Những chuyến đi giữa vùng địch kiểm soát

Những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Bình – Trị – Thiên là một trong những chiến trường vô cùng ác liệt. Nhiều vùng quê nằm dưới sự kiểm soát của quân địch, đường giao thông bị phong tỏa, cơ sở cách mạng thường xuyên bị truy quét. Cán bộ muốn xuống với dân phải đối mặt với vô vàn hiểm nguy.

Trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Chí Thanh vẫn thường xuyên tìm cách đi về cơ sở.

Đối với ông, một người lãnh đạo không thể chỉ ngồi ở nơi an toàn để nghe báo cáo. Muốn biết phong trào mạnh hay yếu, dân đang nghĩ gì, cán bộ gặp khó khăn nào, phải trực tiếp đến tận nơi.

Những chuyến đi ấy thường diễn ra trong âm thầm.

Có khi đoàn cán bộ lên đường lúc trời vừa tối. Con đường phía trước không có ánh đèn, chỉ có tiếng gió, tiếng bước chân và sự im lặng của những làng quê đang chìm trong cảnh chiến tranh. Mọi người phải đi thật khẽ, tránh những con đường có địch đóng quân, luôn cảnh giác trước từng tiếng động bất thường.

Nguyễn Chí Thanh cũng như những cán bộ đi cùng, không có sự phân biệt giữa người lãnh đạo và người chiến sĩ trên những chặng đường như thế.

Có lúc phải đi bộ nhiều giờ.

Có lúc phải nghỉ tạm trong một căn nhà dân.

Có lúc vừa đến một cơ sở thì đã phải lập tức rời đi vì tình hình thay đổi.

Nhưng điều khiến ông quan tâm nhất sau mỗi chặng đường không phải là bản thân đã đi được bao xa, mà là đã hiểu được gì về cơ sở và nhân dân.

Gặp cán bộ địa phương, ông hỏi tình hình phong trào.

Gặp người dân, ông hỏi chuyện mùa màng, đời sống, những khó khăn trong sinh hoạt.

Ông muốn biết nhân dân có còn tin vào kháng chiến không, cán bộ có thực sự gần dân không, những cơ sở nào đang gặp khó khăn và nơi nào cần được giúp đỡ.

Đối với Nguyễn Chí Thanh, những câu chuyện tưởng như nhỏ bé ấy lại có ý nghĩa rất lớn.

Một người dân thiếu lương thực có thể khiến cả gia đình gặp khó khăn.

Một cơ sở bị mất liên lạc có thể khiến cả một vùng phong trào bị ảnh hưởng.

Một cán bộ xa dân có thể làm suy giảm niềm tin của quần chúng.

Muốn kháng chiến lâu dài, những vấn đề ấy đều phải được giải quyết.

Có lần, sau khi nghe cán bộ báo cáo về một địa bàn, Nguyễn Chí Thanh không vội kết luận. Ông muốn trực tiếp đến tận nơi để tìm hiểu.

Bởi ông hiểu rằng, báo cáo có thể cho thấy tình hình, nhưng chỉ có thực tế mới cho thấy nguyên nhân.

Và thực tế chiến trường luôn phức tạp hơn những dòng chữ trên giấy.

Ở một làng quê, người dân có thể tỏ ra bình thường trước mặt quân địch nhưng trong lòng vẫn hướng về cách mạng. Ở một nơi khác, cơ sở tưởng như vẫn vững nhưng cán bộ lại đang thiếu phương pháp hoạt động. Có nơi nhân dân sẵn sàng giúp đỡ cán bộ nhưng cuộc sống quá khó khăn, cần được hỗ trợ để có thể tiếp tục bám trụ.

Những điều ấy chỉ có thể nhìn thấy khi người cán bộ thực sự đi vào cuộc sống.

Nguyễn Chí Thanh vì thế luôn nhắc nhở cán bộ phải bám đất, bám dân.

Không được chỉ tìm đến những nơi thuận lợi.

Càng khó khăn càng phải tìm cách đến với dân.

Càng nguy hiểm càng phải giữ vững mối liên hệ với cơ sở.

Bởi ông hiểu một điều rất sâu sắc: trong chiến tranh, có thể mất một vùng đất, một con đường hay một căn cứ, nhưng nếu còn lòng dân thì phong trào vẫn có thể gây dựng lại.

Vì vậy, những chuyến đi của ông không đơn thuần là những chuyến công tác.

Đó là những chuyến đi để giữ mạch sống của cách mạng.

