Những đêm giữ căn cứ không ngủ

Đêm Đồng Tháp Mười không có ranh giới rõ ràng giữa trời và đất. Chỉ có nước, gió và bóng tối trải dài đến vô tận, hòa vào nhau như một tấm màn không thể xé rách. Khi chiến tranh lan đến vùng đất này, Nhơn Hòa Lập không còn những đêm yên giấc, mà thay vào đó là những đêm dài thức cùng rừng tràm, thức cùng con nước, và thức cùng nỗi lo giữ vững một vùng căn cứ trọng yếu của Khu Căn cứ Xứ ủy và Ủy ban Hành chính Kháng chiến Nam Bộ. Năm ấy, thực dân Pháp mở liên tiếp những cuộc càn quét vào vùng Đồng Tháp Mười, tin tức báo về dồn dập qua các tuyến giao liên từ những con kinh như Kinh Năm Ngàn và Kinh Dương Văn Dương: địch đã lùng sục nhiều hướng, có thể tiến sâu vào khu vực cơ quan đầu não kháng chiến. Trong một căn lán nhỏ lợp lá tràm giữa rừng, các chiến sĩ du kích và dân quân họp gấp trong đêm. Không giấy tờ dài dòng, không những bản kế hoạch được viết chi tiết, chỉ có những ánh mắt căng thẳng nhưng kiên định, những cái gật đầu ngắn gọn và những quyết định được đưa ra trong sự hiểu nhau tuyệt đối. “Phải giữ im lặng,” một người nói rất khẽ, như thể chỉ cần nói lớn hơn một chút là có thể làm lay động cả rừng tràm đang bao bọc xung quanh. “Giữ im lặng cũng là chiến đấu.” Từ khoảnh khắc đó, cả vùng căn cứ chuyển sang một trạng thái đặc biệt: mọi hoạt động đều được thu nhỏ lại, mọi tiếng động đều được kiểm soát, mọi dấu vết đều được xóa đi bằng chính sự cẩn trọng của con người. Người dân tản ra đồng nước, trẻ em được đưa vào nơi an toàn, những gia đình sống ven rừng tự giác phối hợp để không tạo ra bất kỳ sự khác thường nào có thể gây chú ý. Những con đường mòn quen thuộc bị xóa dấu bằng nước lũ và bùn non, như thể chính thiên nhiên đang tham gia vào việc che giấu căn cứ. Các tổ du kích chia nhau từng đoạn kinh, từng bờ rạch, từng lối đi nhỏ để quan sát và cảnh giới, không để sót bất kỳ dấu hiệu nào của địch. Đêm đó, không ai ngủ. Không phải vì sợ hãi theo nghĩa đơn thuần, mà vì ai cũng hiểu rằng chỉ cần một sơ suất rất nhỏ, cả hệ thống căn cứ, cả cơ quan chỉ huy của phong trào có thể bị đe dọa. Trong bóng tối dày đặc, tiếng mái chèo khua xuống nước được giữ ở mức nhẹ nhất có thể, như thể mỗi nhịp chèo đều phải được cân nhắc giữa sự sống và sự im lặng. Tiếng lá tràm xào xạc trong gió đêm không còn đơn thuần là âm thanh của thiên nhiên, mà như những tín hiệu cảnh báo liên tục lan truyền trong không gian. Và giữa màn đêm ấy, Nhơn Hòa Lập đứng vững như một pháo đài không tường, nơi con người, rừng tràm và dòng nước hòa làm một để giữ gìn sự tồn tại của cả một vùng căn cứ giữa chiến tranh khốc liệt./.