Nhật ký Đặng Thùy Trâm

MÙA HOA LỬA

"Có những cuốn sách giúp ta hiểu thêm lịch sử. Có những cuốn sách khiến ta rơi nước mắt. Và cũng có những cuốn sách làm thay đổi cách ta nhìn về cuộc sống. Với tôi, Nhật ký Đặng Thùy Trâm là một cuốn sách như thế."

Mỗi khi hè về, nhìn những chùm phượng đỏ rực trước sân trường, tôi lại nhớ đến một cái tên rất đẹp: Mùa Hoa Lửa. Đó không chỉ là màu đỏ của hoa phượng, mà còn là màu đỏ của lòng yêu nước, của tuổi trẻ đã cháy hết mình vì độc lập dân tộc trong những năm tháng chiến tranh.

Tôi biết đến bác sĩ Đặng Thùy Trâm qua cuốn Nhật ký Đặng Thùy Trâm. Ban đầu, tôi chỉ định đọc vài trang để hiểu thêm về một nhân vật lịch sử. Thế nhưng càng đọc, tôi càng bị cuốn hút bởi từng dòng chữ giản dị mà chân thành. Sau đó, tôi tiếp tục tìm hiểu qua các bài báo, những bộ phim tài liệu, các chương trình truyền hình và những câu chuyện kể về chị. Mỗi nguồn tư liệu lại giúp tôi hiểu thêm về một nữ bác sĩ trẻ đã sống trọn vẹn với lý tưởng, với tình yêu thương con người và với Tổ quốc.

Đặng Thùy Trâm sinh năm 1942 trong một gia đình trí thức ở Hà Nội. Sau khi tốt nghiệp Trường Đại học Y Hà Nội năm 1966, thay vì chọn ở lại thành phố với cuộc sống bình yên, chị đã tình nguyện vào chiến trường Quảng Ngãi – nơi bom đạn diễn ra ác liệt từng ngày. Tại bệnh xá Đức Phổ, chị vừa là bác sĩ, vừa là người chị, người mẹ của những thương binh. Giữa rừng sâu thiếu thốn đủ bề, chị cùng đồng đội ngày đêm giành giật sự sống cho từng người lính.

Đọc những dòng nhật ký của chị, tôi không chỉ thấy hình ảnh một bác sĩ tận tụy mà còn cảm nhận được một tâm hồn rất đẹp. Chị yêu cuộc sống, yêu đồng đội, yêu gia đình và luôn tin vào ngày đất nước thống nhất. Có những đêm, sau khi hoàn thành ca mổ dưới ánh đèn dầu leo lét, chị lại lặng lẽ ghi vài dòng nhật ký. Những dòng chữ ấy không phải để ca ngợi bản thân, mà là nơi gửi gắm những suy nghĩ chân thành nhất về chiến tranh, về con người và về niềm tin vào tương lai.

Có đoạn chị viết về nỗi nhớ mẹ, nhớ Hà Nội, nhớ những con đường đầy hoa sữa. Có đoạn lại kể về sự hy sinh của đồng đội khiến người đọc không khỏi nghẹn ngào. Nhưng điều làm tôi xúc động nhất là dù phải đối mặt với biết bao hiểm nguy, chị chưa bao giờ đánh mất niềm tin và lòng nhân ái. Chị từng viết rằng: "Đời phải trải qua giông tố nhưng không được cúi đầu trước giông tố." Câu nói ấy đã trở thành nguồn động viên cho biết bao thế hệ sau này.

Qua những bài báo và phim tài liệu, tôi còn được biết ngày 22 tháng 6 năm 1970, trên đường đi công tác, bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã anh dũng hy sinh khi mới hai mươi bảy tuổi. Chị ra đi khi còn biết bao ước mơ và hoài bão chưa kịp thực hiện. Thế nhưng, câu chuyện về chị không dừng lại ở đó.

Điều kỳ diệu là cuốn nhật ký của chị đã không bị thiêu hủy như lệnh của quân đội Mỹ lúc bấy giờ. Một người lính Mỹ tên là Frederic Whitehurst đã giữ lại cuốn nhật ký sau khi được người phiên dịch nói rằng: "Đừng đốt cuốn sổ này, trong đó đã có lửa." Chính "ngọn lửa" của lòng nhân ái, của tình yêu quê hương và khát vọng hòa bình đã khiến cuốn nhật ký được gìn giữ suốt ba mươi lăm năm trước khi trở về với gia đình chị tại Việt Nam. Từ đó, Nhật ký Đặng Thùy Trâm được xuất bản, trở thành cuốn sách lay động hàng triệu trái tim trong và ngoài nước.

Khép lại cuốn sách, tôi lặng người rất lâu. Tôi nhận ra rằng lịch sử không chỉ được viết bằng những trận đánh hay những con số khô khan. Lịch sử còn được viết bằng những trang nhật ký đẫm nước mắt, bằng sự hy sinh thầm lặng của biết bao con người bình dị như bác sĩ Đặng Thùy Trâm.

Nhờ đọc cuốn nhật ký và tìm hiểu thêm qua báo chí, phim tài liệu cùng các tư liệu lịch sử, tôi hiểu rằng hòa bình hôm nay là thành quả của biết bao thế hệ cha anh đã đánh đổi bằng tuổi trẻ, bằng hạnh phúc riêng và cả cuộc đời mình. Chính những trang sách đã đưa tôi trở về với một mùa hoa lửa – mùa của khói lửa chiến tranh nhưng cũng là mùa nở rộ của lòng yêu nước, của tinh thần cống hiến và của những con người sống đẹp vì Tổ quốc.

Tôi tin rằng mỗi người trẻ hôm nay nên dành thời gian đọc những cuốn sách về lịch sử. Bởi khi hiểu quá khứ, chúng ta sẽ biết trân trọng hiện tại và có trách nhiệm hơn với tương lai. Với riêng tôi, Nhật ký Đặng Thùy Trâm không chỉ là một cuốn sách, mà còn là ngọn lửa âm thầm thắp sáng niềm tự hào dân tộc, nhắc nhở tôi sống có lý tưởng, biết yêu thương, biết cống hiến và không ngừng cố gắng để xứng đáng với sự hy sinh của những người đi trước.

Mỗi mùa hè, khi những cánh phượng lại nở đỏ trên sân trường, tôi không chỉ nghĩ đến mùa chia tay của tuổi học trò. Tôi còn nhớ đến mùa hoa lửa của dân tộc – nơi có những con người như bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã viết nên những trang sử đẹp nhất bằng chính cuộc đời mình.