Mỗi lần đến cơ sở, ông lại động viên cán bộ phải vững vàng hơn.

Mỗi lần gặp nhân dân, ông càng hiểu thêm sức chịu đựng và lòng yêu nước của những con người bình dị.

Có những người nông dân nghèo sẵn sàng chia sẻ phần lương thực ít ỏi của gia đình cho cán bộ.

Có những gia đình chấp nhận hiểm nguy để che giấu người hoạt động cách mạng.

Có những thanh niên vừa làm ruộng, vừa tham gia du kích.

Những con người ấy không xuất hiện trên những bản báo cáo dài, nhưng chính họ lại là những người góp phần giữ cho ngọn lửa kháng chiến không tắt.

Nguyễn Chí Thanh luôn trân trọng sức mạnh ấy.

Ông hiểu rằng người cán bộ cách mạng không chỉ nhận sự giúp đỡ của nhân dân, mà còn phải có trách nhiệm bảo vệ, chăm lo và xứng đáng với niềm tin của nhân dân.

Bởi vậy, ông yêu cầu cán bộ phải gương mẫu, phải chia sẻ gian khổ với dân, không được quan liêu hay xa rời quần chúng.

Giữa vùng địch kiểm soát, điều đó càng trở nên quan trọng.

Kẻ địch có thể dùng vũ khí để kiểm soát một địa bàn, nhưng không thể chỉ bằng vũ lực mà chiếm được lòng người.

Nếu người dân còn tin, còn che chở cán bộ, còn sẵn sàng góp sức cho kháng chiến thì phong trào vẫn còn sức sống.

Nguyễn Chí Thanh từng nhấn mạnh:

“Có lòng tin của dân là có tất cả.”

Câu nói ấy càng trở nên có ý nghĩa khi đặt vào những chuyến đi giữa vùng địch kiểm soát.

Bởi ông không chỉ nói về lòng dân.

Ông đã đi tìm lòng dân, gìn giữ lòng dân và biến lòng dân thành sức mạnh của cuộc kháng chiến.

Những chuyến đi ấy cũng giúp Nguyễn Chí Thanh trưởng thành hơn trong cách nhìn và phương pháp lãnh đạo. Ông hiểu rằng muốn có chủ trương đúng phải xuất phát từ thực tế; muốn tổ chức tốt phải hiểu con người; muốn khơi dậy sức mạnh của quần chúng thì trước hết phải biết tôn trọng và lắng nghe quần chúng.

Sau này, khi đảm nhận những trọng trách lớn hơn, tinh thần ấy vẫn trở thành một nét nổi bật trong phong cách của ông.

Người ta nhớ đến Nguyễn Chí Thanh không chỉ bởi những quyết định lớn hay những trọng trách mà ông từng đảm nhiệm.

Người ta còn nhớ một người cán bộ sẵn sàng đi vào những nơi gian khổ, tìm đến những cơ sở khó khăn nhất, ngồi bên người dân và lắng nghe những câu chuyện rất đời thường.

Bởi đôi khi, một quyết định lớn của cách mạng lại bắt đầu từ một điều rất giản dị: biết người dân đang nghĩ gì và đang cần gì.

Nhìn lại những chuyến đi giữa vùng địch kiểm soát, ta càng hiểu giá trị của hai chữ “gần dân”.

Gần dân không chỉ là đến thăm dân.

Gần dân là hiểu nỗi lo của dân, chia sẻ gian khổ với dân, bảo vệ niềm tin của dân và cùng dân tìm cách vượt qua thử thách.

Nguyễn Chí Thanh đã lựa chọn con đường ấy trong những năm tháng khói lửa.

Ông đi giữa những vùng đất đầy hiểm nguy để giữ liên lạc với cơ sở.

Ông đi qua những làng quê gian khó để tìm hiểu cuộc sống của nhân dân.

Và trên mỗi chặng đường, ông càng thêm tin tưởng rằng:

Khi người cán bộ còn gần dân, khi nhân dân còn đặt niềm tin vào cách mạng, thì dù hoàn cảnh có khắc nghiệt đến đâu, ngọn lửa hy vọng vẫn không thể bị dập tắt.

Đó chính là ý nghĩa sâu sắc nhất của những chuyến đi năm xưa.

Không phải đi để chứng tỏ mình can đảm, mà đi để hiểu dân.

Không phải đi để tìm sự an toàn, mà đi để giữ phong trào.

Và không phải đi một mình, mà đi cùng nhân dân trên con đường vượt qua gian khổ để hướng tới ngày độc lập, tự do.