Nhà văn Học Phi và những ngọn lửa kịch nói cách mạng
Học Phi (tên thật Chu Văn Tập, 1913 – 2014) là một trong những cây đại thụ đặt nền móng vững chắc cho nền kịch nói cách mạng Việt Nam. Xuất thân từ vùng đất Hưng Yên giàu truyền thống, ông sớm giác ngộ cách mạng từ thập niên 1930, nếm trải nhiều gông cờ tù Tày của thực dân Pháp trước khi cống hiến trọn vẹn tài năng cho sự nghiệp văn học nghệ thuật. Qua các kịch bản nổi tiếng như Chị Hòa, Cà phê Mơ Mộng, Bên đường chiến dịch hay tiểu thuyết Hằn học, ông không chỉ khắc họa sinh động cuộc đấu tranh kiên cường của nhân dân trong chiến tranh giải phóng mà còn thể hiện lòng tận trung tuyệt đối với Tổ quốc và nhân dân.
Thuở thiếu thời và ngọn lửa cách mạng
Chu Văn Tập sinh ra tại làng Tam Đăng, huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên. Chứng kiến cảnh đất nước lâm vào nạn nô lệ, ông đã sớm dấn thân vào các hoạt động yêu nước từ thời thanh niên.
Năm 1936, ông gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương, hăng hái tham gia phong trào Mặt trận Dân chủ. Sự theo đuổi lý tưởng tự do đã khiến ông nhiều lần bị chính quyền thực dân bắt bớ, giam cầm qua nhiều nhà tù tàn bạo như Sơn La, Nam Định. Chính những năm tháng trong chốn ngục tù khốc liệt đã hun đúc nên bản lĩnh chính trị kiên cường và nguồn chất liệu sống vô giá cho ngòi bút của ông sau này.
Tiếng gõ kịch nói trên chiến trường và xây dựng đất nước
Sau Cách mạng Tháng Tám 1945, với bút danh Học Phi, ông dốc toàn bộ tâm huyết phục vụ sự nghiệp kháng chiến và kiến quốc. Ông được xem là một trong những người mở đường cho thể loại kịch bản sân khấu cách mạng Việt Nam.
Kịch bản Chị Hòa ra đời trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp đã gây xúc động mạnh mẽ, khắc họa thành công hình ảnh người phụ nữ Việt Nam dũng cảm, sẵn sàng hy sinh tình riêng vì nghĩa lớn. Sau ngày hòa bình lập lại ở miền Bắc, các tác phẩm kịch nói và tiểu thuyết của ông như Mở đường, Cà phê Mơ Mộng tiếp tục bám sát nhịp sống lao động sản xuất, phản ánh chân thực những chuyển biến sâu sắc trong tâm tư con người thời đại mới.
Di sản nghệ thuật và sức sống trường tồn
Học Phi không chỉ là kịch tác gia tài năng mà còn đảm nhiệm nhiều trọng trách lãnh đạo trong ngành văn hóa, như Tổng thư ký Hội Văn nghệ Việt Nam thời kỳ đầu. Trải qua hơn một thế kỷ sống và sáng tạo, ông để lại kho tàng tác phẩm đồ sộ gồm hàng chục kịch bản sân khấu, tiểu thuyết và hồi ký.
Với những cống hiến đặc biệt xuất sắc cho nền nghệ thuật và cách mạng dân tộc, ông đã được Nhà nước trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật đợt II (năm 2001) cùng Huân chương Độc lập hạng Nhất. Tên tuổi của kịch tác gia Học Phi mãi là biểu tượng đẹp đẽ về sự kết hợp giữa tư cách người chiến sĩ cách mạng và tâm hồn nghệ sĩ đích thực.
