Những bài học đầu tiên về lòng nhân ái

Những năm tuổi thơ của cô bé Nguyễn Thị Bình trôi qua dưới mái nhà giản dị ở Sài Gòn. Ngôi nhà không giàu có, nhưng lúc nào cũng ấm áp bởi tiếng nói cười và sự quan tâm giữa mọi người trong gia đình.

Mẹ của Bình là người hiền hậu. Bà thường dậy rất sớm, quét sân, nấu cơm rồi chuẩn bị cho các con đến trường. Điều khiến Bình nhớ nhất không phải những bữa ăn ngon, mà là cách mẹ đối xử với mọi người xung quanh.

Trước cổng nhà có một bà cụ bán bánh nghèo. Những ngày mưa gió, bán ế, bà cụ thường ngồi co ro bên chiếc thúng nhỏ. Mỗi lần đi ngang qua, mẹ Bình lại gọi vào:

– Cụ vào hiên nhà ngồi cho đỡ ướt.

Rồi bà rót cho cụ chén trà nóng.

Một lần, Bình hỏi:

– Mẹ có quen bà cụ đâu mà giúp nhiều vậy?

Mẹ mỉm cười:

– Không cần quen mới thương được con ạ.

Câu nói ấy là bài học đầu tiên về lòng nhân ái mà cô bé ghi nhớ.

Trong xóm có một bạn gái tên Lan, nhà rất nghèo. Có hôm Lan đến lớp mà không có sách mới. Bình thấy bạn ngồi lặng lẽ ở góc bàn.

Chiều về, em kể với mẹ.

Mẹ mở tủ, lấy ra mấy quyển vở còn trắng:

– Mai con mang cho bạn nhé.

– Nhưng đó là vở của con mà.

– Chia cho bạn một ít, con vẫn còn dùng được.

Hôm sau, khi nhận những quyển vở, Lan xúc động đến đỏ hoe mắt. Bình lần đầu tiên cảm nhận được niềm vui của việc giúp người khác.

Từ đó, em bắt đầu chú ý nhiều hơn đến những người xung quanh.

Có lần, trên đường đi học về, Bình thấy một cậu bé đánh giày bị ngã, hộp đồ văng ra giữa đường. Nhiều người đi qua, nhưng cô bé chạy lại nhặt giúp từng món.

Cậu bé lí nhí:

– Cảm ơn chị.

Bình chỉ cười rồi tiếp tục đi.

Tối hôm ấy, em kể chuyện cho ông ngoại nghe.

Ông gật đầu:

– Con làm đúng rồi. Người có học không chỉ biết chữ, mà còn phải biết thương người.

Lời ông khiến Bình suy nghĩ rất lâu.

Trong gia đình, mỗi khi có người bệnh hay gặp khó khăn, cha mẹ luôn tìm cách giúp đỡ dù nhà mình cũng không dư dả. Có hôm mẹ chia bớt gạo cho hàng xóm, cha góp tiền giúp một người quen đang túng thiếu.

Bình ngạc nhiên:

– Nếu mình cho nhiều quá thì nhà mình thiếu mất.

Cha nhìn con gái:

– Có những thứ càng chia sẻ càng nhiều lên, đó là tình người.

Những bài học ấy không được viết trong sách giáo khoa. Chúng đến từ những việc rất nhỏ trong đời sống hằng ngày.

Từ chén trà mời người nghèo.

Từ quyển vở chia cho bạn.

Từ bàn tay đỡ người bị ngã.

Từ lời nói dịu dàng với người khốn khó.

Dần dần, cô bé hiểu rằng lòng nhân ái không phải điều gì xa vời hay lớn lao. Nó bắt đầu từ việc biết nhìn thấy nỗi vất vả của người khác và muốn làm cho họ bớt khổ hơn một chút.

Một buổi tối, sau khi nghe mẹ kể chuyện một gia đình mất mùa phải đi làm thuê, Bình hỏi:

– Mẹ ơi, sao trên đời còn nhiều người khổ vậy?

Mẹ ôm con vào lòng:

– Vì thế mới cần những người biết yêu thương và giúp đỡ nhau.

Cô bé im lặng tựa đầu vào vai mẹ. Ngoài trời, mưa rơi lộp bộp trên mái ngói, còn trong lòng em, một hạt giống nhỏ của lòng nhân ái đang được gieo xuống.

Nhiều năm sau, khi trở thành nhà hoạt động cách mạng và nhà ngoại giao, Nguyễn Thị Bình luôn được nhiều người nhớ đến bởi sự điềm đạm, nhân hậu và cách ứng xử đầy tình người.

Có lẽ những phẩm chất ấy không chỉ được rèn luyện trong công việc lớn lao, mà đã bắt đầu từ tuổi thơ dưới mái nhà nhỏ ở Sài Gòn, nơi cô bé học được rằng yêu nước phải gắn với yêu con người, và muốn làm điều lớn cho đất nước thì trước hết phải biết sống tử tế với những người ở ngay bên cạnh mình.

Những bài học đầu tiên ấy giản dị như hơi ấm gia đình, nhưng đã theo bà suốt cả cuộc đời.

Và đôi khi, chính những bài học nhỏ bé về lòng nhân ái lại trở thành nền tảng cho những con người làm được những việc lớn lao sau này.