Nhà thơ yêu nước kiên trung, dùng ngòi bút sắc bén làm vũ khí chống giặc

Phan Văn Trị sinh ra tại xã Hưng Thạnh, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre. Vốn thông minh, học giỏi và đỗ cử nhân từ năm trẻ tuổi, ông là một trí thức uyên bác, mang nặng lòng yêu nước thương dân sâu sắc. Khi thực dân Pháp nổ súng xâm lược Nam Kỳ, bất chấp triều đình nhà Nguyễn lúc bấy giờ bắt đầu nhượng bộ và ký hiệp ước đầu hàng, Phan Văn Trị kiên quyết từ chối ra làm quan cho giặc, chọn cuộc sống thanh bạch tại vùng đất Cần Thơ, mở trường dạy học, bốc thuốc chữa bệnh cho dân nghèo và làm thơ ca ngợi tinh thần kháng chiến.

Được xem là một trong những cây đại thụ văn học yêu nước chống Pháp ở miền Nam, tên tuổi của Phan Văn Trị gắn liền với cuộc bút chiến lịch sử bằng thơ đối đầu trực diện với Tôn Thọ Tường – kẻ đã đầu hàng và làm tay sai cho thực dân Pháp. Bằng ngòi bút sắc sảo như gươm dao, những bài thơ xướng họa của ông vạch trần bộ mặt hèn hạ, bán nước cầu vinh của kẻ thù đồng thời khẳng định đanh thép khí tiết của người trí thức chân chính: "Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm, đâm mấy thằng gian bút chẳng tà". Cuộc đời liêm khiết, hiên ngang và ngòi bút chiến đấu sắc bén của Phan Văn Trị mãi là niềm tự hào sáng ngời của văn học dân tộc.