Những chuyến đò sinh tử trên sông Thạch Hãn

Cuộc chiến đấu anh dũng, kiên cường 81 Ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị (28/6/1972-16/9/1972) đã ghi vào lịch sử một mốc son vàng sáng ngời chủ nghĩa anh hùng cách mạng.

Trong khúc tráng ca ấy, hình ảnh nữ du kích thầm lặng ngày đêm cùng bố chồng vượt qua bom đạn, vững tay chèo chở lương thực, vũ khí và bộ đội vào Thành cổ chiến đấu đã trở thành biểu tượng của lòng quả cảm.

Năm tháng qua đi, ký ức về những chuyến đò sinh tử ấy vẫn còn vẹn nguyên trong tâm trí của nữ du kích Nguyễn Thị Thu (sinh năm 1954, trú khu phố 4, xã Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị).

Những ngày tháng 9 lịch sử này, bước sang tuổi 71, cùng với dư âm của những năm tháng bom đạn khiến cho đôi mắt mờ đi, giảm thính, trí nhớ giảm sút nhưng ký ức nữ du kích Nguyễn Thị Thu về một thời hoa lửa 53 năm về trước luôn là niềm tự hào.

Bà Thu không khỏi xúc động khi giới thiệu những bức ảnh về một thời oanh liệt của quân và dân Quảng Trị được tác giả Đoàn Công Tính chụp và tặng cho gia đình bà; trong đó, có bức ảnh chụp bà và bố chồng xuôi dòng Thạch Hãn đưa bộ đội sang sông. Với bà, đây là những kỷ vật quý giá mà tác giả tặng bà sau 35 năm gặp lại.

Trân quý, nâng niu bức ảnh, bà Thu kể lại, mùa hè năm 1972, khi chiến dịch bảo vệ Thành cổ Quảng Trị bước vào giai đoạn ác liệt, để bảo vệ Thành cổ và đánh bật các cuộc phản công của địch, quân đội ta phải huy động, bổ sung lực lượng.

Thời điểm đó, muốn đưa được bộ đội vào Thành cổ nhanh và an toàn chỉ có một con đường duy nhất là dùng đò vượt sông Thạch Hãn.

Khi ấy, bà Thu tròn 18 tuổi, vừa làm lễ dạm hỏi với ông Nguyễn Câu. Tuy nhiên, chiến sự diễn ra ác liệt, bà đã xung phong tham gia vào lực lượng du kích thôn.

Ba tháng sau, không ngại gian khó, hiểm nguy, bà nhận nhiệm vụ làm giao liên, cùng với bố chồng là ông Nguyễn Con (lúc đó 57 tuổi) tình nguyện chèo đò, ngày đêm đưa bộ đội vượt sông Thạch Hãn, tiếp viện cho chiến trường Thành cổ.

“Ngày ấy, chiến sự ác liệt, đất nước lâm nguy, ai cũng sẵn sàng ra trận. Hàng ngàn thanh niên mười tám đôi mươi, những sinh viên trẻ tạm xa ghế nhà trường trên mọi miền Tổ quốc hăng hái lên đường vào vùng “đất lửa” Quảng Trị để chiến đấu và sẵn sàng hy sinh cho Tổ quốc. Những tấm gương ấy đã tiếp thêm sức mạnh để tôi nắm chắc mái chèo, hỗ trợ đưa các anh sang sông, tiến vào chiến trường,” bà Thu tâm sự.

Các chuyến đò thường được thực hiện trong đêm để tránh sự phát hiện của địch. Cứ thế, chiếc đò của hai bố con bà Thu lặng lẽ vượt sông Thạch Hãn với hàng chục chuyến mỗi đêm đưa bộ đội, vũ khí, lương thực vào Thành cổ, rồi lại chở thương binh vượt sông trở về tuyến sau.

Suốt 81 ngày đêm khốc liệt nhưng kiên cường ấy đã bao lần cả hai bố con phải đối mặt với cái chết nhưng vẫn chắc tay chèo, đồng hành cùng các chiến sỹ cập bến an toàn. Không phải chuyến đò nào đưa người sang sông cũng có ngày trở lại. “Các anh ra đi còn nguyên vẹn, nhưng nhiều lần khi trở về lại chỉ là thân thể đầy thương tích, thậm chí có người nằm lại vĩnh viễn ở Thành cổ. Vì thế, tôi không cười trong bức ảnh ngày ấy,” bà nghẹn ngào.

Chiến công Thành cổ Quảng Trị là bản tráng ca hào hùng của quân dân Quảng Trị và cả nước, góp phần quan trọng vào thắng lợi trên bàn đàm phán để tiến tới ký Hiệp định Paris (ngày 27/1/1973); tạo đà cho cuộc Tổng tiến công mùa Xuân năm 1975, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Năm 1976, bà Thu và ông Nguyễn Câu tổ chức lễ cưới và có với nhau 4 người con. Năm 1978, ông Nguyễn Con (bố chồng bà Thu) qua đời. Vợ chồng bà nối nghiệp bố mưu sinh bằng nghề cào hến trên sông Thạch Hãn.

Chiến tranh đã lùi xa nhưng với bà Thu, ký ức về những tháng ngày ấy vẫn hiển hiện trong từng giấc ngủ chập chờn.