Nhà văn Nguyễn Thi

Nhà văn Nguyễn Thi, tên khai sinh Nguyễn Hoàng Ca, bút danh Nguyễn Thi, Nguyễn Ngọc Tấn. Ông sinh năm 1928, quê Hải Hậu, Nam Định, đảng viên Đảng Cộng sản VN, hội viên sáng lập Hội Nhà văn VN năm 1957; hy sinh năm 1968.

Lúc nhỏ ông học ở quê, sau theo người thân vào Sài Gòn kiếm sống. Kháng chiến chống Pháp bùng nổ, ông tham gia quân đội, làm công tác tuyên huấn, đội trưởng đội Văn công sư đoàn 330, sau đó về tạp chí Văn nghệ quân đội (1957) biên tập văn xuôi. Từ năm 1962 ông đi chiến trường, công tác tại Cục Chính trị Quân giải phóng miền Nam, thành viên sáng lập và tham gia phụ trách tạp chí Văn nghệ quân giải phóng. Ông từng có mặt ở nhiều nơi gian khổ, ác liệt như Bến Tre, Đồng Tháp Mười… Trong cuộc tổng tấn công Tết Mậu Thân năm 1968, ông đi theo một mũi của Quân giải phóng và đã hy sinh. Nơi ông hy sinh nay được mang tên ông, đường Nguyễn Thi, TP.HCM.

Nguyễn Thi là một hiện tượng độc đáo của văn học thời chiến tranh. Phong cách văn chương Nguyễn Thi mang đậm tính hiện thực khốc liệt nhưng đầy nhân văn. Ông không né tránh những đau thương, mất mát của chiến tranh và viết rất chân thực, thậm chí khốc liệt từ cái chết, sự chia ly đến những trận đánh ác liệt, nhưng ẩn sâu trong đó là lòng yêu thương, khát vọng sống và phẩm chất kiên cường của con người. Ông có lối viết sắc sảo, giàu chất điện ảnh và nội tâm. Nguyễn Thi thường dùng các thủ pháp điện ảnh như cắt cảnh, lồng ghép hồi ức, dẫn truyện từ góc nhìn nhân vật.

Tác phẩm ông đậm đặc giọng điệu, hình ảnh, cách sống, tư duy và ngôn ngữ của người dân miền Nam chân chất, trực tính, giàu tình cảm và quyết liệt trong chiến đấu. Ông gợi mở hướng viết chiến tranh bằng góc nhìn cá nhân, nội tâm hóa nhân vật. Ông truyền cảm hứng cho thế hệ sau viết về chiến tranh không chỉ bằng hào quang chiến thắng, mà còn bằng những trăn trở, nỗi đau, ký ức và sự hồi sinh từ mất mát.