Những kỷ vật về Thiếu tướng Nguyễn Văn Man

Trong trận lũ lịch sử năm 2020, Thiếu tướng Nguyễn Văn Man, Phó Tư lệnh Quân khu 4 đã anh dũng hy sinh khi làm nhiệm vụ chỉ đạo công tác cứu hộ, cứu nạn nhân dân tại Thuỷ điện Rào Trăng 3, thuộc xã Xuân Phong, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế. Những kỷ vật của đồng chí khi đi cứu dân trong trận lũ gồm bộ quân phục dã chiến K17, áo phao cứu sinh, chiếc cặp da, mũ kê-pi được trưng bày trang trọng tại Bảo tàng Quân khu 4.

Thiếu tướng Nguyễn Văn Man sinh ngày 12/01/1966, là con thứ 6 trong một gia đình nông dân nghèo ở xã Lý Ninh (nay là phường Nam Lý), thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Vừa tròn 19 tuổi, đồng chí gia nhập quân đội, được biên chế vào Tiểu đoàn 5, Sư đoàn 441, Quân khu 4. Từ năm 1986 - 1989, đồng chí được cử đi học tại Trường Lục quân 2. Sau khi tốt nghiệp, đồng chí được cấp trên điều động về công tác tại Sư đoàn 2, Quân khu 5. Từ tháng 9 năm 2004 đến tháng 7/2006, sau khi hoàn thành khóa đào tạo dài hạn cán bộ chỉ huy binh chủng hợp thành cấp trung, sư đoàn tại Học viện lục quân, đồng chí được điều động về công tác tại Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Bình, Quân khu 4 với nhiều cương vị khác nhau. Tháng 10/2014 đến tháng 4/2019, đồng chí được bổ nhiệm chức vụ Phó Chỉ huy trưởng kiêm Tham mưu trưởng, Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Bình. Tháng 5/2019, đồng chí bổ nhiệm là Phó Tư lệnh Quân khu 4 và được phong hàm Thiếu tướng tháng 6/2020, phụ trách công tác kỹ thuật, tác chiến của quân khu. Vậy nên, giữa thời bình, nơi nào có thiên tai vùi dập là nơi đó có mặt đồng chí ra trận, chỉ huy các lực lượng cứu hộ, cứu nạn nhân dân.

Đi về phía nhân dân

Năm 2020, thời tiết bất thường đổi với các tỉnh miền Trung diễn ra vô cùng khốc liệt đã gây ra thảm họa lũ, lụt, lũ quét, sạt lở đất lịch sử, gây thiệt hại rất lớn về người và tài sản của nhân dân. Đặc biệt, tháng 10/2020, các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế trải qua nhiều trận lũ. Lũ chồng lũ đã làm cho hàng chục người thiệt mạng và mất tích, nhiều ngôi làng bị nhấn chìm trong biển nước, nhân dân phải sống trong cảnh màn trời chiếu đất. Trước tình hình trên, ngày 11/10/2020, Bộ Tư lệnh Quân khu 4 thành lập Sở Chỉ huy tiền phương tại huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế do Thiếu tướng Nguyễn Văn Man trực tiếp chỉ huy, chỉ đạo lực lượng vũ trang thực hiện các biện pháp giúp đỡ, ứng cứu nhân dân phòng, chống và khắc phục hậu quả mưa lũ. Trong chiều ngày 11 tháng 10, đoàn công tác của Bộ Tư lệnh Quân khu đã trực tiếp thị sát ở các khu vực xung yếu, ngập nặng, bị chia cắt ở các huyện Phong Điền, Quảng Điền để có biện pháp chỉ đạo các lực lượng kịp thời ứng cứu, giúp đỡ nhân dân.

