Nhân chứng của “thời hoa lửa” – Võ Thị Tần

Võ Thị Tần sinh năm 1944 tại xã Thiên Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Quê hương chị là vùng đất nắng gió, nơi con người lớn lên trong gian khó nhưng giàu nghị lực. Từ nhỏ, chị đã quen với việc phụ giúp gia đình, với những buổi ra đồng và những ngày gánh nước, cấy lúa. Khi đất nước bước vào giai đoạn chiến tranh khốc liệt, miền Bắc trở thành hậu phương lớn, ngày đêm chi viện cho tiền tuyến miền Nam. Ngã ba Đồng Lộc – điểm giao thông trọng yếu trên tuyến đường 15A – trở thành “tọa độ lửa” hứng chịu hàng ngàn trận bom.

Năm 1967, Võ Thị Tần tình nguyện gia nhập lực lượng thanh niên xung phong. Chị được phân công làm tiểu đội trưởng Tiểu đội 4, đơn vị có nhiệm vụ san lấp hố bom, đảm bảo giao thông thông suốt cho xe ra tiền tuyến. Công việc tưởng như chỉ là xúc đất, lấp đường, nhưng thực chất là đối mặt trực tiếp với bom rơi, đạn nổ mỗi ngày.

Ngã ba Đồng Lộc khi ấy gần như không có phút giây yên tĩnh. Ban ngày, máy bay Mỹ liên tục oanh tạc. Ban đêm, tranh thủ khoảng lặng hiếm hoi, các đội thanh niên xung phong lao ra mặt đường, dùng cuốc xẻng, quang gánh để lấp hố bom. Họ làm việc trong ánh sáng mờ nhạt của đèn pin, vừa làm vừa lắng nghe tiếng động cơ từ xa. Mỗi khi còi báo động vang lên, tất cả lại chạy vào hầm trú ẩn, chờ qua đợt ném bom rồi tiếp tục công việc dang dở.

Là tiểu đội trưởng, Võ Thị Tần không chỉ làm nhiệm vụ như đồng đội, mà còn phải động viên tinh thần cả đội. Chị thường nhắc các em trong tiểu đội: “Đường chưa thông, xe chưa qua thì chúng ta chưa nghỉ.” Lời nói ấy không phải khẩu hiệu, mà là quyết tâm thực sự. Chị hiểu rằng mỗi chuyến xe vào Nam mang theo lương thực, vũ khí và cả hy vọng của biết bao người.

Giữa khói lửa chiến tranh, những cô gái tuổi mười tám, đôi mươi vẫn giữ được nét hồn nhiên. Họ chia nhau từng mẩu thư nhà, kể chuyện quê hương, mơ về ngày hòa bình. Võ Thị Tần từng viết thư gửi mẹ, trong đó chị bày tỏ niềm tin mãnh liệt rằng dù gian khổ đến đâu, đất nước nhất định sẽ thống nhất. Bức thư ấy sau này trở thành một trong những kỷ vật xúc động nhất của Đồng Lộc.

Ngày 24 tháng 7 năm 1968, sau nhiều trận bom dữ dội, tiểu đội của Võ Thị Tần vẫn bám trụ tại vị trí. Buổi chiều hôm ấy, khi vừa san lấp xong một hố bom và chuẩn bị nghỉ tạm, một loạt bom khác bất ngờ trút xuống. Đất đá rung chuyển, khói bụi mù mịt. Khi tiếng

nổ lắng xuống, mười cô gái thanh niên xung phong đã nằm lại dưới lớp đất đá. Võ Thị Tần và đồng đội hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ, có người chưa tròn hai mươi.

Sự hy sinh của họ gây chấn động khắp cả nước. Ngã ba Đồng Lộc từ đó trở thành biểu tượng của tinh thần bám đường, giữ mạch giao thông giữa mưa bom bão đạn. Võ Thị Tần – với vai trò tiểu đội trưởng – được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Nhưng hơn cả danh hiệu, điều còn lại là câu chuyện về một thế hệ thanh niên đã chọn dấn thân thay vì lùi bước.

Là nhân chứng của “thời hoa lửa”, Võ Thị Tần không cầm súng ngoài chiến hào, nhưng chị đứng ở một mặt trận không kém phần nguy hiểm. Chị chứng kiến từng đoàn xe ra trận, từng hố bom chồng lên hố bom cũ. Chị hiểu rõ cái chết có thể đến bất cứ lúc nào, nhưng không vì thế mà chùn bước. Sự can trường của chị không ồn ào, mà bền bỉ như dòng chảy của con sông Lam quê nhà.

“Thời hoa lửa” trong câu chuyện của Võ Thị Tần là sự giao thoa giữa tuổi trẻ và chiến tranh. Hoa – là những ước mơ giản dị về mái ấm gia đình, về ngày đoàn tụ. Lửa – là bom đạn, là tiếng nổ rung trời. Giữa hai yếu tố ấy, chị và đồng đội đã chọn đứng ở nơi nóng bỏng nhất để giữ cho con đường không bị đứt mạch.

Ngày nay, Ngã ba Đồng Lộc đã trở thành khu di tích lịch sử. Những hàng cây xanh rợp bóng và con đường nhựa phẳng lỳ khiến người ta khó hình dung nơi đây từng là “tọa độ chết”. Nhưng dưới lòng đất ấy là ký ức của một thời khốc liệt, là nơi mười đóa hoa tuổi trẻ đã vĩnh viễn nằm lại. Du khách đến đây thường dừng chân trước khu mộ chung, lặng lẽ thắp nén hương và đọc lại những dòng thư của Võ Thị Tần.

Câu chuyện về chị không chỉ là câu chuyện của một cá nhân, mà là đại diện cho hàng vạn thanh niên xung phong trên khắp đất nước. Họ không tìm kiếm vinh quang, chỉ mong góp phần nhỏ bé vào chiến thắng chung. Sự hy sinh của Võ Thị Tần nhắc nhở chúng ta rằng hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng máu và tuổi xuân của biết bao người.

Trong dòng chảy lịch sử, có những nhân chứng không sống sót để kể lại câu chuyện của mình. Nhưng chính sự ra đi của họ lại trở thành lời kể mạnh mẽ nhất. Võ Thị Tần – cô gái của Đồng Lộc – đã để lại cho hậu thế một thông điệp giản dị mà sâu sắc: khi Tổ quốc cần, tuổi trẻ sẵn sàng hiến dâng.

Và vì thế, giữa “thời hoa lửa”, tên chị vẫn sáng lên như một đốm lửa bền bỉ – đốm lửa của niềm tin, của trách nhiệm và của tình yêu đất nước không bao giờ tắt.