Những Đóa Hoa Mọc Từ Tro Bom Chợ Tam Kỳ

Những Đóa Hoa Mọc Từ Tro Bom Chợ Tam Kỳ

Chiều xuống trên Chợ Tam Kỳ, gió từ sông Bàn Thạch thổi lên mang theo mùi ngai ngái của bùn non và khói bếp. Ông Thanh ngồi trên chiếc chõng tre trước hiên nhà, tay phe phẩy cái quạt mo đã sờn mép. Mấy đứa cháu nội ngoại quây quanh, đứa ôm trái bắp luộc, đứa nhai củ sắn lùi còn nóng hổi. Xa xa, tiếng xe chạy rì rì ngoài quốc lộ hòa với tiếng rao hàng ngoài chợ chiều.

Ông Thanh chậm rãi nhấp ngụm chè xanh, đôi mắt già nua nhìn xa xăm về phía khu chợ đông đúc hôm nay.

— Chừ tụi bây thấy chợ ni yên bình rứa thôi… chớ hồi chiến tranh, nơi ni đỏ lửa suốt.

Mấy đứa nhỏ im thin thít.

Ông bắt đầu kể.

Năm ấy, ông Thanh mới ngoài đôi mươi. Chợ Tam Kỳ còn lổn nhổn những mái tranh thấp, đường đất mùa mưa sình lầy dính tới gối. Ban ngày lính địch đóng đầy quanh chợ, tối xuống thì du kích hoạt động. Người dân sống giữa hai lằn ranh sống chết, sáng mở hàng bán cá bán rau, tối xuống lại đào hầm giấu cán bộ.

Đêm đó trời tối đen như mực.

Bom vừa dội ngoài mé sông chiều hôm trước, rặng tre sau chợ cháy xém còn bốc mùi khét lẹt. Ông Thanh cùng tổ du kích đang ém trong căn nhà lá của mệ Sáu bán bánh bèo thì nghe tin anh Lựu — một chiến sĩ liên lạc — bị địch bắt ngay đầu chợ.

Tin tới nhanh như gió lốc.

Mệ Sáu đang nhóm bếp cũng khựng tay. Ngọn lửa liếm lên củi nghe tí tách.

— Tội nghiệp… thằng nhỏ mới cưới vợ năm ngoái chớ mấy… — mệ lầm bầm.

Ông Thanh nhớ mãi ánh mắt anh Lựu lúc bị giải đi. Không la hét. Không vùng vẫy. Chỉ cúi đầu, hai tay bị trói quặt ra sau, nhưng đôi mắt thì vẫn nhìn thẳng về phía mấy người dân đứng nép bên đường. Cái nhìn bình thản đến lạ.

Đêm ấy, đội du kích quyết định cứu người.

Không ai nói lớn tiếng. Chỉ nghe tiếng lên đạn khẽ khàng và tiếng tim người đập trong lồng ngực.

Ông Thanh hồi đó gan chưa lớn như người ta tưởng. Nói thiệt, ông cũng sợ. Sợ chết. Sợ không thấy lại má già với đứa em gái ở quê. Nhưng điều làm ông day dứt hơn là nghĩ tới cảnh anh Lựu bị tra khảo.

“Không cứu, tội hắn lắm…” — ông nghĩ vậy.

Kế hoạch đơn sơ lắm. Một tổ đánh nghi binh phía đầu chợ, tổ của ông vòng phía sau đồn tạm nơi địch đang giữ anh Lựu.

Mưa phùn lất phất.

Đất lạnh ngắt dưới bụng khi cả nhóm bò qua ruộng khoai sau chợ. Có người run lên vì rét. Có người vì sợ. Nhưng chẳng ai lùi.

Tới gần nửa đêm, tiếng súng bất thần nổ vang.

Đoàng!

Rồi liên tiếp những tràng đạn xé màn đêm.

Tiếng chó sủa inh ỏi. Tiếng người la thất thanh. Khói súng hòa với mùi bùn đất tanh nồng.

Ông Thanh cùng anh em lao vào phía sau căn nhà giam tạm. Trong ánh đèn dầu leo lét, ông thấy anh Lựu ngồi tựa vách, mặt bê bết máu, hai bàn tay tím bầm vì bị trói quá lâu.

Nhưng khi thấy đồng đội, anh chỉ nói khẽ:

— Đừng lo cho tui… bà con ngoài chợ còn chưa chạy hết…

Câu nói đó làm ông Thanh nghẹn tới tận bây giờ.

Trong lúc rút lui, một đồng đội tên Bảy trúng đạn ngay mé rào tre. Anh ngã xuống không kêu một tiếng. Chỉ nắm chặt tay ông Thanh, môi run run:

— Đưa… anh Lựu… về…

Rồi buông tay.

Đêm ấy, đội du kích cứu được anh Lựu, nhưng anh Bảy nằm lại giữa bãi đất sau chợ. Người dân quanh vùng lặng lẽ đem chiếu ra đắp cho anh. Mệ Sáu ngồi cạnh thi thể, vừa quạt ruồi vừa khóc không thành tiếng.

Sáng hôm sau, chợ Tam Kỳ vẫn họp.

Mấy gánh cá vẫn bày ra. Nồi chè xanh vẫn nghi ngút khói. Có bà mẹ vừa bán rau vừa quay mặt lau nước mắt vì đêm qua mất người thân. Chiến tranh là rứa đó — đau đớn nhưng con người vẫn phải sống.

Ông Thanh kể tới đây thì ngừng lại rất lâu.

Ngoài sân, nắng chiều đã nhạt. Một đứa cháu nhỏ ngước lên hỏi:

— Ông có sợ không ông?

Ông cười hiền, bàn tay đầy gân vuốt tóc cháu.

— Có chớ con. Ai mà không sợ. Nhưng hồi đó, thấy người bên mình còn khổ hơn mình, tự nhiên không nỡ quay lưng.

Ông nhìn về phía chợ hôm nay. Đèn điện sáng trưng. Tiếng người mua bán rộn ràng. Không còn hầm trú bom. Không còn tiếng trực thăng quần trên trời. Rặng tre cháy xém năm xưa giờ cũng đã xanh lại.

Người ta đi ngang qua nơi ấy có thể chẳng biết dưới lớp đất bình yên kia từng thấm máu của biết bao con người bình thường.

Những người không ai gọi là anh hùng.

Chỉ là mệ bán bánh bèo, anh liên lạc trẻ tuổi, hay mấy chàng trai chân đất ôm súng cũ bước vào đêm tối bằng tất cả lòng thương quê hương mình.

Ông Thanh chậm rãi châm thêm nước vào ấm chè. Hơi nóng bốc lên mờ cả mắt kính.

Ông khẽ nói, như nói với chính mình:

— Hoa mọc giữa thời chiến lạ lắm. Không cần ai tưới… mà vẫn thơm hoài trong ký ức người sau.