Sáng sớm ngày 12/10/2020, Thiếu tướng Nguyễn Văn Man, Phó Tư lệnh Quân khu chỉ huy đoàn công tác của Quân khu 4, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Thừa Thiên Huế đi xuồng thị sát dọc sông Hương, sông Ô Lâu. Đồng chí lệnh cho xuồng đi chậm, sát bờ để có thể phát hiện người dân cần giúp đỡ, cứu trợ. Đến 11 giờ 30 phút, Thiếu tướng Nguyễn Văn Man nhận được tin về vụ sạt lở công trình Thuỷ điện Rào Trăng 3, thuộc xã Phong Xuân, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế, nơi có 17 công nhân đang bị đất đá vùi lấp. Ngay lập tức, Thiếu tướng Nguyễn Văn Man dẫn đoàn công tác gồm 21 đồng chí lên đường thị sát bằng ô tô. Xuyên trưa vượt nước lũ, đến 14 giờ 45 phút, đoàn công tác có mặt tại xã Phong Xuân. Con đường 71 đến thủy điện Rào Trăng 3 nước ngập lớn, tràn xe không thể cơ động qua. Lúc này, trời đã ngả về chiều, mưa to, gió rít mạnh, đường vào Rào Trăng 3 thăm thẳm giữa núi rừng, nhiều đoạn bị chia cắt do đất đá sạt lở, nước ngập sâu, nhưng nghĩ đến các công nhân đang bị đất đá vùi lấp, cần sự cứu hộ khẩn cấp, đồng chí đã quyết định để xe ô tô lại, cùng đoàn công tác lội bộ vào tiếp cận hiện trường để chỉ đạo công tác cứu hộ, cứu nạn được nhanh nhất.

Giữa tiếng mưa, tiếng gió núi, tiếng gầm gào của nước lũ đang lên và cả tiếng đất đá sạt lở… giọng của Thiếu tướng Nguyễn Văn Man vẫn vang lên rõ ràng từng lời nói: “Chúng tôi chưa thể quay về khi nhân dân đang còn chờ phía trước…”. Đó là mệnh lệnh từ trái tim, đồng chí nói với đoàn công tác: “Khi nhân dân đang cần chúng ta đến thì bất luận có hy sinh cũng phải đến”. Với ánh mắt cương nghị, đôi chân đạp đá, đạp đất vượt lên các điểm sạt lở dẫn đầu đoàn quân, hướng về phía trước.

Đến 19 giờ 45 phút, sau khi đi bộ đường rừng được hơn 10km. Trời tối như bưng, mưa càng ngày càng lớn, quãng đường đến công trình Thủy điện Rào Trăng 3 còn hơn 5km, đồng chí cùng đoàn công tác quyết định dừng chân nghỉ qua đêm tại Trạm kiểm lâm 67[1]. Áo quần ai cũng ướt hết, Thiếu tướng Nguyễn Văn Man động viên anh em phát huy hậu cần tại chỗ.

Đúng 0 giờ ngày 13/10/2020, một tiếng nổ lớn bất ngờ xảy ra làm cả quả đồi phía sau sạt xuống, kéo theo hàng tấn đất đá, san phẳng trạm kiểm lâm thành bình địa, may mắn có 8 đồng chí chạy thoát, 13 đồng chí còn lại đã anh dũng hy sinh, trong đó có Thiếu tướng Nguyễn Văn Man. Đồng chí và các đồng đội đã mãi mãi “đi về phía nhân dân” để lại sự khâm phục, tiếc thương vô hạn đối với đồng bào, chiến sĩ cả nước.

Đến chiều ngày 14/10/2020, đội cứu hộ, cứu nạn đã tiếp cận được hiện trường tại Trạm kiểm lâm 67, nơi Thiếu tướng Nguyễn Văn Man và 12 đồng chí của đoàn cứu hộ trước đó, đã mất liên lạc. Tại đây, bùn đất của quả đồi phía sau trạm đã nhấn chìm tất cả mọi thứ.

Lúc 19 giờ 30 phút ngày 15/10/2020, lực lượng cứu hộ đã tìm thấy thi thể thứ 13 tại Trạm Kiểm lâm tiểu khu 67, xã Phong Xuân, huyện Phong Điền, Thừa Thiên – Huế. Trong số này có thi thể của Thiếu tướng Nguyễn Văn Man, Phó Tư lệnh Quân khu 4.

