NHỮNG CÂU CHUYỆN THỜI HOA LỬA: Phan Đình Giót và giây phút lấy thân mình lấp lỗ châu mai

Có những cái tên, khi nhắc đến, người ta không chỉ nhớ một trận đánh, mà nhớ cả một cách sống. Phan Đình Giót là một cái tên như thế. Tôi biết đến ông từ những trang sách giáo khoa thời phổ thông, nhưng phải đến khi đứng trước đồi Him Lam, tôi mới thực sự cảm nhận được sức nặng của hai chữ "hy sinh" mà trước giờ mình vẫn đọc qua loa trên trang giấy.

Từ một làng quê nghèo Hà Tĩnh

Phan Đình Giót sinh năm 1922, trong một gia đình nông dân nghèo ở làng Tam Quang, xã Cẩm Quan, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Tuổi thơ ông gắn với ruộng đồng, với cái đói, cái nghèo đeo bám như nhiều người con miền Trung thời loạn lạc. Năm 1950, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn quyết liệt, ông tình nguyện gia nhập Vệ quốc đoàn, rồi biên chế vào Đại đoàn 312 - một trong những đơn vị chủ lực của quân đội ta.

Từ một thanh niên nông dân, ông đã cùng đơn vị mình đi qua nhiều chiến dịch lớn: Trung Du, Hòa Bình, Tây Bắc... Mỗi chiến dịch là một lần tôi luyện, để đến năm 1954, khi lịch sử gọi tên Điện Biên Phủ, ông đã là một người lính dày dạn, một đảng viên trẻ mang trong mình lý tưởng rõ ràng: đánh giặc, giữ nước, không tiếc thân mình.

Đêm mở màn chiến dịch

Chiều tối ngày 13 tháng 3 năm 1954, quân ta nổ súng mở màn chiến dịch Điện Biên Phủ bằng trận đánh vào cứ điểm Him Lam - một trong những vị trí phòng thủ kiên cố bậc nhất của quân Pháp, được ví như "cánh cửa thép" bảo vệ tập đoàn cứ điểm.

Phan Đình Giót lúc đó là tiểu đội phó, được giao nhiệm vụ dẫn đầu tiểu đội đánh mở đường, phá hàng rào dây thép gai để bộ đội ta tiến vào tiêu diệt các lô cốt địch. Bom đạn dội xuống như mưa. Ông bị thương ở đùi, máu thấm ướt áo, nhưng vẫn nén đau, tiếp tục ôm bộc phá lao lên phá tiếp hàng rào thứ hai, thứ ba.

Khi đơn vị áp sát lô cốt số 2, hỏa lực địch từ lỗ châu mai bắn xối xả, chặn đứng đường tiến. Đồng đội lần lượt ngã xuống. Phan Đình Giót khi ấy đã bị thương thêm một lần nữa, sức đã kiệt, nhưng khẩu súng trong lô cốt vẫn không ngừng nhả đạn về phía đồng đội mình.

Và trong khoảnh khắc ấy, ông đã làm điều mà không một mệnh lệnh nào có thể ra lệnh cho một con người làm được: ông lết người lên, dùng toàn bộ sức lực còn lại, lao thân mình vào bịt kín lỗ châu mai của địch.

Họng súng câm bặt. Đường tiến được mở ra. Đơn vị ào lên, làm chủ cứ điểm Him Lam ngay trong đêm đầu tiên của chiến dịch.

Phan Đình Giót hy sinh khi mới 32 tuổi.

Điều tôi nghĩ, khi đứng ở tuổi 18

Tôi sinh ra và lớn lên trong hòa bình, chưa từng phải nghe tiếng bom rơi, chưa từng phải chọn giữa sự sống của mình và mạng sống của đồng đội. Có lẽ vì thế mà thế hệ chúng tôi đôi khi khó hình dung nổi: điều gì khiến một con người, ở tuổi chưa đầy 33, sẵn sàng lấy chính thân thể mình làm bức tường chắn đạn?

Câu trả lời, tôi nghĩ, không nằm ở một khoảnh khắc bốc đồng của chiến trường, mà nằm ở cả một quá trình: từ một người con nông dân nghèo, đến một chiến sĩ được rèn giũa qua nhiều chiến dịch, đến một đảng viên mang trong mình niềm tin sắt đá vào con đường mình đã chọn. Hành động cuối cùng ấy chỉ là điểm rơi tất yếu của một lý tưởng đã được nuôi dưỡng từ rất lâu trước đó.

Năm 1955, Phan Đình Giót được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên ông được đặt cho nhiều con đường, ngôi trường trên khắp đất nước. Nhưng có lẽ, cách tưởng nhớ ông xứng đáng nhất không phải là những tấm biển tên, mà là cách những người trẻ hôm nay sống với tinh thần trách nhiệm, dám dấn thân vì những điều lớn hơn bản thân mình - dù là trong một trận chiến, hay đơn giản chỉ là trong công việc, học tập, và những lựa chọn thường ngày.

Đứng trước đồi Him Lam hôm ấy, gió lồng lộng thổi qua những triền đồi giờ đã phủ xanh cỏ cây, tôi chợt hiểu vì sao người ta gọi đó là "thời hoa lửa". Hoa, vì tuổi trẻ của những người như Phan Đình Giót đẹp và rực rỡ như thế. Lửa, vì họ đã cháy hết mình, không giữ lại gì cho riêng mình.

Và tôi tin, ngọn lửa ấy - nếu được kể lại đúng cách, đúng lúc - sẽ không bao giờ tắt trong lòng những người trẻ hôm nay.