Nhân vật lịch sử Trần Phú
Đồng chí Trần Phú sinh ngày 1 tháng 5 năm 1904 tại phủ Tuy An, tỉnh Phú Yên (nay thuộc xã huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên), nguyên quán của ông ở làng Đông Thái, xã An Đồng, tổng Việt Yên, (nay thuộc xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh). Cha Trần Phú là Trần Văn Phổ, từng đỗ Giải nguyên. Thời gian ông làm Giáo thụ Tuy An đã sinh ra Trần Phú tại đây. Mẹ ông là bà Hoàng Thị Cát, người làng Tùng Anh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh. Trần Phú là con thứ 7 trong gia đình. Ông được học tại Trường tiểu học Pháp - Việt Đông Ba rồi Trường Quốc học Huế. Tại Trường Quốc học Huế, ông được theo học cụ Võ Liêm Sơn một nhà giáo yêu nước. Sau khi gặp biến cố gia đình, ông và người em út ra Quảng Trị sống với người chị gái Trần Ngọc Quang và anh trai Trần Đường, về sau được một người dì ruột là cung nương Hoàng Thị Khương mang về giao cho con trai mình là Thái Thường Tự Khanh Phạm Hoàng San và vợ là Phan Thị Yến (làm việc ở Toà Khâm sứ Huế) nuôi dưỡng, ăn học và được đào tạo thành giáo viên. Ông sớm tham gia các tổ chức yêu nước như Hội Phục Việt (sau là Tân Việt Cách mạng Đảng). Ông được cử đi học tại Liên Xô (Trường Đại học Phương Đông) để đào tạo về Chủ nghĩa Mác-Lênin, trang bị kiến thức lý luận vững chắc cho công tác lãnh đạo. Hoạt động Cách Mạng: Trần Phú là Tổng Bí thư đầu tiên của Đảng Cộng sản Đông Dương (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam) vào năm 1930 và là một trong những nhà lãnh đạo xuất sắc của cách mạng Việt Nam. Soạn thảo Luận cương Chính trị (1930): Đây là đóng góp lớn nhất của ông. Luận cương đã xác định rõ con đường cách mạng Việt Nam là tiến hành cách mạng tư sản dân quyền (đánh đổ đế quốc và phong kiến), sau đó tiến lên cách mạng xã hội chủ nghĩa, phù hợp với đường lối của Quốc tế Cộng sản. Mang lại ý nghĩa to lớn: Luận cương đã hệ thống hóa và cụ thể hóa đường lối cách mạng của Đảng, góp phần xây dựng nền tảng lý luận choĐảng. Trần Phú là người thanh niên Cộng Sản mẫu mực. Ông là một trí thức yêu nước, sớm giác ngộ và tham gia các hoạt động cách mạng, thể hiện sự nhiệt huyết và lý tưởng cao đẹp. Cuối năm 1930, ông bị thực dân Pháp bắt và tra tấn dã man trong tù. Dù bị giam cầm, ông vẫn giữ vững khí tiết cách mạng. Câu nói nổi tiếng của ông trước lúc hy sinh là: Hãy giữ vững chí khí chiến đấu!". Tiếc thay, sự tra tấn dã man của thực dân Pháp đối với ông là một thử thách rất khốc liệt của thanh niên tuổi 27, ông đã mất vào năm 1931 với rất ít thời gian gia nhập Đảng và công sức cống hiến của ông đã mang lại vẻ vang.
Trần Phú là biểu tượng của tinh thần chiến đấu kiên cường và sự cống hiến trọn đời cho cách mạng. Dù thời gian hoạt động ngắn ngủi, ông đã để lại di sản lớn nhất là Luận cương Chính trị năm 1930, góp phần định hình đường lối cứu nước của Đảng và dân tộc. Chính vì vậy, con cháu thời sau vẫn lưu giữ và biết ơn cuộc đời cống hiến ấy được thể hiện qua việc thành lập các công trình gắn liền với cái tên Trần Phú. Tên của ông được đặt cho các đường phố, trường học ở một số tỉnh thành: ở Đà Nẵng nơi ta đang sinh sống có một ngôi trường Trung học phổ thông vững mạnh mang tên Trần Phú, ở Hà Nội hay thành phố Hồ Chí Minh cũng vậy. Ngoài các tỉnh thành khác, Đà Nẵng cũng có một con đường sầm uất mang tên Trần Phú. Đó như một cách thể hiện sự biết ơn của con cháu đời sau dành cho vị anh hùng trẻ tuổi năm ấy. Một cuộc đời ngắn ngủi mà đẹp đẽ.
