Những dấu ấn khoa học lịch sử ở Đồng Tháp
Cách đây đúng 25 năm, Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Đồng Tháp được thành lập với nhiệm vụ nghiên cứu, biên soạn lịch sử, tham gia bảo tồn và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa của quê hương, góp phần nuôi dưỡng lòng yêu nước, lòng tự hào quê hương trong các thế hệ.
Những dấu ấn tự hào
Năm 2000, Hội Khoa học lịch sử tỉnh Đồng Tháp được thành lập do đồng chí Nguyễn Đắc Hiền, nguyên Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy làm Chủ tịch, đồng chí Lê Đức Hòa, Trưởng Phòng Lịch sử Đảng, Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy kiêm nhiệm Phó Chủ tịch và thạc sĩ Nguyễn Hữu Hiếu là Tổng thư ký.
Từ những ngày đầu còn bộn bề khó khăn, Hội đã không ngừng nỗ lực mở rộng đội ngũ, củng cố tổ chức, triển khai nhiều hoạt động nghiên cứu khoa học nghiêm túc, hoàn thành với chất lượng cao. Nhiều công việc được Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh giao theo kế hoạch hằng năm, góp phần gìn giữ ký ức, khơi dậy niềm tự hào, hun đúc bản lĩnh và tâm hồn cho quê hương và con người Đồng Tháp năng động, nghĩa tình, sáng tạo.
Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử tỉnh Đồng Tháp Lê Minh Trung cho biết, 25 năm qua, Hội đã phối hợp với các ngành liên quan, tích cực tham mưu, góp ý các chủ trương, đề xuất các giải pháp phát triển văn hóa, bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị di sản, di tích và các công trình văn hóa.
Theo đó, Hội tham gia vào nhiều chủ trương, kế hoạch, đề án, dự án đã, đang được thực hiện như: Xây dựng con người Đồng Tháp; tạo dựng, quảng bá hình ảnh Đồng Tháp; bảo tồn, phát huy giá trị bền vững và số hóa di sản văn hóa; quy hoạch Khu di tích quốc gia đặc biệt Gò Tháp; trùng tu, tôn tạo, phát huy giá trị Khu di tích Nguyễn Sinh Sắc; phát huy giá trị đình làng, quy hoạch mở rộng Bảo tàng tổng hợp Đồng Tháp...
Đề xuất xây dựng Nhà tưởng niệm Chi bộ An Nam cộng sản Đảng (thành phố Cao Lãnh); Bia tưởng niệm các vị trấn thủ biên giới Hồng Ngự (thành phố Hồng Ngự); Đền thờ Tam vị đại thần (thành phố Cao Lãnh); góp ý vị trí, quy hoạch, phương án kiến trúc và lập đề cương trưng bày Nhà tưởng niệm các Chi bộ An Nam cộng sản Đảng; Nhà trưng bày thân thế, sự nghiệp Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Đại tá Nguyễn Văn Bảy (Lai Vung), Nhà trưng bày sự kiện tập kết tại Cao Lãnh năm 1954 (thành phố Cao Lãnh), Bảo tàng Xứ ủy Nam Bộ và Văn hóa Óc Eo (Tháp Mười)...
Phiên toàn thể hội thảo khoa học về Cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc
04/12/2024 17:24
Hội tổ chức biên soạn nhiều đề tài, công trình lịch sử nghiên cứu cuộc kháng chiến chống Pháp ở Nam Kỳ (1861-1867) dưới góc nhìn của triều đình Huế - công trình hợp tác với Trung tâm Lưu trữ quốc gia I, đã xuất bản năm 2019 với tựa Cuộc kháng chiến ở Nam Kỳ và Đồng Tháp qua Châu bản triều Nguyễn, làm rõ công lao của các danh tướng từng chiến đấu bảo vệ đất Nam Kỳ.
Công trình hợp tác với Trung tâm Lưu trữ quốc gia I, công bố năm 2024 qua cuốn sách Hùng Dũng tướng Nguyễn Công Nhàn với đất Nam Kỳ qua Châu bản triều Nguyễn. Hợp tác với Trung tâm lưu trữ quốc gia III biên soạn sách Tập kết ở Cao Lãnh năm 1954 - Ra đi để trở về (sách công bố tư liệu)...
