Những lá thư thời chiến của Thiếu tướng, Anh hùng Phan Văn Lai

Ngày 30/4/1975, non sông đất nước ta cùng hòa chung niềm vui giải phóng, thống nhất, mốc son chói lọi đó không thể không kể đến những đóng góp to lớn của lực lượng Công an nhân dân. Những lá thư của Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phan Văn Lai đang được trưng bày tại Bảo tàng Công an nhân dân (CAND), nhắc nhớ về sự đóng góp vinh quang thầm lặng của lực lượng Công an nhân dân trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc.

Đồng chí Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phan Văn Lai sinh năm 1930, quê quán Phương Định, huyện Trực Ninh, tỉnh Nam Định. Vào ngành Công an năm 1949, được kết nạp Đảng năm 1950. Từ năm 1964 - 1975, đồng chí được cử đi chi viện chiến trường miền Nam, được giao nhiệm vụ Phó Bí thư Đảng ủy, Chánh Văn Phòng Ban An ninh Khu Trị - Thiên - Huế. Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, thống nhất đất nước, đồng chí trở về miền Bắc và công tác tại Bộ Công an. Năm 1988, đồng chí được bổ nhiệm Phó Tổng Cục trưởng, Tổng cục Xây dựng lực lượng Công an nhân dân. Năm 1990, đồng chí giữ chức vụ Chánh Thanh tra Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an). Năm 1994, đồng chí được thăng cấp bậc hàm Thiếu tướng; năm 1996, đồng chí nghỉ hưu theo chế độ. Với những thành tích xuất sắc trong quá trình hoạt động cách mạng, năm 2016, đồng chí được phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Sưu tập những lá thư thời chiến của Anh hùng Phan Văn Lai được viết trong khoảng thời gian từ năm 1964 -1973. Hiện nay, Bảo tàng CAND đang lưu giữ 9 bức thư. Những lá thư của đồng chí Phan Văn Lai phản ánh chân thực tình yêu quê hương, yêu gia đình mãnh liệt, một lòng tin tuyệt đối vào Đảng, vào Bác Hồ; một tinh thần ý chí chiến đấu bất diệt, sự sẵn sàng hy sinh, dâng hiến tuổi thanh xuân.

Năm 1954, sau thắng lợi của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, Đảng ta chủ trương thực hiện đồng thời hai nhiệm vụ chiến lược: Tiến hành cách mạng xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và cách mạng dân chủ nhân dân ở miền Nam. Thực hiện chủ trương của Bộ Chính trị, cả nước nói chung và hậu phương miền Bắc nói riêng chi viện cho miền Nam "tất cả vì tiền tuyến lớn, tất cả vì miền Nam ruột thịt". Từ năm 1959 - 1975, hơn một vạn cán bộ công an ưu tú đã chi viện vào chiến trường miền Nam, trong đó có những đồng chí là lãnh đạo Bộ Công an, lãnh đạo các đơn vị của Bộ và Ty Công an các tỉnh, thành phố. Cùng với lực lượng an ninh miền Nam tại cơ sở, cán bộ Công an chi viện đã kịp thời làm chuyển biến tương quan lực lượng giữa ta và địch, góp phần giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Năm 1964, đồng chí Phan Văn Lai nhận lệnh thực hiện nhiệm vụ tại chiến trường miền Nam với sự quyết tâm cao: “Nguyện suốt đời hy sinh phấn đấu cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, anh tạm xa các em đi miền Nam chiến đấu” (Thư của đồng chí Phan Văn Lai gửi gia đình, ngày 12/01/1964).“Vì nhiệm vụ cách mạng cao cả, anh tạm gác tình riêng đi giải phóng miền Nam, đồng thời cũng để bảo vệ hạnh phúc gia đình, quê hương chúng ta ở miền Bắc được hưởng hòa bình” (Thư của đồng chí Phan Văn Lai gửi vợ, ngày 18/01/1964).

Thư của đồng chí Thiếu tướng Phan Văn Lai gửi về gia đình. Ảnh BTCAND.

