NHÂN DÂN THỊ TRẤN HOÀ ĐÔNG ĐÁNH ĐỊCH TRIỂN KHAI CHIẾN LƯỢC CHIẾN TRANH CỤC BỘ (1965 - 1968)
NHÂN DÂN THỊ TRẤN HOÀ ĐÔNG ĐÁNH ĐỊCH TRIỂN KHAI CHIẾN LƯỢC CHIẾN TRANH CỤC BỘ (1965 - 1968)
Tình thế chung của địch ở miền Nam cuối năm 1964 là sự suy sụp không thể cứu vãn được của ngụy quân, ngụy quyền. Mỹ phải gấp rút có chủ trương chiến lược mới và quyết định đưa quân bộ binh Mỹ trực tiếp chiến đấu ở miền Nam vào đầu năm 1965.
Trước nguy cơ giặc Mỹ cướp nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra lời kêu gọi toàn dân kiên quyết chiến đấu đến thắng lợi hoàn toàn. Tại Vĩnh Bình, dù đại bộ phận nhân dân sống trong ấp chiến lược, thông qua hoạt động của các đoàn thể và cơ sở hợp pháp, đồng bào đều được phổ biến tinh thần lời kêu gọi của Bác.
Thực hiện chiến lược mới, địch đẩy mạnh bình định tại Gò Công. Tỉnh Gò Công được chia thành bốn quận mới từ tháng 4-1965 gồm: Hòa Đồng, Hòa Bình, Hòa Tân, Hòa Lạc. Xã Vĩnh Bình là quận lỵ của quận Hòa Đồng, bao quanh bởi các xã Thạnh Trị, Vĩnh Hựu, Vĩnh Viễn, Bình Phục Nhì và Đồng Sơn. Tên Nguyễn Văn Tiên tiếp tục làm quận trưởng, biến Hòa Đồng thành nơi có hoạt động biệt kích tàn bạo nhất tỉnh Gò Công. Vùng Lò Vôi ấp Tây thường xuyên diễn ra cảnh bọn biệt kích vùi dập xác cán bộ, du kích.
Quận lỵ được tổ chức thành khu vực phòng thủ vững chắc với bốn ấp chiến lược bao quanh: Đông, Tây, Thượng, Hạ. Hệ thống phòng thủ gồm bờ thành đất cao cắm chông, hào sâu, tám lớp rào kẽm gai, mìn và các ụ gác, chòi canh dày đặc. Địch cưỡng bức thanh niên phải vào ở trong ấp chiến lược từ tối đến sáng mới được ra nhằm chia cắt dân với cách mạng.
Tuy nhiên, sự kềm kẹp của địch không ngăn được phong trào cách mạng. Chi bộ Vĩnh Bình đã lãnh đạo quần chúng tố cáo tội ác Mỹ - ngụy và giữ mối liên hệ chặt chẽ với nhân dân. Các cán bộ nòng cốt như đồng chí Phạm Thị Đầm (Ba Đầm) dù phải ra căn cứ vẫn duy trì liên lạc với hội viên phụ nữ qua các đầu mối như bà Ba Rê, bà Hai Thanh.... Thực tế, nhiều thanh niên vẫn vượt rào ra ngoài ấp chiến lược vào ban đêm để hội họp, triển khai công tác cùng cán bộ tại Ao Chuối.
Trong giai đoạn này, nhiều tấm gương hy sinh và hoạt động bí mật đáng chú ý:
Đồng chí Đinh Văn Có hy sinh năm 1965.
Đồng chí Thái Thị Lượng sau khi ra tù đã nhận nhiệm vụ nắm tin tức địch.
Đồng chí Bùi Duy Ngân hoạt động hai mặt, đêm làm ám hiệu cho lực lượng ta đột kích vào ấp.
Để chuẩn bị cho Tổng tiến công và nổi dậy, tháng 10-1967, Phân ban Tỉnh ủy Gò Công được thành lập. Xã Vĩnh Bình được nâng lên thành thị trấn Hòa Đồng. Đảng ủy Thị trấn được thành lập do đồng chí Nguyễn Văn Niên (Tám Niên) làm Bí thư. Lực lượng vũ trang được phát triển thành Trung đội biệt động với quân số trên 30 đồng chí, trang bị mạnh như B40, B41, AK.... Nhân dân đã tích cực đóng góp lương thực, tiền vàng qua các đầu mối tiếp tế của bà Hai Biếc và ông Hai Giảng.
Trước thềm Tổng tiến công Mậu Thân 1968, dù mạng lưới tình báo và biệt kích địch gây thiệt hại nặng (16 đồng chí hy sinh trên đường công tác), Đảng ủy Thị trấn vẫn kiên trì mục tiêu vây ép và tấn công nội ô khi có điều kiện.
Trong đợt 1 và đợt 2 của cuộc Tổng tiến công:
Ta dùng cối 82 pháo kích các vị trí địch, biệt động áp sát ấp chiến lược ấp Thượng diệt tên chủ ấp ác ôn.
Du kích mật ném lựu đạn trong nội ô, ta cắm cờ tại khu Công Điền và huy động dân công phá hoại lộ 24.
Thắng lợi lớn nhất là pháo ta đánh trúng dinh quận, làm tên quận trưởng Nguyễn Văn Tiên bị thương nặng và phải rời khỏi Hòa Đồng. Sau đó, thiếu tá Sang được bổ nhiệm thay thế.
Sau đợt 2, tháng 8-1968, tỉnh Gò Công chính thức tái lập, huyện Hòa Đồng đổi tên thành huyện Tây. Địch phản kích quyết liệt bằng chương trình "bình định cấp tốc" và kế hoạch Phượng Hoàng, dùng bom pháo, chất độc hóa học tàn phá các địa bàn căn cứ. Thị trấn Vĩnh Bình rơi vào thế khó khăn, nhiều cán bộ kỳ cựu và cốt cán hy sinh như đồng chí Tư Khuê, Sáu Ở, Nguyễn Thị Tốt, Đào Văn Vịnh, Nguyễn Văn Khai.... Đội biệt động cũng bị hao mòn dần do chiến đấu và thương vong.
