Những lá thư trở về từ bên kia chiến tuyến

Chiều thu 2012, tôi tìm đến căn nhà số 73, đường Trưng Nữ Vương (Hải Châu, Đà Nẵng), tư gia của Trung tá Nguyễn Xuân Sanh, chủ nhân của những lá thư thất lạc sang bên kia chiến tuyến sau 36 năm nay đã “trở về”.

Ngày ấy, chàng trai quê Đồng Hới (Quảng Bình) Nguyễn Xuân Sanh, sau khi học xong Trường Thể dục Thể thao Trung ương, về công tác tại quê hương, là cầu thủ bóng bàn đội tuyển trẻ quốc gia, cầu thủ đội tuyển bóng chuyền tỉnh Quảng Bình. Năm 1963, Nguyễn Xuân Sanh nhập ngũ vào Trung đoàn 170 Hải quân. Sau 18 tháng huấn luyện chuyên ngành hàng hải và các hoạt động tác chiến, anh chính thức trở thành cán bộ đặc công nước. Tháng 10-1966, Nguyễn Xuân Sanh gia nhập đoàn quân “xẻ dọc Trường Sơn đi cứu nước”. Từ đấy, tên anh được gắn liền với chiến công của Bộ đội Đặc công nước tỉnh Quảng Đà. Đó là những đêm hòa mình trong dòng nước đen thẫm, đánh sập cầu Thủy Tú, cầu Vĩnh Điện, cầu Bà Rén… để cắt đứt liên lạc, chi viện của địch, tạo điều kiện để đơn vị bạn lập công.

Đồng hành với cuộc đời binh nghiệp, Nguyễn Xuân Sanh có một tình yêu đẹp. Đến tận bây giờ, khi bước qua ngưỡng “cổ lai hy”, vậy mà mỗi khi gặp lại, đồng đội vẫn còn ca ngợi mối tình của đôi “trai tài, gái cũng tài” Nguyễn Xuân Sanh - Nguyễn Thị Khánh. Anh là vận động viên bóng bàn, bóng chuyền, chị là xạ thủ bắn súng cấp quốc gia, từng đoạt nhiều giải thưởng trong và ngoài nước. Vì vậy, những lá thư tiền tuyến-hậu phương trao gửi cho nhau luôn ngập tràn sự yêu thương, chứa đựng một niềm tin mãnh liệt về ngày toàn thắng. Thư tình của Nguyễn Xuân Sanh - Nguyễn Thị Khánh chắc hẳn sẽ không có gì đặc biệt, nếu như không có hai lá thư thất lạc sang bên kia chiến tuyến và trở về sau 36 năm.

Ngày đó, ông Sanh không nhớ rõ năm 1967 hay 1968, khi ông là Đội trưởng đơn vị đặc công nước Quảng Đà, đóng quân tại thôn 1, xã Điện Ngọc (Điện Bàn, Quảng Nam), đơn vị có mã số hòm thư là 354-Thanh Khiết. Hôm ấy, nhân dịp có chiến sĩ Nguyễn Văn Sơn (quê Thái Thụy, Thái Bình) ra miền Bắc công tác, Đội trưởng Sanh tranh thủ ghi mấy dòng gửi về hậu phương. Trong đó, lá thư đầu tiên anh dành cho mẹ:

Mẹ thân yêu của con!

