NHỮNG NẮM RAU DẠI TRÊN ĐƯỜNG HÀNH QUÂN

NHỮNG NẮM RAU DẠI TRÊN ĐƯỜNG HÀNH QUÂN

Tôi là Phạm Văn Hải. Trong những năm tháng quân ngũ, chúng tôi quen với những cuộc hành quân dài ngày, ba lô nặng trĩu trên vai, bữa ăn nhiều khi chỉ là cơm độn với ít muối. Nhưng chính trong những gian khổ ấy, tôi lại nhớ mãi một kỷ niệm rất đời, rất lính: những lần hái rau dại ven đường hành quân để cải thiện bữa ăn.

Hôm đó, đơn vị tôi hành quân xuyên rừng từ sáng sớm. Đường đi quanh co, lúc lên dốc, lúc lội suối, ai nấy đều thấm mệt. Lương thực mang theo có hạn, rau xanh gần như không có. Mấy ngày liền chỉ ăn cơm với muối vừng, cổ họng khô, người lúc nào cũng thèm một bát canh rau.

Đến trưa, đơn vị dừng chân nghỉ ngắn bên một con suối nhỏ. Trong lúc anh em tranh thủ ngồi xuống tháo ba lô, tôi để ý ven đường có nhiều loại cây quen quen, lá xanh non mọc sát đất. Nhìn kỹ, tôi nhận ra đó là rau tàu bay, rau dền dại và mấy bụi rau sam – những thứ hồi nhỏ tôi vẫn theo mẹ hái ngoài bờ ruộng.

Tôi nói với anh em trong tổ:

“Ở đây có rau ăn được đấy, hái mang theo nấu canh là ngon lắm.”

Nghe vậy, mấy người mắt sáng hẳn lên. Thế là tranh thủ giờ nghỉ, chúng tôi tản ra mỗi người một ít, người cúi xuống hái rau, người nhổ cả gốc, phủi nhanh đất cát rồi bó lại gọn gàng.

Hái rau giữa đường hành quân không giống ở nhà. Không có dao, chỉ dùng tay bẻ, không có rổ, chỉ nhét tạm vào túi ni lông hoặc buộc ngoài ba lô. Nhưng ai cũng vui. Có người vừa hái vừa đùa:

“Hôm nay hành quân kiêm luôn nhiệm vụ hậu cần nhé!”

Câu nói khiến cả nhóm bật cười, quên đi mệt mỏi.

Buổi chiều, khi dừng quân dựng lán, nắm rau dại ấy được đem ra rửa sạch dưới suối. Anh nuôi nhìn thấy, gật đầu khen:

“Có rau thế này là quý lắm rồi.”

Chỉ một nồi canh rau dại nấu loãng, thêm chút muối, vậy mà khi ăn, ai cũng thấy ngon lạ thường. Vị rau hơi chan chát, hơi nhớt, nhưng mát và dễ chịu, như bù lại những ngày thiếu thốn.

Tôi nhớ rõ cảnh anh em ngồi quây quanh nồi cơm, mỗi người một bát canh rau, ăn chậm rãi, trân trọng từng thìa. Có người vừa ăn vừa nói:

“Lâu lắm rồi mới được ăn rau xanh.”

Nghe câu ấy, tôi chợt thấy những nắm rau dại ven đường bỗng trở nên quý giá hơn bao giờ hết.

Sau lần đó, mỗi khi hành quân qua những đoạn có cây cỏ quen thuộc, anh em lại để ý xem có hái được gì không. Người biết thì chỉ người chưa biết, dặn nhau phân biệt cho đúng, tránh nhầm cây độc. Từ chuyện hái rau, chúng tôi hiểu thêm về rừng, về cách tự lo cho mình trong điều kiện thiếu thốn.

Giờ đây, khi đã rời quân ngũ, đi chợ mua rau rất dễ, bữa ăn lúc nào cũng đủ đầy. Nhưng mỗi khi nhìn thấy những loại rau dại mọc ven đường, tôi lại nhớ đến những ngày hành quân năm ấy. Nhớ cảnh anh em lom khom hái rau giữa rừng, nhớ bát canh đơn sơ mà ấm áp tình đồng đội.

Với tôi, hái rau dại trên đường hành quân không chỉ là chuyện cải thiện bữa ăn. Đó là bài học về sự thích nghi, về tinh thần tự lực của người lính, và hơn hết, là ký ức rất đẹp về những năm tháng gian khổ mà nghĩa tình, theo tôi suốt cả cuộc đời.