Nhà thơ – liệt sĩ Lê Anh Xuân
Nhà thơ – liệt sĩ Lê Anh Xuân, tên thật Ca Lê Hiến, sinh ngày 5/6/1940 tại huyện Mỏ Cày (nay là huyện Mỏ Cày Bắc), tỉnh Bến Tre, trong một gia đình trí thức có truyền thống văn hóa – nghệ thuật. Cha ông là giáo sư Ca Văn Thỉnh, nhà giáo, nhà nghiên cứu văn học; anh chị em ông cũng đều là những văn nghệ sĩ có tên tuổi như nhạc sĩ Ca Lê Thuần, đạo diễn – NSƯT Ca Lê Hồng, họa sĩ Ca Lê Thắng.
Năm 1954, Lê Anh Xuân theo gia đình tập kết ra Bắc, học tại các trường học sinh miền Nam và Trường THPT Nguyễn Trãi (Hà Nội). Sau đó, ông trở thành sinh viên Khoa Lịch sử, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội. Tốt nghiệp đại học, ông được giữ lại trường giảng dạy và dự kiến được cử đi nghiên cứu sinh nước ngoài, nhưng với ý chí của người con Nam Bộ, ông tình nguyện xung phong trở về miền Nam chiến đấu.
Cuối năm 1964, vượt Trường Sơn vào chiến trường, ông công tác tại Tiểu ban Giáo dục – Ban Tuyên huấn Trung ương Cục miền Nam, rồi về Hội Văn nghệ Giải phóng miền Nam Việt Nam. Năm 1966, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.
Lê Anh Xuân là một nhà thơ trẻ giàu tài năng. Những tác phẩm của ông như Tiếng gà gáy (1965), Có đâu như ở miền Nam (1968), trường ca Nguyễn Văn Trỗi (1968), Hoa dừa (1971)… đã góp phần tạo nên giọng thơ trẻ trung, trong sáng, giàu cảm xúc của thơ ca thời chống Mỹ.
Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông – bài thơ “Dáng đứng Việt Nam” – là khúc tráng ca về người chiến sĩ Giải phóng quân kiên cường chiến đấu và anh dũng hy sinh trên đường băng Tân Sơn Nhất trong Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Bài thơ được viết từ chính tấm lòng của người chiến sĩ – nhà thơ, giữa những ngày khói lửa ác liệt nhất của chiến trường.
Cùng thời điểm đó, cũng trong Xuân Mậu Thân, trận đánh vào sân bay Vĩnh Long đêm giao thừa ghi dấu sự hy sinh to lớn của 46 cán bộ, chiến sĩ đặc công và bộ binh do đồng chí Trần Thanh Liêm chỉ huy. Trận đánh tiêu diệt hơn 100 lính Mỹ, phá hủy 61 máy bay trực thăng và 2 máy bay trinh sát, nhưng 43 chiến sĩ đã anh dũng ngã xuống, trong đó 35 người nằm lại trên đường băng không thể đưa về hậu cứ. Những mất mát này khắc sâu thêm ý nghĩa của những câu thơ mà Lê Anh Xuân đã viết – bằng cả tâm hồn và sinh mệnh của một người chiến sĩ.
Chỉ hai tháng sau khi bài thơ ra đời, ngày 24/5/1968, tại xã Phước Lợi, huyện Cần Đước, tỉnh Long An, nhà thơ Lê Anh Xuân đã anh dũng hy sinh trong một trận đánh với quân Mỹ – ngụy, khi tuổi đời mới 28.
Dù hy sinh khi còn rất trẻ, nhưng dấu ấn Lê Anh Xuân để lại vô cùng sâu đậm. Xuân Mậu Thân 1968, với những chiến công vang dội trên khắp chiến trường, đã tạo ra bước ngoặt chiến lược, làm phá sản chiến lược “chiến tranh cục bộ” của Mỹ, buộc Mỹ phải xuống thang và ngồi vào bàn đàm phán Paris. Từ đó mở ra thời cơ cho các đòn tiến công tiếp theo, đỉnh cao là Đại thắng Mùa Xuân 1975, giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất đất nước.
Ghi nhận những đóng góp to lớn của ông, năm 2001, Lê Anh Xuân được truy tặng Giải thưởng Nhà nước về Văn học nghệ thuật; năm 2011, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Hôm nay, khi nhắc lại nhà thơ – liệt sĩ Lê Anh Xuân và hoàn cảnh ra đời của thi phẩm “Dáng đứng Việt Nam” – bài thơ mà câu “Tổ quốc bay lên” được chọn làm chủ đề Ngày thơ Việt Nam lần thứ XXIII – mỗi chúng ta lại càng thấm thía giá trị của hòa bình, độc lập. Đó là thành quả đổi bằng mồ hôi, máu và tuổi xuân của biết bao thế hệ, để hôm nay văn nghệ sĩ và nhân dân tiếp tục sáng tạo, dựng xây quê hương – đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới, kỷ nguyên vươn mình mạnh mẽ của dân tộc.
Nguồn : baovinhlong.com.vn
