NHÀ VĂN CỰU CHIẾN BINH

Còn nhớ, khi tác giả Hoàng Việt Quân viết bài “Có một thời vượt rừng Trường Sơn” đăng trên Tạp chí Văn nghệ Yên Bái, tôi hiểu phần nào về những người con Yên Bái lên đường “đi B” ngay sau “ 12 ngày đêm Hà Nội – Điện Biên Phủ trên không” năm 1972. Trong những người lính trẻ đi vào chiến trường đêm đông ấy, có Hà Lâm Kỳ - chàng sinh viên khoa Văn trường Đại học Sư phạm Việt Bắc, người dân tộc Tày, quê ở xã Đại Lịch, Văn Chấn từng làm đơn Tình nguyện nhập ngũ. Tâm trạng của người ra trận trong chiến tranh có vui, có buồn, có nhớ nhung và có lãng mạn. Nhưng trên hết là toát lên nghị lực và ý chí của người chiến sĩ. Lớp thanh niên ngày đó biết tự đặt mình trước vận mệnh Tổ quốc mà “Xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”. Hà Lâm Kỳ cùng đồng đội – Đoàn 3005 hành quân vượt đường mòn Hồ Chí Minh (Đông và Tây Trường Sơn), rồi bổ sung về Trung đoàn 7 công binh trực thuộc Bộ tư lệnh 559 làm nhiệm vụ mở đường vượt qua trọng điểm khu vực Binh trạm 42. Đơn vị ông có nhiệm vụ giữ sự thông suốt một trong những cung đường huyết mạch của Trường Sơn khu vực Ngã ba Đông Dương, đảm bảo cho việc vận tải hàng hoá vào chiến trường Tây Nguyên và Nam Bộ ngay sau Hiệp định Pari kí kết. Là sinh viên Văn khoa, chiến sĩ Hà Lâm Kỳ đã ghi nhật kí suốt thời gian đồng đội làm nhiệm vụ ở Trường Sơn, để rồi sau này năm 2007, ông cho xuất bản cuốn tiểu thuyết Vượt rừng – một cuốn sách có tính sử thi về chiến tranh mà Đại tướng Đỗ Bá Tỵ - Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, người đồng đội Đoàn 3005 ngày ấy, nhận xét: “Tác giả đã cố gắng ghi lại, để động viên nhau, và để làm tốt hơn nhiệm vụ mới”.

Sau 5 năm chiến đấu ở chiến trường Trường Sơn và Tây Nguyên, đất nước thống nhất, Hà Lâm Kỳ trở về giảng đường Đại học tiếp tục học tập. Rồi ông được tổ chức giao trọng trách: Giảng viên trường Cao đẳng sư phạm, Phó Bí thư tỉnh đoàn Hoàng Liên Sơn, chuyên viên cao cấp văn phòng Tỉnh uỷ, Phó Giám đốc Sở Văn hóa – thông tin, Hiệu trưởng trường Cao đẳng Văn hóa nghệ thuật và Du lịch. Ở cương vị nào, ông cũng hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Ông được tặng nhiều phần thưởng ngày ở chiến trường và khi tại nhiệm, trong đó có Huân chương lao động hạng Ba và Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng (2015).

Rời quân ngũ rồi rời nhiệm sở năm 2013, sau 41 năm công tác, Cựu chiến binh Hà Lâm Kỳ vẫn không ngơi nghỉ. Ông về quê hương Đại Lịch tìm lại dấu tích lịch sử của một xã Anh hùng LLVT trong Kháng chiến chống Pháp. Vốn có kiến thức và tư duy bảo tồn di sản văn hóa, ông đã cùng địa phương thiết lập và xây dựng thành công loạt bia Di tích theo đúng quy định của Luật Di sản. Cụ thể là Di tích trận đánh Đèo Din, Di tích kháng chiến đình làng Khe Liền, Di tích chiến thắng Lũng Bũm, Di tích lán Gốc hồng, Di tích lịch sử trường Đại Lịch, Nhà lưu niệm Anh hùng Liệt sĩ Hoàng Văn Thọ... đều bằng nguồn vốn xã hội hoá. Các công trình tri ân được đề nghị UBND tỉnh xem xét công nhận là cụm Di tích lịch sử văn hóa, đã góp phần quan trọng giáo dục truyền thống và đưa xã Đại Lịch – một xã miền núi nhiều dân tộc trở thành xã Nông thôn mới trong năm 2016.

Cùng với việc khôi phục các giá trị văn hoá vật thể bị mai một, với tư cách Nhà văn – Cựu chiến binh; từ năm 1991 đến nay, Hà Lâm Kỳ đã cho xuất bản 25 đầu sách với tổng số ngót 5000 trang in về các lĩnh vực: sáng tác văn học, sưu tầm khảo cứu văn hóa dân gian, nghiên cứu khoa học, tiểu luận văn học... Tiêu biểu là các truyện dài, tiểu thuyết về đề tài chiến tranh như: Kỷ vật cuối cùng, Gió Mù cang, Vượt rừng, Thủ lĩnh Nàng Han, Cánh cung đỏ, Thủ lĩnh Rừng già... Ông đã được chương trình truyền hình Quốc phòng Việt Nam, truyền hình Nhân dân, Đài PT-TH Yên Bái, Báo Yên Bái điện tử... thực hiện tới 6 phóng sự chân dung tác giả tác phẩm. Nhiều sinh viên đã làm luận văn cao học về ông.

Hiện nay, nhà văn Hà Lâm Kỳ là Chi hội trưởng Nhà văn Việt Nam tỉnh Yên Bái, là Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật của Hội truyền thống Trường Sơn – Đường Hồ Chí Minh tỉnh Yên Bái; Chi hội trưởng chi hội văn xuôi thuộc Hội Liên hiệp VHNT tỉnh. Với địa phương nơi cư trú, ông và gia đình là thành viên tích cực, được xóm phố trân trọng, quý mến. Với chúng tôi, những người làm báo Văn nghệ, Nhà văn - Cựu chiến binh Hà Lâm Kỳ là người có nhiều ảnh hưởng về sức lao động bền bỉ, sáng tạo với mục đích vì cộng đồng, vì thế hệ sau. Đó cũng là phẩm chất anh bộ đội Cụ Hồ, phẩm chất của người chiến sĩ Trường Sơn – Tây Nguyên hôm qua và hôm nay.