“NHANH NHƯ SÓC – MẠNH NHƯ HỔ”

Chiều muộn trên cánh rừng Việt Bắc năm 1950, mây xám phủ kín đỉnh núi, tiếng đại bác từ quân Pháp vọng lại từng hồi. Bộ đội ta đang tổ chức đánh chặn đội quân tăng viện của địch từ hướng Lơ-Pa-Giơ và Sác-tông. Nếu hai lực lượng này hợp quân, chiến dịch Biên giới sẽ đứng trước nguy cơ lớn.

Trong đội hình chặn đánh hôm ấy, nổi bật là người trung đội trưởng trẻ dáng người rắn rỏi, ánh mắt sắc và nhanh như cắt: Nguyễn Quốc Trị, chiến sĩ quê Đô Lương – Nghệ An.

1. Mệnh lệnh khẩn cấp

Chỉ huy gọi Nguyễn Quốc Trị lên:

— “Địch đang áp sát. Trị! Cậu dẫn trung đội vòng đường tắt, đánh vào sườn đội hình Lơ-Pa-Giơ. Phải chặn bằng được chúng!”

Trị gật đầu không chút do dự. “Vâng! Trung đội tôi xin đảm nhiệm!”

Anh ra hiệu cho đơn vị tản ra, men theo đường mòn hiểm trở xuyên rừng. Mưa rừng lạnh buốt, nhưng ánh mắt ai cũng cháy lên quyết tâm.

2. Cuộc phục kích táo bạo

Khi đơn vị áp sát con dốc, Nguyễn Quốc Trị đột ngột giơ tay ra hiệu dừng lại. Anh đã nghe tiếng giày đinh, tiếng ga-rô lách cách và tiếng lính Pháp nói chuyện phía dưới.

— “Chúng đang lên! Chuẩn bị!” – anh thì thầm.

Chờ quân địch lọt vào đúng vị trí, Trị hô lớn:

— “Bắn!”

Tiếng súng nổ dội vào vách núi. Binh lính Pháp hoảng loạn. Không để chúng kịp phản ứng, Nguyễn Quốc Trị cầm khẩu súng ngắn, lao xuống trước tiên. Anh di chuyển nhanh đến mức đồng đội gọi anh là “nhanh như sóc”, còn khi áp sát địch, anh đánh mạnh mẽ và quyết đoán đến mức như “mãnh hổ vồ mồi”.

Trong trận đó, anh bắt sống nhiều lính địch, thu được vũ khí, cắt đứt hoàn toàn đường hợp quân của chúng.

Trận phục kích thành công rực rỡ, góp phần quan trọng làm phá vỡ ý đồ của Pháp trong Chiến dịch Biên giới.

3. Con người của những trận đánh lớn

Đồng đội kể lại rằng:

“Có trận, anh Trị dẫn đơn vị đánh thẳng từ nóc nhà địch xuống, khiến chúng không kịp trở tay.”

Có trận, anh chỉ huy xung phong giữa bom đạn, diệt nhiều hỏa điểm hiểm hóc.
Có trận, anh bị thương nhưng quấn tạm vải, rồi tiếp tục chiến đấu, không rời đơn vị.

Tính đến năm 1951, Nguyễn Quốc Trị đã:

• Tham gia 95 trận đánh,

Bác Hồ biết tin, đã viết bài khen ngợi anh trên Báo Nhân Dân.

4. Lá cờ chiến thắng ở Thăng Long

Năm 1954, Hà Nội giải phóng. Trong buổi lễ lịch sử ngày 10/10/1954, người được trao vinh dự kéo lá Quốc kỳ lên Kỳ đài Thăng Long chính là Trung đoàn trưởng Nguyễn Quốc Trị của Trung đoàn Thủ Đô.

Khoảnh khắc lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên trời Hà Nội — và người chiến sĩ năm xưa từng đánh 95 trận đứng dưới chân cột cờ — đã trở thành hình ảnh bất tử của chiến thắng.

5. Người anh hùng ngã xuống trong thời bình chiến

Năm 1967, khi đang là Hiệu trưởng Trường Quân chính Quân khu 4, trong một lần về thăm đơn vị pháo cao xạ quê nhà, ông nghe tin có bom nổ chậm còn sót lại.

Mặc dù đồng đội can ngăn, ông vẫn quyết định đến kiểm tra và động viên anh em:

— “Đã là người lính thì phải nắm chắc nguy hiểm để mà phòng.”

Không may, quả bom phát nổ. Ông hy sinh lúc 46 tuổi.

6. Tên tuổi sống mãi

Nguyễn Quốc Trị được nhân dân và đồng đội nhắc nhớ bởi:

• Sự gan dạ trong chiến đấu

Tên ông được đặt cho nhiều đường phố, trường học, trở thành tấm gương sáng cho các thế hệ.