Xa mẹ, nhớ mẹ và thương mẹ vô cùng. Chính những lúc này sống nơi đất khách quê người nghĩ đến mẹ con ân hận vô cùng về những ngày con sống với mẹ con đã làm phiền mẹ rất nhiều, nhớ những lúc con làm nũng mẹ, bắt mẹ đi chợ mua quà thì sao mà buồn cười thế. Và những ngày con thôi học đã trở thành anh cán bộ có lương bổng đàng hoàng thế mà chẳng giúp đỡ gì mẹ cả. Con càng nghĩ càng thấy xấu hổ với lương tâm vô cùng. Rồi những ngày con sắp xa mẹ, con chuẩn bị lên đường nhập ngũ. Có những đêm con trằn trọc không ngủ, mẹ cũng thao thức vì con, rồi những ngày chia tay đi bộ đội. Con còn nhớ mẹ đứng ở cổng tỉnh đội tiễn con mà hai hàng nước mắt mẹ cứ chảy ròng ròng. Con không dám nhìn mẹ. Con sợ con lại không cầm được nước mắt. Ngày ấy đến nay đã bốn năm mà con còn nhớ mãi không quên. Từ ngày đó đến nay nơi xa mẹ, con chẳng giúp gì được cho mẹ mà còn làm phiền mẹ nữa là khác. Con cứ nghĩ mà thương mẹ vô cùng. Ngay cái chuyện riêng tư vợ con của con mà mẹ cũng phải thúc giục. Con muốn tìm một đứa con dâu cho mẹ thật vừa lòng và những đứa cháu nội thật ngoan. Nhưng nay thì chịu rồi, con sẽ hoãn tất cả lại để đợi ngày chiến thắng, ngày thống nhất, giá lúc ấy mà gia đình ta sum họp thì vui sướng biết chừng nào.

Mẹ kính mến!

Độ này mẹ sống ra sao? Các em con có được học hành gì không? Chị Dục và các cháu sống thế nào hở mẹ? Chắc độ này mẹ già lắm rồi? Con trông mãi làm thế nào mà gặp được mẹ. Còn con, sức khỏe vẫn bình thường, công tác, học tập, chiến đấu tốt. Mẹ đừng có lo lắng gì về con.

Thôi mẹ nhé! Nhân tiện có đồng chí cùng đơn vị con ra Bắc công tác, con vội viết vài dòng gửi chung thư với Khánh. Khánh sẽ viết thư gửi vào cho mẹ vì đồng chí ấy ra Hà Nội nên luôn tiện. Con viết vội quá, mẹ thông cảm. Chào mẹ. Con yêu của mẹ.

Con Xuân Sanh

354-THANH KHIẾT

Người ta thường nói, trong cuộc đời người đàn ông có hai người đàn bà quan trọng nhất là mẹ và vợ. Trung tá Nguyễn Xuân Sanh cũng không là ngoại lệ, người anh nghĩ đến sau mẹ là cô xạ thủ Nguyễn Thị Khánh đang lặng lẽ chờ anh đến ngày chiến thắng trở về:

Khánh em thân yêu!

Nhân tiện có đồng chí cùng đơn vị ra Bắc công tác, anh tranh thủ viết vài dòng về thăm em.

Anh xa em đã bao nhiêu ngày rồi nhỉ, kể cũng khá lâu rồi. Anh viết cho em thư này là ba, không biết em có nhận được không? Sao mà anh chưa nhận được thư, không biết có thất lạc đâu không? Thế nào, độ này em có khỏe không? Công tác ra sao? Hiện đang ở trường làm huấn luyện viên hay đã ra trường? Bất kỳ công tác gì cũng cố gắng phát huy tính tiền phong của mình trong mọi lĩnh vực công tác đừng để người ta chê trách. Hơn nữa, mình đang có một người anh thân thiết nhất đang công tác ở chiến trường miền Nam, phải làm thế nào để xứng đáng với anh chứ? Tuy anh ở xa nhưng anh vẫn biết được các sinh hoạt của em, anh nói thế không phải nói lại mà không phải để dọa em đâu. Anh ở xa nhưng có đồng chí anh ở gần em và cung cấp tình hình cho anh. Nói chung, những tình hình ở miền Bắc, anh đều nắm được, em cứ yên chí. Còn sức khỏe của anh thì vẫn bình thường. Em đừng lo cho anh, nghĩa là anh vẫn sống mạnh khỏe, công tác và chiến đấu tốt. Ngày thống nhất, anh sẽ trở về với em. Nếu em không đợi được đến ngày đó thì anh cũng không trách đâu. Em cứ suy nghĩ và hành động theo ý nghĩ của em, không việc gì đâu. Anh rất thông cảm với hoàn cảnh và cuộc sống của em. Anh đã làm cho cuộc sống của em phải liên lụy và chờ đợi. Em đã khổ nhiều, tình cảm thiếu thốn. Nay anh yêu em, bắt em phải chờ đợi. Đáng lẽ người ta yêu nhau đầu gối tay ấp, luôn động viên. Nhưng em lại yêu anh mà anh thì ở xa em, nay lại càng xa. Thật là một con người đau khổ.

