NHỮNG MÁI TÓC TRƯỚC GIỜ XUẤT KÍCH

Trong ba lô của chiến sĩ Nguyễn Văn Lợi, ngoài khẩu súng, tăng võng và bi đông nước, còn có một chiếc kéo cắt tóc, một chiếc tông-đơ bằng tay đã cũ và một chiếc gương nhỏ sứt góc.

Đó là những vật bất ly thân của anh suốt những năm tháng ở chiến trường.

Trước khi nhập ngũ, Lợi là thợ cắt tóc duy nhất của một thị trấn nhỏ. Ngày lên đường, người thầy đưa cho anh chiếc kéo rồi dặn:

"Ở đâu cũng có thể cắt tóc, miễn là còn có con người."

Lợi mang theo lời dặn ấy đến chiến trường.

Cứ mỗi khi đơn vị có vài giờ nghỉ sau hành quân hoặc trước một trận đánh lớn, anh lại trải tấm tăng xuống gốc cây, treo chiếc gương lên thân cây rồi cười:

"Ai cắt tóc nào!"

Ban đầu, nhiều người ngại.

Nhưng rồi từng người một ngồi xuống.

Không có ghế.

Không có khăn choàng.

Chỉ có tiếng kéo lách cách giữa núi rừng.

Có người muốn cắt ngắn cho mát.

Có người chỉ nhờ tỉa gọn mái tóc vì đã che kín mắt.

Lợi vừa cắt vừa kể chuyện quê nhà. Có lúc anh còn bắt chước giọng ông chủ tiệm cắt tóc ở thị trấn khiến cả đơn vị cười nghiêng ngả.

Những tiếng cười hiếm hoi ấy làm quên đi cái khốc liệt của chiến tranh.

Một lần, trước giờ xuất kích, Lợi cắt tóc cho Hưng – người bạn thân cùng quê.

Hưng nhìn mình trong chiếc gương nhỏ rồi cười:

"Đẹp trai thế này, về là lấy vợ được rồi."

Lợi đập nhẹ vào vai bạn:

"Thì phải về đã."

Không ai ngờ đó là lần cuối cùng hai người trò chuyện.

Sau trận đánh, Hưng mãi mãi nằm lại nơi sườn núi.

Chiều hôm ấy, Lợi lặng lẽ nhặt chiếc lược của bạn bỏ vào túi áo.

Từ đó, mỗi lần cắt tóc cho đồng đội, anh đều lau sạch chiếc gương thật cẩn thận trước khi đưa cho họ soi.

Anh bảo:

"Biết đâu đây là lần cuối họ nhìn thấy chính mình."

Không ai đáp.

Chỉ có tiếng kéo vẫn đều đặn vang lên.

Chiến tranh kết thúc.

Lợi trở về quê, mở lại tiệm cắt tóc cũ của thầy.

Ngày khai trương, anh treo chiếc kéo năm xưa trong chiếc khung kính bên cạnh tấm biển nhỏ ghi dòng chữ:

"Chiếc kéo đã cùng tôi đi qua chiến trường."

Khách đến cắt tóc thường hỏi vì sao ông giữ chiếc kéo cũ kỹ ấy.

Lợi chỉ mỉm cười.

Ông không kể về những mái tóc đã cắt giữa rừng Trường Sơn.

Không kể về những người lính vừa soi gương cười hôm trước thì hôm sau đã hy sinh.

Không kể về những buổi chiều cả đơn vị ngồi quanh, chuyền tay nhau chiếc gương nhỏ để sửa lại mái tóc trước giờ lên đường.

Bởi với ông, đó không đơn thuần là những lần cắt tóc.

Đó là cách để người lính giữ lại sự chỉnh tề, sự tự tin và một phần cuộc sống bình thường giữa những ngày bom đạn.

Nhiều năm sau, trong buổi gặp mặt cựu chiến binh, có người nhận ra ông và cười lớn:

"Lợi cắt tóc đây rồi!"

Tiếng cười ấy khiến cả hội trường rộn rã như những năm tháng tuổi đôi mươi.

Ông Lợi nhìn những mái đầu đã bạc trắng mà bỗng nhớ về những chàng trai năm nào, từng ngồi trên gốc cây, soi mình trong chiếc gương sứt góc và nói với nhau rằng, sau trận đánh này nhất định sẽ trở về.

Chiến tranh đã lùi xa.

Chiếc kéo đã cùn đi theo năm tháng.

Nhưng những nhát cắt năm xưa vẫn còn nguyên trong ký ức của người lính già – như một minh chứng rằng, ngay giữa thời hoa lửa, con người vẫn luôn cố gắng giữ gìn những điều bình dị nhất để nuôi dưỡng niềm tin vào ngày hòa bình.