Nhiều đầu sách chuyên khảo về lịch sử-văn hóa đã được Hội đề xuất chủ trương và được Ủy ban nhân dân tỉnh cấp ngân sách để biên soạn, xuất bản. Đó là bộ Địa chí Đồng Tháp (gần 1.000 trang, xuất bản năm 2014, đang cập nhật, bổ sung để tái bản); Đồng Tháp nhân vật chí (in lần đầu vào năm 2005, tái bản lần 1 năm 2015, đang cập nhật để tái bản lần 2); Từ điển Địa danh Đồng Tháp (xuất bản 2016), các chuyên khảo của thạc sĩ Nguyễn Hữu Hiếu về tín ngưỡng phồn thực, nông ngư cụ, tục thờ thần nông...
Loạt sách “Đồng Tháp - Đất và Người” xuất bản thường niên từ năm 2016 đến nay, đã phát hành 11 tập (tính cả quyển đầu tiên là Đồng Tháp 300 năm biên soạn năm 2015); loạt sách Lịch sử và cuộc sống (8 tập). Các đầu sách thực hiện chủ trương viết Chuyện xưa tích cũ tái hiện cuộc sống của người dân thuở xa xưa do Hội phát động; đã xuất bản sách Làng Mỹ Thọ xưa, Dấu xưa Phong Thạnh Thượng, Cù lao Tây - Đất cũ làng xưa; Lịch sử hình thành và phát triển cồn Mỹ Phú xưa; Lai Vung dấu ấn trăm năm; Chuyện tích xưa Cao Lãnh; đang viết về Làng Long Khánh xưa…
Hội đã tham gia biên tập, hiệu chỉnh tập 1 và 2, biên soạn tập 3 bộ Lịch sử Đảng bộ tỉnh Đồng Tháp (1927-2000), tóm tắt lịch sử Binh công xưởng (Công trường tỉnh Đồng Tháp) thời kỳ chống Mỹ (1945-1975), hoàn chỉnh bản thảo Lịch sử phát triển Giao thông-Vận tải tỉnh Đồng Tháp đến năm 2025, tham gia biên soạn, phản biện, góp ý, thẩm định hàng trăm công trình, đề tài lịch sử truyền thống, biên niên lịch sử các ngành, lực lượng vũ trang tỉnh, Đảng bộ các huyện, thành phố, các xã, phường, thị trấn, góp phần thực hiện chỉ thị của Tỉnh ủy, Ban thường vụ Tỉnh ủy về biên soạn lịch sử của các đảng bộ địa phương.
Nhiều hội thảo khoa học quy tụ nhiều nhà khoa học, nhà nghiên cứu trong nước đã được Hội đề xuất và tổ chức thành công. Đó là hội thảo khoa học về Phó Bí thư Xứ ủy phụ trách Xứ ủy Nam Kỳ Phạm Hữu Lầu do Tỉnh ủy Đồng Tháp và Học viện Chính trị-Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh tổ chức năm 2010, sau đó là cuộc hội thảo lần 2 với sự tham gia của các chuyên gia của Viện Lịch sử Đảng, Viện Lịch sử Công an nhân dân (2022) đã bổ sung, làm rõ thêm công lao của ông trong một số giai đoạn, làm cơ sở để Trung ương công nhận đồng chí Phạm Hữu Lầu là tiền bối tiêu biểu của Đảng và cách mạng Việt Nam (2024), hội thảo khoa học cấp quốc gia chủ đề Chiến thắng Vàm Nao-Cổ Hũ (1834) - 190 năm nhìn lại do Ủy ban nhân dân tỉnh và Hội Khoa học lịch sử Việt Nam đồng chủ trì, mang đến những nhận thức mới về công cuộc bảo vệ đất phương nam của quân và dân Nam Kỳ dưới thời vua Minh Mạng.
