Những mùa đói không quên

Nhân vật kể chuyện: Già làng Sùng Seo Páo (tiếp mạch hồi ký già làng)

Có những năm, ở Dền Thàng chúng tôi, cái đói không đến một lần mà kéo dài từ mùa này sang mùa khác. Tôi nhớ rõ từng mùa lúa chưa kịp chín đã phải nộp cho thổ ty, từng con gà, con lợn nuôi trong nhà cũng có thể bị gọi tên để “nộp dịch”. Dân bản không chỉ đóng thuế cho Pháp mà còn phải đi phu không công, luân phiên làm ruộng cho nhà quan, gùi thóc, đốn củi, dựng nhà cho bọn chức dịch. Có nhà thiếu ăn sáu tháng, có nhà đói đến chín tháng, trẻ con bụng ỏng, người lớn gầy rộc mà vẫn phải gắng gượng đi làm dịch. Nhìn ruộng đất lần lượt rơi vào tay thổ ty, tôi hiểu rằng nếu không đứng lên, bản làng rồi cũng sẽ mất.

Chính trong những năm đói khổ ấy, chúng tôi càng quyết tâm giữ bản. Khi cán bộ cách mạng về, tôi cùng các già làng thống nhất che chở bằng mọi giá. Dù thổ phỉ và tay sai lùng sục, chúng tôi vẫn bố trí người canh đường, giấu cán bộ trong rừng sâu, dùng chính những lối mòn quen thuộc để đánh lạc hướng địch. Đói thì chịu, nhưng không để mất người cách mạng. Tôi luôn nói với con cháu rằng: thóc mất còn làm lại được, người mất thì bản không còn đường sống.