Những câu chuyện thời hoa lửa: 3 lần được gặp Bác Hồ
Trong ký ức của ông Đinh Ngọc Thỉ, người con làng Duy Viên (xã Vĩnh Lâm, H.Vĩnh Linh cũ, nay thuộc xã Vĩnh Thủy, Quảng Trị), tuổi thơ không chỉ có mùi lúa ngô mà còn rực sáng ngọn lửa Măng non Duy Viên, đặc biệt là niềm vinh dự hiếm có: 3 lần được gặp Bác Hồ.
Ngày ngày, sau giờ học trong hầm chữ A, 130 đội viên thiếu niên nhi đồng lại tập trung về sân đình. Họ cùng nhau tập đội ngũ, chăm sóc trâu bò yếu cho HTX nông nghiệp, trồng lúa, trồng khoai, nuôi bèo hoa dâu, phát quang đường làng, giúp đỡ gia đình thương binh - liệt sĩ. Những công việc ấy đã vun đắp nên tinh thần "Tuổi nhỏ chí lớn", làm nên phong trào Măng non Duy Viên - một kỳ tích được cả nước biết đến.
Ngày 10.5.1960, tập thể thiếu nhi Duy Viên vinh dự được Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng bằng khen. Trên bằng khen viết: "Các cháu thiếu niên và nhi đồng thôn Duy Viên, xã Vĩnh Lâm (Vĩnh Linh) đã có thành tích khá trong học tập, trong lao động và trong việc xây dựng Đội thiếu niên tiền phong và Đội nhi đồng Tháng 8. Đã làm được nhiều việc thiết thực, đã cố gắng góp phần vào công việc sản xuất và chiến đấu. Bác khuyên các cháu cố gắng hơn nữa để đạt nhiều thành tích hơn nữa".
Tấm bằng khen ấy là phần thưởng vô giá, không chỉ ghi nhận công sức của thiếu nhi nơi tuyến lửa mà còn là ngọn lửa tinh thần, thắp sáng ý chí cho thế hệ sau.
Trong vai trò Liên đội trưởng, ông Thỉ đã góp phần tổ chức, dẫn dắt phong trào, để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử thiếu nhi Vĩnh Linh.
Sau này, tấm bằng khen được ông Lê Đức Oanh, Phó chủ nhiệm HTX, cẩn trọng gìn giữ. Trước khi lên đường nhập ngũ, ông Oanh gửi lại cha mình, nhờ cất kỹ trong hầm sâu. Nhờ vậy, dù bom đạn cày xới, tấm bằng khen của Bác vẫn còn nguyên vẹn. Ông Oanh xúc động kể: "Giữa lúc bom đạn trút xuống, ai cũng lo chạy, cha tôi chỉ dặn: "Phải giữ cho được bằng khen của Bác Hồ". Với chúng tôi, đó là niềm tự hào, là danh dự của thiếu nhi Vĩnh Linh trước Tổ quốc".
HÀNH TRANG QUÝ GIÁ: 3 LẦN ĐƯỢC GẶP Bác Hồ
Năm 1966, khi vừa tròn 21 tuổi, Đinh Ngọc Thỉ được vinh dự đại diện thanh, thiếu niên Vĩnh Linh dự Đại hội Anh hùng, Chiến sĩ thi đua chống Mỹ cứu nước lần thứ 4 tại Hà Nội. Đối với ông, đây là dấu mốc thiêng liêng nhất đời, bởi trong chuyến đi đó, ông được 3 lần gặp Bác Hồ.
Ông kể lại, giọng chậm rãi, như không muốn bỏ qua chi tiết quý giá nào: "Lần đầu tiên, sáng khai mạc đại hội, khi mọi người nghỉ giải lao, Bác ra tiền sảnh chụp ảnh lưu niệm với đại biểu. Đó là khoảnh khắc đầu tiên tôi được gặp Bác trong niềm xúc động không tả xiết".
NỤ CƯỜI TRÊN SÔNG THẠCH HÃN
Trong Bảo tàng Thành cổ Quảng Trị, giữa vô số kỷ vật từ chiếc mũ rách nát, những khẩu súng hoen gỉ, những đồ vật đã in lên mình sự khốc liệt của chiến tranh và màu cũ kỹ của thời gian thì lại xuất hiện một bức ảnh hiếm hoi của một cụ ông nở nụ cười tươi đang lái đò, bên cạnh là một nữ du kích ôm súng, phía sau là gần 10 chiến sĩ cũng đang nở nụ cười tươi.
Bức ảnh có tên Cha con lão ngư dân Triệu Phong chở bộ đội và vũ khí tiếp sức Thành cổ được nhiếp ảnh gia Đoàn Công Tính chụp vào năm 1972. Cụ ông lái đò và nữ du kích ôm súng trong bức ảnh chính là cụ Nguyễn Con và bà Thu.
"Năm 2007, tôi nhận được cuộc gọi hỏi rất kỹ về thông tin của bố tôi và vợ tôi. Họ hỏi có phải nhà tôi chèo đò trên sông Thạch Hãn không, tôi nói phải thì họ vui mừng rồi bảo sẽ vào gặp tôi", ông Nguyễn Câu nhớ lại.
Người liên lạc với ông Câu chính là nhiếp ảnh gia Đoàn Công Tính. Đã hàng chục năm ông Tính đi tìm nhân vật trong chính bức ảnh của mình. Gặp lại vợ chồng bà Thu, ông Câu, người nhiếp ảnh gia trao tặng bức ảnh chụp 35 năm trước rồi được ông Câu dẫn đi thăm mộ cụ Nguyễn Con.
"Nhận bức ảnh tôi nghẹn ngào lắm, tôi cảm ơn ông Tính khi ông là người duy nhất chụp và giữ lại bức ảnh của bố tôi. Bố tôi mất đã lâu, nhưng chẳng có một bức ảnh nào, tôi nhớ gương mặt, nụ cười của ông và thật may mắn khi được ông Tính trao tặng bức ảnh quý giá này", ông Câu nghẹn ngào.
Theo ông Câu, sau khi kết thúc 81 ngày đêm lịch sử, bố của ông lại trở về sống những ngày tháng bình thường, tiếp tục chèo đò cào hến trên sông Thạch Hãn cho đến khi qua đời. Hòa bình lập lại, đất nước thống nhất, ông Câu và bà Thu tổ chức lễ cưới rồi có với nhau 4 người con. Hai vợ chồng nay đều đã qua tuổi 70, họ sống hạnh phúc trong mái nhà nhỏ bên sông Thạch Hãn. Đến dịp đặc biệt, ông Câu lại ra thăm mộ người bố anh hùng, bà Thu lại ghé thành cổ thắp hương cho những chiến sĩ trẻ tuổi được bà đưa đò năm ấy.
"Các cháu, các con cứ nghe đấy, thấy đấy mà nhớ. Nhờ sự hy sinh của các anh nên mới có hòa bình hôm nay", bà Thu nghẹn ngào.
