Những Bậc Thềm Trước Ngưỡng Cửa Thời Gian

Tựa đề: Những Bậc Thềm Trước Ngưỡng Cửa Thời Gian

Năm 1969, trước mỗi ngôi nhà trong làng đều có một bậc thềm nhỏ. Có nhà chỉ một bậc, có nhà hai bậc, làm bằng xi măng thô hoặc đá ong cũ. Bậc thềm không cao, nhưng là nơi người ta đứng lại trước khi bước vào nhà, hoặc dừng lại trước khi rời đi.

Người ta quen với việc đứng trên bậc thềm ấy để nói vài câu ngắn, nhìn nhau, rồi mới bước tiếp.

Ông Khoa là người hay ngồi trên bậc thềm nhà mình nhất.

Ông không ngồi trong nhà, cũng không đứng ngoài đường. Ông ngồi đúng giữa ranh giới ấy.

“Ông ngồi đó làm gì hoài vậy?” hàng xóm hỏi.

Ông đáp:
“Để coi ai đi qua, ai đi vào.”

Năm 1970, chiến tranh khiến việc đi lại của nhiều người không còn đều đặn. Có người rời làng đi rất lâu, có người chỉ về được một lần.

Bậc thềm nhà ông Khoa vì thế trở nên im lặng hơn.

Nhưng ông vẫn ngồi đó mỗi chiều.

Năm 1971, có một buổi chiều, người con trai ông đứng ở bậc thềm, chuẩn bị lên đường.

Ông Khoa không nói nhiều.

Chỉ hỏi:
“Đi bao lâu?”

Anh đáp:
“Con không biết.”

Ông gật đầu:

“Vậy thì nhớ đường về.”

Năm 1972, bậc thềm bị nứt nhẹ sau một trận rung chấn. Không ai để ý nhiều, chỉ ông Khoa là ngồi nhìn vết nứt rất lâu.

Ông nói:

“Nứt rồi cũng còn là bậc thềm.”

Năm 1973, có những ngày bậc thềm không còn dấu chân. Bụi phủ lên từng lớp mỏng.

Nhưng ông Khoa vẫn lau nó mỗi sáng.

Một người hàng xóm hỏi:

“Không ai bước lên nữa mà ông lau làm gì?”

Ông đáp:

“Để khi có người quay lại, họ không thấy lạ.”

Năm 1974, có người đề nghị phá bậc thềm cũ để làm lại nhà mới.

Ông Khoa không đồng ý.

Ông nói:

“Bậc thềm không chỉ là chỗ đứng.”

Năm 1975, chiến tranh kết thúc.

Người trở về làng nhiều hơn. Những bậc thềm lại có tiếng bước chân, tiếng gọi nhau, tiếng dừng lại rồi bước tiếp.

Một buổi chiều, người con trai ông trở về.

Anh đứng trên bậc thềm cũ.

“Giờ còn giữ làm gì nữa ba?” anh hỏi.

Ông Khoa đáp:

“Để nhớ là đã từng có những năm… mỗi lần đứng trước cửa nhà, người ta không biết bước vào có còn đủ người bên trong hay không.”

Anh im lặng.

Ông nói tiếp:

“Cái bậc thềm này không chỉ để bước lên.”

“Vậy để làm gì?”

Ông nhìn khoảng sân:

“Để giữ lại khoảnh khắc con người dừng lại một chút… trước khi bước vào hoặc rời khỏi cuộc đời của nhau.”

Gió chiều thổi qua sân nhà.

Bậc thềm cũ vẫn nằm đó, không cao hơn, không mới hơn, nhưng vẫn vững.

Vì có những nơi không thuộc về bên trong hay bên ngoài,

mà thuộc về khoảnh khắc con người đứng giữa hai điều đó—giữa đi và ở, giữa mất mát và trở về, giữa chiến tranh và ngày bình yên họ tưởng như sẽ không bao giờ có lại.