Trước tấm gương hy sinh vì nhân dân của Thiếu tướng Nguyễn Văn Man, Bộ Tư lệnh Quân khu 4 đã phát động phong trào kêu gọi toàn thể cán bộ, chiến sỹ và nhân dân trên địa bàn học tập và noi theo gương đồng chí cùng nhau đoàn kết, đem hết sức mình phục vụ quê hương, đất nước. Chủ tịch nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam tặng đồng chí Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất, Huân chương Chiến công hạng Nhì.

Kỷ vật về Thiếu tướng Nguyễn Văn Man

Tháng 12/2020, đoàn cán bộ sưu tầm của Bảo tàng Quân khu 4 được các đồng chí cán bộ Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Bình dẫn đến gia đình Thiếu tướng Nguyễn Văn Man để sưu tầm kỷ vật. Tiếp chúng tôi là bà Trần Thị Quảng Bình vợ của Thiếu tướng Nguyễn Văn Man, sau hơn một tháng đồng chí  ra đi mãi mãi, chị gầy đi rất nhiều, đôi mắt thâm quầng, hằn sâu nỗi đau, khi chúng tôi bày tỏ nguyện vọng sưu tầm các kỷ vật về đồng chí, chị không giấu nổi xúc động, khóc nghẹn lòng, chị nói: “Những kỷ vật của anh, tôi muốn giữ bên mình để khi nhớ anh tôi thấy mình đỡ trống trải, chông chênh trong cuộc sống, như luôn có anh bên cạnh vậy. Nhưng để phục vụ công tác trưng bày, giáo dục truyền thống cho các thể hệ hôm nay và mai sau, nhằm lan toả những giá trị tốt đẹp của “Bộ đội Cụ Hồ” và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì nhân dân của anh Man nói riêng và đồng đội anh nói chung, tôi sẵn sàng hiến tặng cho Bảo tàng. Chắc ở suối vàng anh cũng bằng lòng”.

Bộ lễ phục, mũ kê-pi và chiếc cặp của Thiếu tướng Nguyễn Văn Man.

Bộ quân phục dã chiến K17 và chiếc áo phao cứu hộ của Thiếu tướng Nguyễn Văn Man.

Thắp một nến nhang thơm lên bàn thờ anh, chị đã trao tặng những kỷ vật quý giá của anh cho Bảo tàng Quân khu 4 gồm: bộ quân phục dã chiến K17, áo phao cứu hộ, bộ  lễ phục, mũ kê-pi và chiếc cặp da. Mỗi hiện vật đều chứa đựng những câu chuyện, những kỷ niệm gắn liền với cuộc đời của Thiếu tướng Nguyễn Văn Man. Bộ quân phục dã chiến K17 (kích thước áo dài 80cm, rộng 50cm, quần dài 95 cm, rộng 80cm, rộng ống 24cm) gợi nhớ về những ngày tháng ông làm nhiệm vụ, hết lòng phục vụ nhân dân. Chiếc áo phao cứu hộ, kỷ vật đồng chí đã mặc trong sự kiện Rào Trăng 3, là minh chứng cho tinh thần dũng cảm, sẵn sàng xả thân vì đồng bào trong những tình huống nguy hiểm. Bộ lễ phục, mũ kê-pi (Rộng 26cmx13cm) và chiếc cặp da thể hiện phong thái của một vị tướng, luôn tận tụy với công việc.

Những kỷ vật của Thiếu tướng Nguyễn Văn Man được trưng bày trang trọng tại Bảo tàng Quân khu 4 phản ánh về những hoạt động của lực lượng vũ trang Quân khu 4 trong giai đoạn hiện nay và luôn thu hút đông đảo khách tham quan. Đây là hiện vật quý, gắn với câu chuyện sinh động về sự hy sinh cao cả, quên mình vì nhân dân của một vị thiếu tướng trong thời bình, góp phần lan tỏa hình ảnh cao quý anh Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới trong lòng nhân dân./.                                                        

[1] Trạm kiểm lâm 67 là khu nhà 4 gian, nơi trú chân của đoàn công tác cứu trợ 21 người.