Nhiệt huyết của cựu nữ dân quân
Đi trên những con đường rộng rãi, sạch đẹp tỏa về các thôn, xóm của xã Hoa Lộc, huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa, hai bên đường rực sắc cờ hoa, khiến chúng tôi cảm tưởng như đi trong phố phường ngày hội. Đồng chí Hà Văn Trung, Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự xã Hoa Lộc giới thiệu với chúng tôi: “Xã Hoa Lộc đã đạt chuẩn “Nông thôn mới” từ nhiều năm nay”. Kết quả đó có sự đóng góp công sức, hoạt động hiệu quả của các hội viên cựu chiến binh, cựu dân quân, trong đó có bà Hoàng Thị Bích Mợi”.
Chúng tôi đến nhà riêng của bà Mợi, Trung đội trưởng Trung đội nữ dân quân anh hùng năm xưa, ở thôn Hoa Trung, xã Hoa Lộc. Ngôi nhà xây khang trang, rộng rãi đối với bà, vì các con đều đi làm ăn, sinh sống ở xa. “Tôi sống một mình, nhưng không thấy đơn lẻ, vì bà con hàng xóm, cán bộ các cấp chính quyền, đoàn thể thường xuyên đến thăm hỏi, trò chuyện. Hơn nữa, tôi thường xuyên tham gia công tác xã hội ở thôn, xã và sinh hoạt chi bộ Đảng đều đặn...”, bà Mợi chia sẻ.
Sinh năm 1949 tại thôn Hoa Trung, xã Hoa Lộc, làng quê bà Mợi gần Lạch Trường, cầu Hàm Rồng, phà Ghép... từ năm 1964 đã là những mục tiêu của máy bay Mỹ đánh phá. 17 tuổi, cô thiếu nữ Hoàng Thị Mợi hăng hái tham gia lực lượng dân quân, lao động sản xuất và phục vụ chiến đấu. Khi đăng tên vào lực lượng dân quân, đồng chí Xã đội trưởng thêm tên đệm của cô thành Hoàng Thị Bích Mợi “cho hay hơn”. Tên Bích Mợi gắn với bà từ đó.
Những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, đế quốc Mỹ leo thang đánh phá miền Bắc và đánh phá dữ dội vào địa bàn tỉnh Thanh Hóa. Tất cả vì tiền tuyến, vì miền Nam ruột thịt, trai tráng thanh niên đều xung phong tòng quân. Ở làng xóm còn lại chủ yếu là người già, phụ nữ và trẻ em. “Nhưng việc chiến đấu đánh máy bay địch không chỉ có bộ đội mà cần phải có dân quân; giặc đến nhà đàn bà cũng đánh mà”, bà Mợi bảo vậy.
Giữa năm 1967, Tỉnh đội Thanh Hóa (nay là Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Thanh Hóa) chỉ đạo các Huyện đội thành lập trung đội nữ dân quân phòng không. Thực hiện chỉ đạo của trên, ngày 19-5-1967, kỷ niệm 77 năm sinh nhật Bác Hồ, Huyện đội Hậu Lộc thành lập Trung đội nữ dân quân và ra mắt hoạt động. “Để thành lập trung đội nữ dân quân, Huyện đội giao cho Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam ở địa phương phát động, các nữ đoàn viên, thanh niên tình nguyện gia nhập. Ban đầu, xã Hoa Lộc chọn được 14 chị em, tôi được chỉ định làm Trung đội trưởng. Ngay sau ngày thành lập, chúng tôi được cử lên tỉnh huấn luyện 10 ngày về cách sử dụng súng máy phòng không 12,7mm. Tuy nhiên, mới đến ngày thứ 5, máy bay Mỹ đến đánh phá các mục tiêu: Cầu Hàm Rồng, phà Ghép, phà Thắm, cầu De... Vậy là vừa huấn luyện, chúng tôi vừa tham gia thực hành chiến đấu. Các thành viên trung đội biên chế theo các khẩu đội vào trận địa phòng không để “làm quen” thôi, chưa được bắn đâu!”, bà Mợi nhớ lại.
Đợt huấn luyện kết thúc, ngày 1-6-1967, Trung đội dân quân gái xã Hoa Lộc nhận 3 khẩu súng máy phòng không 12,7mm về địa phương tổ chức trận địa và bước vào trực chiến. Trung đội xây dựng 4 trận địa phòng không, gồm 2 trận địa chính ở Phà Thắm và Đông Ngàn; 2 trận địa phụ ở Cầu De và Sơn Liên. Ngày 6-6-1967 làm xong trận địa, ngày 7-6 vào trực chiến luôn, đồng thời tiếp tục huấn luyện. Dưới sự hướng dẫn của cán bộ Huyện đội và đơn vị pháo phòng không trên địa bàn, các nữ dân quân làm mô hình mục tiêu giả để luyện tập bắt mục tiêu, thực hành chiến đấu. Sau luyện tập, các khẩu súng phòng không được bảo quản, lau chùi sạch sẽ, sẵn sàng chiến đấu được ngay.
“Ngày 15-6-1967, Trung đội dân quân gái xã Hoa Lộc đánh trận đầu tiên. Hôm ấy, hai tốp máy bay A-4D của địch bay từ hướng Lạch Sung đến đánh phá cầu Hàm Rồng. Chúng tôi còn nhìn rõ bụng máy bay. 3 khẩu đội súng 12,7mm của Trung đội đồng loạt nổ súng, nhưng không trúng. Sau trận đánh, toàn trung đội rút kinh nghiệm, xác định chị em chưa có bản lĩnh vững vàng, kỹ thuật, phương pháp bắn chưa đúng. Trung đội tiếp tục huấn luyện bổ sung. Đến 15 giờ ngày 16-6-1967, địch lại cho 2 tốp máy bay A-4D vào đánh phá. Chúng vẫn bay từ hướng Lạch Sung vào. Các khẩu đội bình tĩnh điểm xạ. Một máy bay địch bốc cháy. Hôm ấy, có nhiều đơn vị phòng không cùng đánh địch nên chúng tôi không nghĩ trung đội mình đã bắn trúng. 7 giờ sáng hôm sau, Đài Tiếng nói Việt Nam đưa tin, Trung đội dân quân gái xã Hoa Lộc đã bắn rơi một máy bay Mỹ. Thì ra Đài quan sát ở Hòn Nẹ quan sát đường bay của máy bay địch đã xác định máy bay Mỹ là do Trung đội dân quân gái xã Hoa Lộc bắn rơi. Với chiến công này, Trung đội được Bác Hồ viết thư khen và tặng 14 huy hiệu của Người cho 14 chị em...”, bà Mợi kể.
Việc bắn rơi máy bay và thư động viên của Bác đã cổ vũ tinh thần chiến đấu, kiên quyết lập thêm chiến công của toàn Trung đội. Những ngày này, Trung đội vừa trực chiến, vừa sản xuất. Trung đội được xã cấp cho 2 mẫu ruộng trồng lúa gần trận địa, năng suất lúa đạt 5 tấn/ha nên được đi báo cáo thành tích ở cấp huyện và tỉnh “vừa chiến đấu giỏi, vừa lao động sản xuất giỏi”.
