Nhân chứng và lịch sử

Nhân chứng và lịch sử

Quý bạn đọc thân mến! Trong dòng chảy lịch sử hiện đại Việt Nam, nhất là ở miền Nam trong và sau các cuộc kháng chiến, có vô vàn nhân vật đã âm thầm góp phần làm nên những bước ngoặt lớn lao cho dân tộc. Hướng đến kỷ niệm 78 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 – 27/7/2025), Thư viện tỉnh giới thiệu đến bạn đọc quyển sách có tựa đề “Nhân chứng và lịch sử” do Đại tá, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hồ Sơn Đài viết nên, đây là một công trình khảo cứu, g hi chép và tái hiện lịch sử thông qua 33 cuộc đời - 33 nhân chứng sống.

Quyển sách “Nhân chứng và lịch sử” dày 380 trang, in trên khổ 21cm, do Nhà xuất bản Quân đội nhân dân phát hành năm 2024. Quyển sách tập hợp các bài phỏng vấn, ghi chép về những nhân vật lịch sử, mang đến cái nhìn sâu sắc về các giai đoạn lịch sử quan trọng của Việt Nam thông qua lời kể của những người trong cuộc. Có thể nói, đây là một hành trình khám phá lịch sử, nơi người đọc được lắng nghe những câu chuyện chân thực và những trải nghiệm thực tế từ những nhân chứng lịch sử.

Lật mở qua từng trang sách, đọc mỗi bài viết, bạn đọc sẽ biết thêm được một chân dung nhân chứng tiêu biểu, có đóng góp trong nhiều giai đoạn khác nhau của lịch sử Việt Nam hiện đại. Các nhân vật trải dài từ kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ cho đến giai đoạn xây dựng đất nước sau năm 1975. Đó là những nhân vật thuộc nhiều lĩnh vực, từ chính trị, quân sự đến văn hóa, xã hội, tiêu biểu như: Tổng Bí thư Lê Duẩn - người đưa ra chiến lược cách mạng miền Nam đầy táo bạo; Đại tướng Nguyễn Chí Thanh - người mang "tinh thần Nguyễn Chí Thanh" đến tận chiến trường; Thủ tướng Võ Văn Kiệt - nhà lãnh đạo đổi mới có tầm nhìn vượt thời đại; PGS Trần Văn Giàu, GS Nguyễn Quang Ngọc - những nhà trí thức góp phần định hình tư tưởng cách mạng; Phạm Thị Huệ - một nữ chiến sĩ tình báo can trường trong lòng địch.

Khác với lối viết sử học thuần túy thường dựa trên tư liệu lưu trữ, “Nhân chứng và lịch sử” lựa chọn cách tiếp cận đời thường, gần gũi kết hợp giữa việc: Phỏng vấn trực tiếp; Đối chiếu tài liệu lưu trữ và ghi chép cảm xúc, hồi tưởng. Điều này đã tạo nên chiều sâu đặc biệt cho quyển sách, khiến mỗi câu chuyện không chỉ là sự thật lịch sử, mà còn là những “mạch ngầm cảm xúc” giúp độc giả kết nối với quá khứ một cách tự nhiên.

Tác giả Hồ Sơn Đài không đơn thuần liệt kê lý lịch hay thành tích, mà đào sâu vào những chi tiết người thật, việc thật: những khoảnh khắc sinh tử, những lựa chọn nghiệt ngã, những trăn trở của người trong cuộc. Điểm đặc biệt của quyển sách là việc khai thác lịch sử thông qua lời kể của những nhân chứng, mang đến những góc nhìn chân thực, sinh động và đa chiều về các sự kiện lịch sử.  

Điểm giá trị và ý nghĩa hơn hết ở nội dung quyển sách chính là tác giả đã góp phần bổ khuyết cho lịch sử chính thống: Những nhân vật chưa được nhắc tên, không quá nổi bật trên mặt báo, nhưng có ảnh hưởng lớn đến cục diện chiến trường hoặc công cuộc phát triển sau năm 1975. Ngoài ra, quyển sách còn lưu giữ ký ức đang phai nhòa: Khi các nhân chứng ngày càng già yếu, thì mỗi câu chuyện họ kể chính là kho báu sống động không thể phục dựng bằng sách vở hay giả định. Bên cạnh đó, đọc quyển sách còn giúp thế hệ trẻ ngày nay hiểu rằng lịch sử không chỉ là những chiến công oanh liệt được làm nên từ những con người thật, từ đó thế hệ sau phải luôn ghi nhớ công ơn của cha ông đã hy sinh xương máu để giành lại nền độc lập cho dân tộc.

Quý bạn đọc thân mến! “Nhân chứng và lịch sử” thật sự là một quyển sách giá trị, không phải là một cuốn sử học khô khan, cũng không đơn thuần là hồi ký. Quyển sách mang đến cho độc giả một cách tiếp cận mới mẻ và sâu sắc về lịch sử Việt Nam, thông qua những câu chuyện và trải nghiệm của những người đã từng tham gia vào các sự kiện lịch sử quan trọng. Thông qua lời kể của tác giả đã tạo nên một cuộc gặp gỡ xuyên thời gian giữa độc giả hôm nay với những con người đã sống, chiến đấu và hiến dâng cả cuộc đời cho đất nước.

Hiện quyển sách “Nhân chứng và lịch sử” đang được trưng bày và phục vụ tại Thư viện tỉnh, thân mời quý bạn đọc đến tham quan và tìm đọc.