Nhạc sĩ Xuân Giao và ca khúc Chào sông Mã anh hùng bên dòng sông Mã

Trương Xuân Giao sinh ra ở Như Quỳnh, Hưng Yên nhưng trưởng thành ở Kiến An, Hải Phòng. Khi còn trẻ, ông tham gia phong trào Hướng đạo Sinh và chịu ảnh hưởng về giáo dục cũng như âm nhạc từ nhạc sĩ Hoàng Quý.

Ông từng là học viên 19 tuổi thuộc Khóa VI (1950–1952) của Trường Lục quân, rồi theo những chặng đường kháng chiến đưa đến nhiều vùng đất miền Bắc, trong đó có Hồi Xuân và La Hán ở miền tây Thanh Hóa. Vùng thượng nguồn sông Mã khi ấy còn hoang vu, thiếu thốn, nhưng khung cảnh hùng vĩ nơi đây đã để lại trong ông những ấn tượng sâu đậm.

Khi chiến tranh leo thang, ông cùng nhiều văn nghệ sĩ đến tuyến lửa Khu Tư, nơi Hàm Rồng Nam Ngạn là một trọng điểm ác liệt. Giữa khói lửa, ông chứng kiến tinh thần anh hùng của những con người bình dị bên dòng sông hiền hòa, và từ đó những cảm xúc về sông Mã bừng dậy.

Sau chuyến đi gian nan, trên đường trở về Hà Nội, ông hoàn thành ca khúc Chào sông Mã anh hùng khá dễ dàng. Ca khúc ra đời từ chính những trải nghiệm thực tế và tình cảm gắn bó với vùng đất này.

Ca khúc được nhiều người yêu mến, và ở Thanh Hóa, Đài Phát thanh Truyền hình tỉnh đã dùng làm nhạc hiệu từ năm 1979, khiến giai điệu quen thuộc với bao thế hệ người dân nơi đây. Nhiều ca sĩ cũng gắn tên tuổi với ca khúc này.

Cuộc đời và sự nghiệp của nhạc sĩ Xuân Giao cho thấy tình yêu quê hương đất nước có thể hóa thành những tác phẩm bền lâu. Với thế hệ trẻ, câu chuyện của ông là lời nhắc về việc gắn bó với thực tiễn, lắng nghe và ghi lại những con người bình dị đã góp phần làm nên lịch sử.

Nguồn tham khảo: Báo Tiền Phong – "Hàm Rồng bi tráng: Chào sông Mã anh hùng" (https://tienphong.vn/ham-rong-bi-trang-chao-song-ma-anh-hung-post190665.tpo); nội dung được biên soạn lại, không sao chép nguyên văn.

Ảnh: Báo Tiền Phong (https://tienphong.vn/ham-rong-bi-trang-chao-song-ma-anh-hung-post190665.tpo).