Những hồn thiêng bất tử bên dòng sông Long Đại

Bước sang những năm 70 của thế kỷ trước, chiến tranh ngày một leo thang, hàng trăm chàng trai cô gái tuổi mới mười tám đôi mươi của huyện Kiến Xương (Thái Bình cũ) tạm biệt thầy cô, bè bạn, mái trường để xung phong lên đường đánh giặc. Và Trường Sơn qua đất Quảng Bình là nơi họ đến. Tất cả Thanh niên xung phong (TNXP) của huyện Kiến Xương được phân về Đại đội C130, Tiểu đoàn 2, Sư đoàn 571, Đoàn 559, Binh đoàn 12 Trường Sơn làm nhiệm vụ mở đường thuộc hệ thống đường Trường Sơn. Địa điểm họ đóng quân là “toạ độ lửa” nơi Bến phà II Long Đại (xã Hiền Ninh, tỉnh Quảng Bình cũ).

Đọc những trang nhật ký của các anh các chị ngày xa quê hương vào Trường Sơn đánh giặc làm chúng ta thao thức, thương nhớ. Tháng 4/1971, anh Bùi Năng Đắc vào chiến trường, đêm bên dòng sông Long Đại anh nhớ về quê hương với tình cảm dạt dào. Vào chiến trường được 4 tháng sau anh viết “Tôi còn nhớ buổi chiều hôm ấy/ Đảng uỷ đưa giấy gọi lên đường/ Giục ta thẳng tới chiến trường/ Xuyên rừng phá đá mở đường Trường Sơn/ Đến Trường Sơn chiến trường mới lạ/ Khác Thái Bình óng ả quê ta/ Trường Sơn hùng vĩ bao la/ Rừng cây giúp sức quân ta diệt thù…” (ngày 26/8/1971).

Và trong cuốn nhật ký “Tiếng hát Trường Sơn” lần đầu tiên được công bố của tác giả liệt sĩ Bùi Năng Đắc ghi “Lên Trường Sơn xẻ núi mở đường. Gặp em con gái quê hương. Tóc xanh phảng phất mùi hương ruộng đồng. Ôi đôi má em hồng lên vì nắng. Đôi mắt nhìn như xuyên thẳng vào tim. Ôi nụ cười tô thắm tình duyên. Của cô gái đồng chiêm mười tấn.” (Ngày 10/11/1971). Niềm vui khi được gặp nữ TNXP cùng đồng hương đã làm anh Đắc viết nên nhưng câu từ mượt mà, giản dị, yêu thương. Nhưng những trang nhật ký anh còn viết dở thì mấy tháng sau anh đã hy sinh, thân thể anh đã hoá vào dòng sông Long Đại.

Tháng 9 năm 1972, Mỹ đánh phá ác liệt bên bến phà Long Đại. Để giữ mạch máu giao thông được thông suốt, các TNXP của C130 sống và chiến đấu tại nơi được mệnh danh là “túi bom”, là “chảo lửa”, nhưng các anh, các chị vẫn không hề nao núng, luôn giữ ý chí và quyết tâm “đánh địch mà đi, mở đường mà tiến”. Địch đánh phá ác liệt, TNXP vẫn bám trụ địa bàn. Địch đánh xong là cứu người, cứu hàng hoá, khí tài, người này ngã, người khác thay thế, tiếp tục làm nhiệm vụ thông tuyến, bảo đảm mạch máu giao thông. Dưới sự tàn phá khốc liệt của bom đạn quân thù, ranh giới giữa sự sống và cái chết trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Ngày 19/9/1972, trong lúc các chiến sĩ của đơn vị C130 đang làm nhiệm vụ vận chuyển hàng tại Bến phà II Long Đại thì máy bay Mỹ bất ngờ ném bom oanh tạc xuống khu vực bến phà. Đợt ném bom của máy bay Mỹ đã làm 15 chiến sĩ của C130 hy sinh, trong đó có 3 chiến sĩ đang vận chuyển hàng hoá từ bờ bắc sang bờ nam sông Long Đại; 12 chiến sĩ hy sinh trên bờ sông. Còn một số người bị thương nặng.

Sau khi máy bay giặc ngừng ném bom, khu vực nơi đơn vị đóng quân chỉ còn bãi đất trống với ngổn ngang hố bom. Các chiến sĩ may mắn thoát chết đã định thần lại và đi tìm đồng đội hy sinh, xót xa thay khi đào bới trong từng hố đất, tìm kiếm trên dòng sông Long Đại, trái tim đồng đội quặn thắt khi đồng đội hy sinh hầu hết đều không còn nguyên vẹn thi thể.

Nỗi đau chưa vơi thì chỉ 4 ngày sau đó máy bay giặc lại đánh bom khu vực bến phà, chiến sĩ Trần Mạnh Hà đang làm nhiệm vụ lại hy sinh. Sau hai đợt rải thảm bom của quân đội Mỹ, Đại đội C130 có 16 TNXP hy sinh (gồm 7 nữ, 9 nam), đều có quê quán Kiến Xương, Thái Bình.

Mười sáu trái tim nhiệt huyết, là mười sáu cuộc đời của các chàng trai, cô gái còn rất trẻ, có những người mới bước qua tuổi mười bảy. Các anh, các chị đã mãi mãi neo đậu, hoá thân mình ở Bến phà II Long Đại.