Những Đêm Không Ngủ

Mùa đông năm 1952, vùng trung du phía tây Bắc Bộ chìm trong màn sương lạnh buốt. Những cánh rừng già im lìm dưới ánh trăng mờ, chỉ còn tiếng côn trùng rả rích và tiếng suối chảy len qua khe đá. Trong một khu lán nhỏ dựng bên sườn núi, tiểu đội của anh bộ đội trẻ tên Lâm vẫn còn thức. Đêm ấy là đêm thứ ba liên tiếp họ không ngủ. Ngoài bìa rừng, quân Pháp đang đóng đồn trên quả đồi cao, nơi án ngữ con đường tiếp tế của ta. Muốn chuẩn bị cho trận đánh lớn sắp tới, đơn vị của Lâm được giao nhiệm vụ bí mật vận chuyển đạn dược và gạo muối vượt qua tuyến phục kích của địch. Công việc ấy phải tiến hành vào ban đêm. Ban ngày, máy bay trinh sát quần đảo trên đầu như lũ chim ác. Chỉ cần phát hiện dấu vết, pháo từ đồn giặc sẽ lập tức dội xuống rừng. Lâm ngồi tựa gốc cây, đôi mắt thâm quầng vì thiếu ngủ. Anh vừa vá lại quai dép cao su vừa lắng nghe chính trị viên Hòa dặn dò. “Đêm nay phải đi thật nhanh. Địch vừa tăng cường tuần tra dưới chân núi. Nếu lộ bí mật, kho gạo phía sau sẽ nguy.” Cả tiểu đội im lặng gật đầu. Trong ánh lửa nhỏ được che kín bằng tấm tăng, gương mặt ai cũng hốc hác. Có người ba đêm chưa chợp mắt nổi một giờ. Nhưng chẳng ai than vãn. Anh Tư “đen”, khẩu trung liên viên của tiểu đội, cười khẽ: “Đánh xong trận này, tôi xin ngủ một ngày một đêm cho đã.” Mọi người bật cười nho nhỏ rồi lại im bặt vì sợ lộ vị trí. Ngoài trời, gió lạnh thổi hun hút. Đúng nửa đêm, đoàn vận tải bắt đầu lên đường. Mỗi người gùi sau lưng gần ba mươi ký đạn và lương thực. Con đường mòn xuyên rừng trơn trượt vì mưa phùn. Có đoạn phải bám dây leo mà trèo qua vách đá. Lâm đi đầu, tay cầm con dao phát nhẹ từng bụi cây. Phía sau anh là những bóng người lặng lẽ nối đuôi nhau trong đêm tối. Không ai nói chuyện. Chỉ có tiếng thở nặng nhọc và tiếng bước chân đạp lên lá mục. Đi được gần hai giờ, cả đoàn dừng lại bên một khe suối cạn để nghỉ. Anh nuôi phát cho mỗi người một nắm cơm trộn muối vừng. Lâm vừa ăn vừa nhìn lên bầu trời đen đặc. Anh nhớ nhà da diết. Đã gần bốn năm anh xa quê. Ngày rời làng nhập ngũ, mẹ anh còn đứng ở cổng khóc mãi. Khi ấy, anh chỉ là một chàng trai vừa tròn hai mươi tuổi. Giờ đây, chiến tranh đã biến anh thành một người lính thực thụ. Chính trị viên Hòa ngồi cạnh khẽ hỏi: “Nhớ nhà à?” Lâm gật đầu. Ông Hòa mỉm cười hiền hậu: “Ai mà chẳng nhớ. Nhưng còn giặc thì mình chưa thể ngủ yên được.” Câu nói ấy khiến Lâm im lặng rất lâu. Đúng lúc ấy, từ phía xa vọng lại tiếng chó sủa và ánh đèn pin loang loáng dưới chân đồi. Địch đi tuần. Cả tiểu đội lập tức nằm rạp xuống đất. Tiếng giày đinh lạo xạo càng lúc càng gần. Lâm cảm nhận rõ nhịp tim mình đập mạnh trong lồng ngực. Một giọt mồ hôi lạnh chảy dọc sống lưng dù gió rét cắt da. Nếu bị phát hiện, cả đoàn sẽ khó thoát. Tên lính Pháp đi đầu soi đèn về phía bụi cây nơi Lâm đang ẩn nấp. Ánh sáng trắng quét ngang mặt anh rồi dừng lại. Không gian như đông cứng. Lâm siết chặt khẩu súng. Chỉ cần một tiếng động nhỏ, trận chiến sẽ nổ ra. Nhưng đúng lúc ấy, phía bên kia rừng bỗng vang lên tiếng cú kêu kéo dài. Đó là ám hiệu của du kích địa phương. Một tổ nghi binh đã đánh lạc hướng địch. Đám lính quay đầu bỏ đi về phía có tiếng động. Tiểu đội của Lâm thoát khỏi nguy hiểm trong gang tấc. Khi tiếng chân giặc xa dần, mọi người mới dám thở mạnh. Anh Tư “đen” cười khẽ: “Phen này tim tôi muốn nhảy khỏi lồng ngực.” Nhưng họ chưa thể nghỉ. Đoàn người tiếp tục