Những lá thư của đồng chí Phan Văn Lai gửi về gia đình đã khắc họa chân thực về cuộc kháng chiến chống Mỹ của dân tộc. Những người chiến sỹ kiên cường, bất khuất trải qua biết bao gian khổ,hy sinh, vẫnquyết chắc tay súng, vững tay cày, vừa chiến đấu vừa tăng gia sản xuất, để phục vụ cuộc kháng chiến trường kỳ: “Như chỗ anh hiện nay đang nuôi 9 con heo (lợn) trong đó có hai lợn nái và hơn chục mái gà…đó là những nguồn thực phẩm phải tự lao động sản xuất”. Hình ảnh cả dân tộc đoàn kết một lòng làm nên chiến thắng vĩ đại khiến cả thế giới phải nghiêng mình nể phục. Những dòng thư của đồng chí Phan Văn Lai sáng lên tình cảm sâu nặng giữa đồng bào miền Nam “ruột thịt” và chiến sĩ miền Bắc:“Có những gia đình anh tạm nghỉ chân khoảng mươi hôm…Hôm chia tay, họ biết tin từ chiều thế là tối hôm đó gia đình họ quây quần đông đủ bắt mình hát cho họ nghe, họ khóc và nói “mai hư cán bộ cách mạng” (có nghĩa là thương cán bộ cách mạng nhiều lắm)”(Thư của đồng chí Phan Văn Lai gửi vợ, tháng 7/1964).

Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang Phan Văn Lai và vợ là bà Nguyễn Thị Thanh. Ảnh tác giả.

Nơi chiến trường khói lửa, ác liệt nhưng luôn có tình cảm của những bà mẹ miền Nam sưởi ấm, che chở, động viên các chiến sĩ trên đường đi chiến đấu:“Ở trong này tuy không được hưởng sự chăm sóc của mẹ đối với con, nhưng Đảng đã đưa lại cho con nhiều mẹ nên cũng an ủi một phần. Thỉnh thoảng đi công tác ở những vùng giải phóng, con lại ghé qua thăm các mẹ, các mẹ già như mẹ, thương quý con lắm. Mỗi lần đến các mẹ ôm chặt vào người tưởng như đứa con nít, xoa đầu, xoa tay, rồi trong nhà có gì lại cho ăn, cho uống” (Thư của đồng chí Phan Văn Lai gửi mẹ, tháng 8/1964).

9 năm xa quê hương, xa gia đình đi chiến đấu, đồng chí Phan Văn Lai chưa một lần được về thăm, nỗi nhớ gia đình luôn thường trực như bùng cháy mỗi dịp tết đến xuân về, nhưng chính nỗi niềm thương nhớ ấy đã biến thành sức mạnh chiến đấu của người chiến sĩ:“Cuộc chiến đấu và sức chịu đựng liên tục của anh đã trải qua 9 mùa xuân, ngày chiến thắng chắc chắn sẽ tự hào và vinh dự lắm”. Người chiến sỹ luôn giữ vững niềm tin, hy vọng chiến thắng ở một tương lai không xa, một mùa xuân độc lập, tự do và hạnh phúc của cả dân tộc:“Cả nước đổi mới, cả dân tộc đổi mới,gia đình ta cũng có những cái mới” (Thư của đồng chí Phan Văn Lai gửi vợ, ngày 03/02/1973).

Năm 2012, Bộ Công an tổ chức “Cuộc vận động sưu tầm và tuyên truyền kỷ vật lịch sử công an nhân dân” đồng chí Phan Văn Lai đã trao tư liệu gốc những lá thư thời chiến cho Bảo tàng Công an nhân dân. Những bức thư cũng được tập hợp xuất bản trong cuốn sách “Những lá thư thời chiến Công an nhân dân” do Tổng Cục chính trị, Bộ Công an biên soạn.

Những lá thư thời chiến của đồng chí Thiếu tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phan Văn Lai là những kỷ vật độc đáo đang được gìn giữ và trưng bày trang trọng tại Bảo tàng Công an nhân dân, góp phần tô thắm truyền thống vẻ vang của lực lượng Công an nhân dân: “Trung thành với Đảng, tận tụy với dân, cần, kiệm, liêm, chính, đoàn kết hiệp đồng, mưu trí sáng tạo, kiên quyết khôn khéo, dũng cảm chiến đấu hy sinh vì an ninh Tổ quốc, vì cuộc sống bình yên và hạnh phúc của Nhân dân”./.