những con người bình dị làm nên lịch sử
Trong ký ức của người lính già, đồng đội không chỉ là những người cùng chiến đấu, mà còn là anh em, là gia đình. Họ đã cùng nhau chia sẻ từng nắm cơm, từng giọt nước, cùng nhau vượt qua cái chết để giữ vững nhiệm vụ. Và rồi, không phải ai cũng có cơ hội trở về. Chính vì vậy, với ông, việc được sống đến hôm nay là một sự may mắn lớn lao.
Sau hơn hai thập kỷ cống hiến, đến năm 1988, ông nghỉ hưu. Trở về cuộc sống đời thường, ông không ồn ào kể về chiến công, chỉ lặng lẽ sống bên con cháu. Nhưng mỗi khi nhắc lại quá khứ, ký ức vẫn hiện lên rõ nét – như chưa từng phai nhạt theo năm tháng.
Nếu nơi tiền tuyến có những người lính kiên cường, thì ở hậu phương, có những người phụ nữ đã âm thầm gánh vác tất cả. Vợ ông – cụ bà Vũ Thị Bốn – chính là một trong những con người như thế.
Khi chồng lên đường ra trận, cụ ở lại với gia đình, một mình nuôi dạy bảy người con trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn. Không có chồng bên cạnh, mọi gánh nặng từ kinh tế đến chăm sóc con cái đều đè nặng lên đôi vai người phụ nữ. Nhưng điều đau đớn nhất mà cụ phải trải qua là mất đi người con trong những năm tháng chiến tranh. Đó là nỗi đau không gì có thể bù đắp.
Trong căn nhà vắng, cụ vừa làm mẹ, vừa làm cha, vừa là chỗ dựa tinh thần cho các con. Cụ bồng bế đứa con nhỏ, nghẹn ngào tiễn một đứa con khác về với đất mẹ. Không có thời gian để gục ngã, cụ giấu nỗi đau vào lòng, tiếp tục sống, tiếp tục chờ đợi người chồng nơi chiến trường xa.
Người chồng ra đi mang theo lời hẹn ngày trở về. Còn người vợ ở lại là những tháng ngày mòn mỏi đợi chờ – không biết ngày mai sẽ ra sao, không biết người thân nơi chiến tuyến còn sống hay đã hy sinh.
Sự chờ đợi ấy kéo dài qua năm tháng, qua những mùa mưa nắng, qua những biến động khốc liệt của chiến tranh.
