NHỮNG CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA (44)

Có những buổi chiều, khi thành phố lên đèn và tiếng xe cộ cuốn đi trong nhịp sống gấp gáp, tôi tự hỏi: điều gì đã làm nên dáng hình bình yên của hôm nay? Phải chăng phía sau những con đường rợp bóng cây kia là dấu chân của những con người đã đi qua “thời hoa lửa” – một thời đạn bom nhưng cũng rực rỡ lý tưởng?

Tôi tìm đến nhà ông Ba – một cựu thanh niên xung phong từng tham gia kháng chiến chống Mỹ. Ông không phải là nhân vật được ghi danh trong sách giáo khoa, nhưng với tôi, ông là một nhân chứng lịch sử sống động. Câu chuyện của ông mở ra trước mắt tôi như một thước phim cũ, nơi tuổi trẻ hòa cùng tiếng súng, nơi những giấc mơ riêng nhường chỗ cho vận mệnh dân tộc.

Ông kể rằng mình tham gia lực lượng khi mới mười tám tuổi – cái tuổi lẽ ra đang cắp sách đến trường, viết những ước mơ trên trang vở trắng. Nhưng khi Tổ quốc gọi tên, ông và bao người trẻ khác đã chọn con đường ra trận. Ông không cầm súng trực tiếp chiến đấu, mà làm nhiệm vụ mở đường, tải đạn, san lấp hố bom. Công việc tưởng chừng thầm lặng ấy lại là mạch máu giữ cho tiền tuyến không ngừng chảy.

Trong câu chuyện của ông, tôi đặc biệt ấn tượng khi ông nhắc đến chiến dịch lịch sử tại Điện Biên Phủ. Dù không trực tiếp có mặt tại đó, nhưng ông nói: “Sau chiến thắng ấy, cả dân tộc như được tiếp thêm lửa.” Ngọn lửa ấy không chỉ cháy trong những năm chống thực dân, mà còn tiếp tục bùng lên trong kháng chiến chống Mỹ, để rồi kết tinh trong ngày đất nước thống nhất – ngày 30 tháng 4 năm 1975.

Ông kể về những đêm Trường Sơn mưa rừng xối xả. Bom đạn trút xuống, đất đá rung chuyển. Có những người đồng đội đã nằm lại nơi rừng sâu, tuổi xuân mãi mãi dừng ở đôi mươi. Khi nhắc đến họ, giọng ông chùng xuống. Tôi nhìn thấy trong ánh mắt người lính già không chỉ là nỗi đau, mà còn là niềm tự hào lặng lẽ. “Chúng tôi khi ấy không nghĩ mình anh hùng. Chỉ nghĩ đơn giản: nếu mình lùi lại, ai sẽ tiến lên?”

Câu nói ấy khiến tôi lặng người. Giữa thời đại mà chúng tôi quen với những lựa chọn cá nhân, với những toan tính cho tương lai riêng, thì thế hệ ông đã sống một đời vì điều lớn lao hơn chính mình. Họ bước vào chiến tranh không phải vì yêu bom đạn, mà vì yêu hòa bình. Họ chấp nhận hi sinh không phải vì muốn được ghi công, mà vì tin rằng mai này con cháu sẽ được sống trong tự do.

Tôi chợt nhớ đến hình ảnh những Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng, những người đã tiễn chồng, tiễn con ra trận mà không hẹn ngày trở lại. Nhớ đến những thương binh, bệnh binh mang trên mình vết tích chiến tranh. Nhớ đến những người hoạt động cách mạng trước Cách mạng Tháng Tám 1945, những con người âm thầm thắp lửa cho phong trào đấu tranh, để rồi từ đó lịch sử rẽ sang một hướng khác. Tất cả họ – dù ở vị trí nào – đều góp phần viết nên trang sử vàng của dân tộc.

Khi tôi hỏi ông Ba rằng điều gì khiến ông tự hào nhất, ông không nói về huân chương, cũng không nhắc đến thành tích. Ông chỉ mỉm cười: “Tự hào nhất là thấy tụi con được đi học, được sống trong hòa bình.” Khoảnh khắc ấy, tôi nhận ra trách nhiệm của thế hệ mình.

“Những câu chuyện thời hoa lửa” không chỉ để hoài niệm, càng không phải để tô vẽ bi tráng. Chúng là lời nhắc nhở rằng tự do hôm nay được đánh đổi bằng mồ hôi, nước mắt và cả máu xương. Nếu thế hệ đi trước đã sống trọn vẹn cho lý tưởng độc lập dân tộc, thì thế hệ hôm nay phải sống xứng đáng với sự hi sinh ấy bằng tri thức, bằng sáng tạo, bằng tinh thần cống hiến. Rời nhà ông Ba, tôi thấy lòng mình nặng mà cũng sáng hơn. Thời hoa lửa đã lùi xa, nhưng ngọn lửa lý tưởng thì chưa bao giờ tắt. Nó đang được trao lại cho chúng tôi – những người trẻ của thế kỉ XXI. Và tôi tin rằng, khi biết lắng nghe nhân chứng lịch sử, khi biết trân trọng quá khứ, chúng ta sẽ tìm thấy cho mình một hướng đi vững vàng trong tương lai. Bởi lịch sử không chỉ nằm trong sách vở. Lịch sử hiện diện trong từng câu chuyện đời thường, trong ánh mắt người lính già, trong nụ cười bình yên của mẹ, trong nhịp sống thanh bình của đất nước hôm nay. Và mỗi chúng ta, bằng cách sống tử tế và trách nhiệm, đang tiếp tục viết tiếp câu chuyện ấy – câu chuyện của một dân tộc đã đi qua hoa lửa để nở hoa hòa bình.