NHỮNG CUỘC HÀNH QUÂN KHÔNG ĐÍCH ĐẾN

Đêm xuống rất nhanh trên cánh rừng già miền Đông. Những tán cây cao vút đan vào nhau như một mái nhà khổng lồ che kín bầu trời. Chỉ có những đốm sáng nhỏ từ đàn đom đóm chập chờn trong bụi cỏ và ánh sao thưa thớt len qua kẽ lá. Tiếng côn trùng rả rích hòa cùng tiếng suối xa xa tạo nên bản nhạc quen thuộc của núi rừng thời chiến. Tiểu đội của anh Lâm vừa nhận lệnh xuất phát. Không ai biết chính xác điểm dừng chân cuối cùng sẽ ở đâu. Mệnh lệnh chỉ vỏn vẹn: hành quân trong đêm, giữ bí mật tuyệt đối, sẵn sàng nhận nhiệm vụ mới khi có chỉ thị tiếp theo. Đó là kiểu hành quân mà những người lính vẫn gọi vui với nhau là "cuộc hành quân không đích đến". Anh Lâm siết lại quai ba lô. Chiếc ba lô đã sờn vai, bên trong là vài bộ quần áo, võng tăng, ít gạo rang và những bức thư nhà đã nhàu theo năm tháng. Người đi đầu là tiểu đội trưởng Bình, tay cầm chiếc la bàn nhỏ, mắt không rời con đường mòn trước mặt. Đoàn quân lặng lẽ nối đuôi nhau tiến bước. Không ai nói chuyện lớn tiếng. Tiếng dép cao su lướt nhẹ trên lớp lá mục. Thi thoảng có tiếng ho khẽ được nén lại thật nhanh. Những khẩu súng khoác trên vai đung đưa theo nhịp bước. Lâm đi cạnh Tuấn, cậu chiến sĩ trẻ nhất đơn vị mới tròn mười chín tuổi. Anh Lâm này, mình đi đâu thế? Lâm khẽ cười: Khi nào tới nơi thì sẽ biết. Tuấn im lặng một lúc rồi nói: Em chỉ mong được đánh trận thật giỏi để sớm trở về quê. Lâm nhìn khuôn mặt còn non trẻ của đồng đội. Cậu bé ấy từng là học sinh ở vùng trung du, gác lại việc học để nhập ngũ. Giống như hàng vạn thanh niên khác, Tuấn mang theo trong tim hình ảnh quê hương đang bị bom đạn giày xéo. Đêm càng về khuya, con đường càng khó đi. Mưa rừng bất chợt trút xuống. Đất đỏ trở nên trơn trượt. Có đoạn phải bám vào rễ cây mới không ngã. Quần áo ai nấy đều ướt sũng. Tiểu đội trưởng Bình ra hiệu dừng lại nghỉ mười phút. Mọi người ngồi tựa gốc cây lớn, tranh thủ nhai vài nắm cơm vắt đã nguội lạnh. Trong ánh đèn pin được che kín bằng mảnh vải tối màu, gương mặt những người lính hiện lên với vẻ mệt mỏi nhưng bình thản. Bác Hòa, chiến sĩ lớn tuổi nhất đơn vị, lấy chiếc bi đông chuyền cho mọi người uống nước. Ngày trước đánh Pháp còn khổ hơn thế này nhiều - bác nói nhỏ - nhưng rồi mình vẫn thắng. Câu nói giản dị ấy khiến ai cũng thấy ấm lòng. Cuộc hành quân lại tiếp tục. Đường đi xuyên qua những cánh rừng già, vượt suối, băng đồi. Có lúc cả đơn vị phải nằm ép sát xuống đất vì máy bay địch quần thảo trên đầu. Tiếng động cơ gầm rú xé tan màn đêm. Không ai cử động. Hơi thở dồn nén. Mãi đến khi âm thanh ấy khuất xa, đoàn quân mới đứng dậy đi tiếp. Tuấn thở phào: Em cứ tưởng chúng phát hiện ra mình. Bình vỗ nhẹ lên vai cậu: Làm lính phải quen với điều đó. Sợ thì ai cũng sợ, nhưng nhiệm vụ không cho phép mình dừng lại. Con đường phía trước vẫn mịt mùng. Đã ba ngày liên tục hành quân, đơn vị vẫn chưa nhận được thông báo về mục tiêu cuối cùng. Nhiều chiến sĩ bị phồng rộp chân. Những chiếc dép cao su mòn vẹt. Có người sốt nhẹ nhưng vẫn cố gắng bước tiếp. Buổi tối ngày thứ tư, cả đơn vị nghỉ chân bên một con suối nhỏ. Ánh lửa bếp Hoàng Cầm le lói dưới hầm kín. Tuấn lấy từ túi áo ra lá thư của mẹ. Mẹ em bảo cố gắng giữ gìn sức khỏe. Khi nào đất nước hòa bình thì về cưới vợ. Mọi người bật cười. Bác Hòa đùa: Thế đã có người yêu chưa? Tuấn đỏ mặt: Dạ... chưa ạ. Tiếng cười nhỏ vang lên giữa núi rừng tĩnh mịch. Những phút giây ấy thật quý giá. Chiến tranh khiến con người đối diện với hiểm nguy mỗi ngày, nhưng cũng làm cho tình đồng chí trở nên sâu nặng hơn bao giờ hết. Nửa đêm, mệnh lệnh mới được chuyển đến. Đơn vị lập tức thu dọn hành trang. Nhiệm vụ lần này là cơ động đến một khu vực mới để phối hợp bảo vệ tuyến