Những đêm không được thắp lửa
Câu chuyện kể về bà Hoàng Thị Luyến, một cô gái người Tày mới mười bảy tuổi ở Bắc Kạn, từng tham gia đội thanh niên xung phong phục vụ kháng chiến. Trong những đêm mưa rừng, giữa núi đá và bom đạn, bà cùng đồng đội đã giấu thương binh trong một hang đá nhỏ ở vùng Nà Tu, thay nhau thắp một ngọn đèn dầu để cứu sống những người lính. Nhiều năm sau, ngọn đèn ấy vẫn là ký ức không thể nào quên về lòng dũng cảm, tình quân dân và tinh thần bất khuất của con người Bắc Kạn trong thời hoa lửa.
Nhắc đến những năm tháng chiến tranh, bà Hoàng Thị Luyến thường nhìn thật lâu về phía núi rừng phía sau bản, nơi sương sớm phủ mờ những triền đá xám và những rặng cọ xanh thẫm.
Bà bảo:
“Người Bắc Kạn chúng tôi quen sống với núi, với suối, với rừng. Nhưng có một thời, rừng không chỉ che chở cho bản làng, mà còn che chở cho cách mạng, cho bộ đội, cho cả những sự sống đang mong manh giữa bom đạn…”
Năm ấy là vào cuối những năm kháng chiến ác liệt. Bà Luyến mới tròn mười bảy tuổi. Cái tuổi đáng lẽ còn theo mẹ lên nương trỉa ngô, xuống suối vo gạo, tối về ngồi bên bếp lửa nghe người già kể chuyện bản.
Nhưng chiến tranh không để tuổi trẻ được bình yên.
Từ các bản làng ở Bạch Thông, Chợ Đồn, Na Rì, trai gái thanh niên người Tày, Nùng, Dao… ai khỏe thì đi tải lương, tải đạn; ai khéo tay thì nấu cơm, giã thuốc, băng bó thương binh; ai biết đường rừng thì làm giao liên.
Bà Luyến được chọn vào đội thanh niên xung phong phục vụ tuyến vận chuyển qua vùng núi Bắc Kạn.
“Ngày ấy tôi gầy lắm, người nhỏ, nhưng đi rừng nhanh. Cái chân quen đá tai mèo, quen dốc, nên các anh bảo: ‘Con bé này làm giao liên được.’ Tôi nghe mà vừa sợ vừa tự hào.”
