Những “chứng nhân” của phong trào cách mạng trên quê hương Nghệ An

Dấu tích một thời oanh liệt: Nếu có dịp ngược xuôi Quốc lộ 7A qua xã Yên Xuân, du khách sẽ thấy một cây đa cổ thụ tỏa bóng sum suê, được công nhận là di tích cách mạng. Cây đa cổ thụ ấy mang tên vùng quê cách mạng năm xưa - Tri Lễ, được xác định khoảng 400 năm tuổi, thân cây mang đậm dấu tích thời gian với hốc lớn và sâu, cùng những “khối u” xù xì, lá cành chằng chịt. Lịch sử Đảng bộ và nhân dân xã Yên Xuân nhiều lần nhắc đến cây đa Tri Lễ là biểu tượng của tinh thần đoàn kết và khí thế đấu tranh của quần chúng cách mạng. Đặc biệt, cây đa này gắn với phong trào đấu tranh Xô viết Nghệ Tĩnh 1930-1931 và khởi nghĩa giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám 1945 của người dân nơi mảnh đất anh hùng. Giống như cây đa Tri Lễ, cây sanh Hàm Rồng xưa nay được xem là “chứng nhân xanh” của phong trào cách mạng vùng chiến khu Hoa Quân xưa, nay là xã Thanh Chương. Rễ cây bám vào mỏm đá Hàm Rồng, thân cây sanh to, tán phủ rộng cả một vùng và ôm trọn ngôi đền Hàm Rồng. Theo Lịch sử Đảng bộ xã nhà, trong cao trào Xô viết Nghệ Tĩnh (1930 - 1931) và Tổng khởi nghĩa giành chính quyền năm 1945, đây là một trong những xã đi đầu. Cây sanh cổ thụ và đền Hàm Rồng là một trong những địa điểm quần chúng cách mạng tập hợp lực lượng trước khi kéo ra huyện đường đấu tranh.

Bảo tồn và phát huy giá trị cây cổ thụ: Ông Nguyễn Văn Nhiên - chuyên gia về sinh vật cảnh, từng dành nhiều năm nghiên cứu cây cổ thụ cho rằng, Nghệ An là mảnh đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng, có lẽ vì thế cây cối cũng được hấp thu, thừa hưởng tinh thần và ý chí quả cảm của con người. Thống kê sơ bộ, toàn tỉnh hiện có gần 30 cây cổ thụ giữ vai trò là chứng tích lịch sử, những cây cổ thụ với quá trình đấu tranh cách mạng của nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng. Bên cạnh những cây cổ thụ được chăm sóc, bảo vệ và phát huy giá trị lịch sử, hiện nay không ít cây đang đứng trước nguy cơ bị xâm hại và “biến mất” do sự thiếu quan tâm hoặc quan tâm không đúng cách của con người. Gần đây nhất là sự việc cây trôi hơn 300 tuổi ở Thanh Chương bị chết do người dân địa phương tổ chức chăm sóc và tôn tạo không đúng kỹ thuật. Cây trôi này từng là địa điểm gắn liền với cao trào Xô viết Nghệ Tĩnh.

“Bên cạnh đó, gắn việc bảo tồn với việc giáo dục truyền thống, văn hóa tâm linh và phát triển du lịch sinh thái. Làm tốt việc này sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội, hình thành ý thức quý trọng cây cổ thụ cho các tầng lớp nhân dân. Bởi lẽ, cây cổ thụ là một tư liệu quan trọng để nghiên cứu lịch sử tự nhiên và xã hội, mất đi một cây cổ thụ giống như sự ra đi của một chứng nhân lịch sử”, ông Nhiên nói.