vận tải chiến lược. Địch đang tăng cường đánh phá nhằm cắt đứt con đường tiếp tế của quân ta. Cuộc hành quân không đích đến cuối cùng đã có mục tiêu. Nhưng chẳng ai biết phía trước sẽ còn những thử thách nào. Đoàn quân lại lên đường. Trăng đầu tháng mờ nhạt sau những tầng mây. Dọc đường, họ gặp những đoàn dân công hỏa tuyến gùi đạn, tải lương thực vượt núi. Những người phụ nữ nhỏ bé gánh trên vai những bao gạo nặng trĩu vẫn động viên bộ đội: Các chú cố lên nhé! Lâm nhìn theo những bóng người khuất dần trong đêm mà lòng xúc động. Cuộc kháng chiến không chỉ là cuộc chiến của người cầm súng, mà là sự hy sinh của biết bao con người bình dị. Gần sáng, đơn vị tới khu vực tập kết. Tiếng pháo vọng lại từ phía xa. Bình nhanh chóng triển khai đội hình. Công việc đầu tiên là gia cố công sự, ngụy trang trận địa và chuẩn bị phương án chiến đấu. Suốt nhiều ngày sau đó, đơn vị vừa làm nhiệm vụ bảo vệ tuyến đường vừa hỗ trợ vận chuyển thương binh, hàng hóa. Bom đạn liên tiếp dội xuống. Có những đoạn đường vừa san lấp xong lại bị đánh phá. Nhưng cứ đêm xuống, những đoàn xe vẫn tiếp tục lăn bánh. Một lần, trong lúc cứu thương binh khỏi khu vực bị pháo kích, Tuấn bị mảnh bom sượt qua cánh tay. Lâm băng bó cho cậu. Tuấn cắn răng: Em không sao đâu. Vẫn còn đi được. Lâm nhìn người đồng đội trẻ tuổi với ánh mắt cảm phục. Chiến tranh đã biến những chàng trai bình thường thành những con người kiên cường. Rồi một buổi tối khác, khi đoàn quân tiếp tục nhận lệnh di chuyển sang địa bàn mới, Tuấn hỏi: Anh Lâm này, liệu những cuộc hành quân như thế này bao giờ mới kết thúc? Lâm im lặng khá lâu. Anh nhớ tới mái nhà tranh nơi quê cũ, nhớ mẹ già đang chờ tin con, nhớ những cánh đồng lúa chín vàng. Sẽ kết thúc khi đất nước thanh bình - anh đáp - và để có ngày ấy, chúng ta phải tiếp tục bước đi. Tuấn gật đầu. Đoàn quân lặng lẽ tiến về phía trước. Họ không biết chính xác còn bao nhiêu cuộc hành quân đang chờ đợi. Không biết phía trước là trận đánh lớn hay những ngày tiếp tục mở đường, tải đạn. Nhưng họ hiểu rõ vì sao mình lên đường. Đó là để bảo vệ từng tấc đất quê hương. Để những đứa trẻ được lớn lên trong hòa bình. Để những người mẹ không còn phải tiễn con ra trận. Đêm ấy, giữa đại ngàn hun hút, những người lính vẫn bền bỉ bước đi. Bóng họ nối dài trên những con đường mòn xuyên rừng. Có người mang theo bức thư chưa kịp gửi. Có người cất trong ba lô tấm ảnh gia đình đã ngả màu. Có người ấp ủ dự định trở về tiếp tục việc học còn dang dở. Những ước mơ giản dị ấy đã tiếp thêm sức mạnh cho họ vượt qua gian khổ. Cuộc hành quân không đích đến thực ra luôn có một đích đến lớn lao. Đó là độc lập của dân tộc. Là tự do cho Tổ quốc. Là cuộc sống yên bình cho nhân dân. Nhiều năm sau chiến tranh, những người lính năm xưa khi gặp lại nhau vẫn nhắc về những đêm hành quân ấy. Họ nhớ những cơn mưa rừng lạnh buốt. Nhớ những con dốc dài tưởng như không có điểm cuối. Nhớ nắm cơm vắt sẻ chia giữa đồng đội. Nhớ những câu chuyện kể bên bếp lửa nhỏ. Và nhớ cả những người đã mãi mãi nằm lại trên dọc đường hành quân. Thời gian có thể làm phai mờ nhiều thứ, nhưng không thể xóa nhòa ký ức về một thế hệ đã sống, chiến đấu và cống hiến tuổi xuân cho đất nước. Những cuộc hành quân trong đêm năm ấy không chỉ là những chặng đường quân sự. Đó còn là hành trình của lòng yêu nước, của ý chí vượt lên gian khó và của niềm tin vào ngày chiến thắng. Bởi vậy, khi nhắc lại những năm tháng chiến tranh, người ta không chỉ nhớ đến tiếng súng nơi trận địa, mà còn nhớ đến những đoàn quân lặng lẽ đi trong đêm tối. Họ bước đi không quản gian nguy. Bước đi bằng niềm tin son sắt. Và chính từ những bước chân bền bỉ ấy, con đường dẫn tới hòa bình đã được mở ra cho dân tộc Việt Nam.