Những đứa trẻ không biết mặt cha và khát vọng hòa bình cháy bỏng

Tuổi thơ lớn lên cùng những khoảng trống

Sau Hiệp định Genève năm 1954, lằn ranh vĩ tuyến 17 đã chia cắt hàng triệu gia đình Việt Nam. Nhiều người con miền Nam lên tàu tập kết khi vợ vừa mới mang thai, hoặc khi đứa con còn đỏ hỏn trên tay. Lời hẹn ước "hai năm sau sẽ trở về" của những người cha đã vô tình trở thành một cuộc chờ đợi dằng dặc suốt hai thập kỷ. Đối với những đứa trẻ sinh ra trong giai đoạn này, khái niệm về "cha" thường rất mơ hồ, chỉ gói gọn qua một cái tên, một bức ảnh cũ được giấu kỹ hay những lời nhắn gửi thì thầm của mẹ vào mỗi đêm khuya.

Tại vùng đất Long An, nơi cuộc chiến diễn ra vô cùng khốc liệt, những đứa trẻ không biết mặt cha phải làm quen với tiếng pháo, tiếng máy bay và những đợt càn quét từ rất sớm. Thay vì hơi ấm của cha, chúng lớn lên cùng nỗi lo sợ về sự bắt bớ của kẻ thù đối với những gia đình có người thân "thoát ly". Tuy nhiên, sự thiếu hụt ấy đã được bù đắp bằng tình yêu thương vô bờ bến của người mẹ và sự đùm bọc của những người bà anh hùng. Chính hoàn cảnh nghiệt ngã đó đã dạy cho những đứa trẻ biết tự lập, biết yêu quê hương và sớm ý thức được giá trị của sự thống nhất.

Sự hy sinh của những người mẹ và tuổi thơ của các thế hệ trong gia đình Mẹ Viết

Gia đình Mẹ Việt Nam Anh hùng Trần Thị Viết tại xã Tuyên Bình Tây, huyện Vĩnh Hưng là minh chứng đau xót nhất cho cảnh gia đình ly tán vì chiến tranh. Mẹ có 10 người con, và hầu hết họ đều dành cả cuộc đời cho sự nghiệp cách mạng. Các con trai của mẹ như Nguyễn Văn Anh, Nguyễn Văn Kiểng, Nguyễn Văn Tạo, Nguyễn Văn Yến đã lần lượt rời xa vòng tay mẹ để dấn thân vào khói lửa.

Đối với những đứa cháu của mẹ Viết, tuổi thơ là những ngày sống trong sự đùm bọc của người bà đã sống qua ba thế kỷ. Chúng chứng kiến mẹ Viết hằng đêm thắp đèn lồng làm tín hiệu cho cán bộ Việt Minh vào làng hoạt động ngay dưới mũi súng quân thù tại đồn Cả Rưng. Đặc biệt là trường hợp của chị Phan Thị Thép – con dâu mẹ Viết, người sớm mồ côi cha mẹ và đã hai lần được mẹ Viết đứng ra tổ chức đám cưới với hai người con trai của mẹ để giữ vững nếp nhà. Những đứa con của chị Thép lớn lên khi cha chúng đang chiến đấu hoặc đã hy sinh, chúng nhìn thấy ở mẹ Thép và bà Viết một ý chí sắt đá, một niềm tin mãnh liệt vào ngày Bắc Nam sum họp để rồi từ đó hình thành nên bản sắc của những người con vùng đất "Trung dũng kiên cường".

Ý chí từ Lời thề Rừng Rong và những bài học về lòng quả cảm

Sức mạnh để những đứa trẻ không biết mặt cha vững vàng bước tiếp còn đến từ truyền thống hào hùng của cha ông. Tại Trảng Bàng, Tây Ninh, 27 thanh niên của Hội thề Rừng Rong đã từng thề: "Dù phải hy sinh đời cha thì con cháu tiếp tục chiến đấu". Di nguyện này đã trở thành kim chỉ nam cho thế hệ những người con, người cháu sau này. Họ lớn lên với niềm tự hào về 27 người chiến sĩ đã cắt máu ăn thề quyết tử cho Tổ quốc.

Những chiến công của các anh hùng như "nhà thiện xạ" Huỳnh Văn Đảnh tại Tân Trụ, Long An cũng trở thành bài học sống động cho thế hệ trẻ. Khi thấy cha anh mình dù chỉ có hai người vẫn bình tĩnh diệt 13 tên địch, hoặc lãnh đạo nhân dân xây dựng lại 90 ngôi nhà ngay trong đêm sau trận càn của địch, lòng dũng cảm trong những đứa trẻ đã tự nhiên nảy nở. Sự hiện diện của những người anh hùng như anh Đảnh đã khỏa lấp đi phần nào sự thiếu vắng của người cha, giúp thế hệ trẻ hiểu rằng mỗi tấc đất họ đang đứng đều được bảo vệ bằng máu xương của lớp lớp cha anh.

Gia tài của sự hy sinh và bài học cho hôm nay

Ngày 30/4/1975, khi đất nước hoàn toàn thống nhất, những cuộc tìm kiếm người thân bắt đầu diễn ra rầm rộ. Có những đứa trẻ đã bước sang tuổi thanh niên mới lần đầu được gọi tiếng "Cha" trong niềm vui nghẹn ngào. Nhưng cũng có những cuộc gặp lại chỉ còn là những nắm đất nơi nghĩa trang hay những dòng tên trên văn bia tưởng niệm. Mẹ Trần Thị Viết đã vĩnh viễn mất đi 7 người con trai trong hai cuộc kháng chiến. Nỗi đau của mẹ, cũng như nỗi đau của những đứa con không còn cha, đã dệt nên một trang sử bi tráng cho quê hương Long An.

Mẹ Viết qua đời ở tuổi 119, để lại gia tài cho đời là gần 500 con cháu. Thế hệ hôm nay, những người được sống trong cảnh đất nước hòa bình, không còn cảnh chia cắt, nguyện tiếp nối tinh thần của cha ông. Chúng ta ghi nhớ công ơn của những người mẹ anh hùng, những người chiến sĩ quả cảm và cả những thế hệ đã lớn lên trong thiệt thòi để đổi lấy sự toàn vẹn cho non sông. Hãy sống và lao động hết mình để xứng đáng với những hy sinh thầm lặng của Mẹ Trần Thị Viết và lớp lớp anh hùng liệt sĩ đã ngã xuống.