Nhà thơ, Liệt sĩ Nguyễn Mỹ: Tác giả "Cuộc chia ly màu đỏ" ngã xuống giữa chiến trường (1935 - 1971)

Kháng chiến chống Mỹ là thời kỳ mà văn chương và súng đạn hòa quyện vào nhau, nơi những thi sĩ mang tâm hồn lãng mạn đã cầm súng xông ra tiền tuyến. Nhà thơ Nguyễn Mỹ (quê ở Tuy An, Phú Yên) là một trong những gương mặt tài hoa và bi tráng nhất của thế hệ thi sĩ mặc áo lính ấy. Ông được công chúng yêu thơ cả nước biết đến và khắc ghi qua kiệt tác "Cuộc chia ly màu đỏ" (sáng tác năm 1964).

Bài thơ là một bức tranh tuyệt đẹp, hùng tráng nhưng vô cùng khắc khoải về buổi chia tay của người vợ tiễn chồng ra trận. Những vần thơ “Đó là cuộc chia ly chói ngời sắc đỏ / Tươi như cánh nhạn lai hồng...” đã định hình lại khái niệm về sự chia ly trong chiến tranh: không có sự bi lụy, yếu đuối, mà sự chia ly ấy được soi sáng bởi lý tưởng và niềm tin tất thắng. Nhưng Nguyễn Mỹ không chỉ làm thơ ở hậu phương. Năm 1968, từ giã sự bình yên tại miền Bắc, ông xung phong vượt Trường Sơn trở lại miền Nam, hoạt động với tư cách là một phóng viên chiến trường kiêm chiến sĩ tại khu V khốc liệt.

Ông lặn lội trên những dốc núi mù sương, cùng ăn đói mặc rét với đồng bào các dân tộc thiểu số và chiến sĩ Tây Nguyên. Ngày 16 tháng 5 năm 1971, trong một trận càn quét khốc liệt của quân Mỹ - ngụy vào căn cứ cách mạng bên bờ sông Tranh (huyện Trà My, Quảng Nam), nhà thơ Nguyễn Mỹ đã cầm súng trực tiếp chiến đấu chặn địch và hy sinh anh dũng khi mới 36 tuổi. Giống như chính bài thơ mà ông đã viết, máu của người thi sĩ ấy đã hòa vào đất mẹ, tạo nên một "sắc đỏ" chói ngời, tạc vào lịch sử văn học nước nhà một tượng đài thi sĩ - chiến sĩ bất diệt.