băng rừng suốt đêm. Gần sáng, trời bắt đầu đổ mưa. Những tấm áo trấn thủ ướt sũng lạnh buốt. Bùn đất bám đầy chân. Có chiến sĩ kiệt sức suýt ngã xuống vực nhưng đồng đội kịp kéo lại. Không ai bỏ lại ai. Đến khi mặt trời vừa hửng sáng phía sau núi, đoàn mới tới được kho tập kết. Các bao gạo và hòm đạn được nhanh chóng chuyển xuống hầm bí mật. Nhiệm vụ hoàn thành. Nhưng họ vẫn chưa được ngủ. Buổi chiều hôm ấy, tin báo về cho biết địch sắp mở cuộc càn lớn vào khu căn cứ. Toàn đơn vị phải lập tức đào công sự và chuẩn bị chiến đấu. Suốt cả ngày, tiếng cuốc xẻng vang lên không ngớt. Đêm xuống, họ lại hành quân ra trận địa. Đôi mắt ai cũng đỏ ngầu vì thiếu ngủ. Có chiến sĩ vừa ngồi xuống đã gật gù, nhưng khi nghe lệnh lại lập tức đứng dậy khoác súng lên vai. Trong chiến tranh, giấc ngủ là điều xa xỉ. Đêm thứ tư không ngủ, tiểu đội của Lâm phục kích bên triền đồi cạnh con đường địch thường đi qua. Mưa phùn bay trắng xóa. Lâm nằm ép mình trong hố cá nhân, hai tay lạnh cóng ôm khẩu súng trường. Bên cạnh anh, anh Tư “đen” thỉnh thoảng lại dụi mắt để khỏi thiếp đi. Xa xa, ánh đèn xe quân sự của địch bắt đầu xuất hiện. Tiếng động cơ gầm lên giữa màn đêm. Chính trị viên Hòa thì thầm: “Chuẩn bị.” Tất cả căng thẳng chờ đợi. Chiếc xe đầu tiên lọt vào ổ phục kích. “Bắn!” Tiếng hô vang lên xé tan màn đêm. Súng nổ dồn dập từ hai bên sườn đồi. Lựu đạn ném xuống sáng rực. Địch hoảng loạn bắn trả điên cuồng. Khói súng và bùn đất tung mù mịt. Lâm siết cò liên tiếp. Những tháng ngày hành quân không ngủ, những cơn đói rét và gian khổ như dồn cả vào trận đánh ấy. Anh nhìn thấy anh Tư “đen” ôm khẩu trung liên quét mạnh về phía đoàn xe địch dù vai đã bị trúng đạn. Tiếng hô xung phong vang dội cả khu rừng. Sau gần một giờ chiến đấu, quân Pháp tháo chạy bỏ lại nhiều vũ khí. Trận phục kích thắng lợi. Nhưng khi trời gần sáng, cả tiểu đội lặng người khi thấy chính trị viên Hòa bị thương nặng. Ông nằm tựa gốc cây, máu thấm đỏ tấm áo bạc màu. Lâm nghẹn giọng: “Thủ trưởng cố lên, quân y sắp tới rồi.” Ông Hòa mỉm cười yếu ớt: “Các cậu… đánh tốt lắm…” Ông ngước nhìn bầu trời đang hửng sáng sau màn mưa rồi nói khẽ: “Mai này đất nước hòa bình… các cậu sẽ được ngủ những giấc ngủ yên lành…” Nói xong, bàn tay ông buông xuống. Không ai nói nên lời. Giữa cánh rừng lạnh giá, những người lính lặng lẽ cúi đầu bên người đồng đội vừa ngã xuống. Họ đã trải qua biết bao đêm không ngủ. Những đêm hành quân xuyên rừng. Những đêm tránh bom pháo. Những đêm phục kích chờ giặc. Những đêm nhớ quê hương mà không thể chợp mắt. Nhưng cũng chính từ những đêm trắng ấy, ý chí của người lính kháng chiến càng trở nên mạnh mẽ. Họ chiến đấu không chỉ vì bản thân mình. Họ chiến đấu để một ngày đất nước sạch bóng quân thù, để nhân dân được sống yên bình, để những đứa trẻ không còn nghe tiếng súng giữa đêm khuya. Nhiều năm sau, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp giành thắng lợi, Lâm trở về quê cũ. Đêm đầu tiên nằm trên chiếc giường tre trong căn nhà nhỏ của mẹ, anh nghe tiếng gió thổi ngoài vườn và tiếng côn trùng quen thuộc. Không còn tiếng súng. Không còn tiếng máy bay. Không còn những cuộc hành quân trong đêm tối. Lâm nhắm mắt lại. Đó là giấc ngủ bình yên đầu tiên sau biết bao năm kháng chiến. Nhưng trong giấc ngủ ấy, anh vẫn nhớ về những đồng đội đã mãi mãi nằm lại giữa núi rừng. Nhớ về những đêm không ngủ của một thời máu lửa không thể nào quên.