngòi nổ MK 42 Model 2 — thế hệ đầu nổ bom từ trường tinh vi mới nhất của Mỹ mà Viện đang ráo riết săn tìm.Hiểu rõ tính chất cực kỳ nguy hiểm của loại ngòi nổ cảm biến này, Lê Hoài Tuyên kiên quyết từ chối sự hỗ trợ của đồng đội với lời khẳng định sắt đá: “Quả bom này nguy hiểm lắm. Việc tháo nó rất dễ hy sinh nên chỉ nên đi một người. Nếu có chuyện gì không hay thì sự tổn thất chỉ mình tôi là đủ”. Anh một mình tiến vào hố bom, cẩn trọng dùng tay bới từng lớp đất phía dưới để tiếp cận khối chất nổ.Nhưng khi anh vừa dịch chuyển được vài bước, quả bom từ trường với cơ chế kích nổ tinh quái đã bất ngờ tự phát nổ. Sức nổ kinh hoàng của hàng trăm cân thuốc độc lực đã cướp đi sinh mạng của người kỹ sư trẻ tuổi khi anh vừa tròn 24 xuân xanh, thân thể anh hòa tan vào đất mẹ Quảng Bình.Sự hy sinh lẫm liệt của liệt sĩ Lê Hoài Tuyên là một tổn thất vô cùng to lớn, nhưng tinh thần và những tài liệu huấn luyện rà phá bom mìn của anh đã để lại cơ sở khoa học vô giá, giúp hàng vạn chiến sĩ công binh Trường Sơn bảo toàn mạng sống và thông đường cho những đoàn xe ra mặt trận. Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc và quả cảm của một trí thức yêu nước, liệt sĩ Lê Hoài Tuyên đã được Nhà nước truy tặng Huân chương Kháng chiến hạng Ba và mãi mãi được tôn vinh như một người anh hùng thầm lặng trên đỉnh Trường Sơn.Liệt sĩ Lê Hoài Tuyên là biểu tượng cao đẹp cho trí tuệ, lòng dũng cảm và lý tưởng sống cao thượng của thế hệ trí thức trẻ Việt Nam trong thời đại Hồ Chí Minh. Gác lại tương lai ngời sáng của một cử nhân Vật lý Tổng hợp và sự bình yên của thủ đô, anh đã dấn thân vào nơi đối mặt với tử thần bằng một tâm thế thanh thản, tự nguyện. Hành động kiên quyết một mình đối mặt với quả bom lạ để bảo vệ đồng đội và sự hy sinh anh dũng của anh chính là một nốt nhạc bi tráng, viết nên huyền thoại về những con người "xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước", mà xương m.á.u của họ đã hóa thành mạch máu thông suốt cho ngày hội thống nhất non sông.