Khánh em thân yêu!

Giờ này em đang làm gì? Em nhận thư anh lúc đang luyện tập, đang lên lớp hay đang nghỉ trưa? Giờ này em có nghĩ đến anh không nhỉ? Thế em có biết anh đang làm gì không? Anh đang sống giữa chiến trường miền Nam, xung quanh là quân giặc, loài mặt người dạ thú đang ngày đêm tìm cách sát hại dân lành, nhưng tính mạng của chúng chẳng được bao lâu nữa. Ngày chiến thắng, ngày sum họp sắp đến với chúng ta…

Nếu nội dung thư có thể gợi lên cho độc giả sự liên tưởng đã bắt gặp ở đâu đó thì hành trình của hai lá thư này mới là điều hy hữu. Hôm Nguyễn Văn Sơn lên đường, Sanh tiễn chân đồng đội với hy vọng một ngày gần nhất mẹ và người yêu sẽ nhận được thư anh. Gửi thư, chờ hồi âm, nhưng càng trông càng bặt tin, anh nghĩ rằng thư đã thất lạc là chuyện bình thường của thời chiến. Nhưng một sự bất ngờ đã xảy ra khiến mỗi khi nhớ đến ông Sanh lại nghẹn lòng. Ấy là khi đất nước thống nhất, trên đường ra miền Bắc, Nguyễn Xuân Sanh mới biết Sơn hy sinh khi chưa về đến đích, những tưởng hai lá thư của Sanh thấm máu đồng đội đã hòa vào lòng đất mẹ. Nhưng tháng 9-2003, đại diện tổ chức cựu chiến binh Mỹ tham chiến ở Việt Nam (VVA), khi đến thăm Đà Nẵng đã bàn giao cho cơ quan chức năng 2 lá thư của chiến sĩ Nguyễn Xuân Sanh gửi từ chiến trường miền Nam ra miền Bắc. Theo thông tin VVA cung cấp, đây là những lá thư do cựu binh Mỹ thu được từ thi thể của một chiến sĩ giải phóng tại một địa điểm cách Đà Nẵng 50 dặm về phía tây nam. Nguồn tin này được công bố rộng rãi trên các phương tiện thông tin truyền thông và như một lẽ dĩ nhiên nó được hội tụ về căn nhà số 73, đường Trưng Nữ Vương (Đà Nẵng). Ông bà Sanh-Khánh ngỡ ngàng nhận ra nét chữ thuở thanh xuân khi mái đầu điểm sương. Từ bấy đến nay, lâu lâu, họ lại đem bức thư ra đọc cho con cháu nghe và cùng ôn lại một thời đất nước “gian lao mà anh dũng”. Ông Sanh cho biết: Đây là bản photo, còn bản gốc cơ quan chức năng đang lưu giữ.

Có những trang viết, khi tác giả chấp bút với mục đích chỉ dành riêng cho mình, nhưng khi đứa con tinh thần ra đời thì vô hình trung đã trở thành “của chung mọi người”. Hai lá thư của cựu chiến binh Nguyễn Xuân Sanh có thể được xem là một trong những trường hợp như vậy, vì nó đã góp phần lý giải vì sao “toàn thắng ắt về ta”.