NHỮNG NĂM THÁNG ĐẦU GIỮ ĐẤT – TỪ SUỐI ÔNG HÙNG ĐẾN BẦU TRỜI NĂM 1952

Những năm 1946, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp vừa mới bắt đầu, vùng đất Lộc Ninh – Suối Ông Hùng chưa phải là một căn cứ lớn, chưa có lực lượng đông đảo, chưa có những trận đánh vang dội, mà chỉ là một vùng rừng núi còn hoang sơ, nơi người dân sống dựa vào rẫy, vào cao su, và nơi những bước chân đầu tiên của lực lượng cách mạng bắt đầu in dấu một cách âm thầm nhưng bền bỉ, mở ra một hành trình dài mà không ai khi đó có thể hình dung được sẽ kéo dài gần ba mươi năm.

Ngày 05 tháng 3 năm 1946, khi Chi đội 11 Tây Ninh được thành lập, những đơn vị vũ trang đầu tiên bắt đầu được tổ chức, trong đó Trung đội C được giao nhiệm vụ hoạt động tại khu vực Phước Ninh – Lộc Ninh, mang theo một nhiệm vụ không hề đơn giản là bám địa bàn, xây dựng cơ sở và giữ vững mối liên lạc giữa các vùng, trong điều kiện mà lực lượng còn mỏng, trang bị còn thiếu, mọi hoạt động đều phải dựa vào sự che chở của nhân dân và sự hiểu biết địa hình rừng núi.

Những ngày đó không có những trận đánh lớn, không có những chiến công được nhắc đến rộng rãi, mà chủ yếu là những công việc thầm lặng nhưng có ý nghĩa quyết định, đó là tìm đường, mở lối, xây dựng cơ sở, vận động quần chúng, bảo vệ cán bộ, và giữ cho ngọn lửa cách mạng không bị dập tắt ngay từ những ngày đầu, bởi chỉ cần mất đất, mất dân thì mọi kế hoạch sau này đều không thể thực hiện được.

Chính từ những bước đi âm thầm ấy, một nền móng dần được hình thành, để rồi đến ngày 15 tháng 10 năm 1948, tại khu vực Lộc Ninh – Suối Ông Hùng, lực lượng du kích do Ba Râu chỉ huy đã tổ chức trận phục kích vào một toán lính Pháp có lính Cao Đài dẫn đường, một trận đánh không lớn về quy mô nhưng lại mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi đây là lần đầu tiên lực lượng du kích địa phương chủ động đánh địch ngay trên địa bàn của mình, tận dụng địa hình rừng rậm, chọn đúng thời điểm, tạo yếu tố bất ngờ để khiến đối phương rơi vào thế bị động.

Trận đánh diễn ra nhanh, quyết liệt và kết thúc trong thời gian ngắn, với kết quả tiêu diệt được một số sinh lực địch và thu được vũ khí, trong đó có một khẩu trung liên FM cùng nhiều đạn dược, nhưng điều quan trọng hơn cả không nằm ở con số chiến lợi phẩm mà ở sự thay đổi về tâm lý, bởi từ sau trận phục kích này, người dân không còn chỉ là những người đứng ngoài quan sát mà bắt đầu tin tưởng hơn vào lực lượng cách mạng, sẵn sàng tham gia, hỗ trợ và bảo vệ, tạo nên một thế trận lòng dân ngày càng vững chắc.

Từ năm 1948 trở đi, phong trào tại Lộc Ninh – Suối Ông Hùng dần phát triển, các cơ sở cách mạng được củng cố, lực lượng du kích trưởng thành qua từng trận đánh nhỏ, từng lần đối đầu với các cuộc càn quét của địch, để rồi đến năm 1952, khi chiến tranh bước sang một giai đoạn ác liệt hơn, đối phương bắt đầu sử dụng máy bay trinh sát bay thấp để dò tìm và kiểm soát khu vực, thì một sự kiện đã xảy ra làm thay đổi hoàn toàn cách nhìn của cả hai phía.

Ngày 28 tháng 10 năm 1952, tại khu vực Trảng Sầm, một chiếc máy bay trinh sát của địch bay thấp, lượn nhiều vòng nhằm quan sát hoạt động dưới mặt đất, nhưng không ngờ rằng dưới những tán rừng ấy, lực lượng du kích đã âm thầm bố trí từ trước, chờ đúng thời điểm khi máy bay hạ thấp đến tầm bắn hiệu quả thì đồng loạt nổ súng, khiến chiếc máy bay trúng đạn, mất kiểm soát và rơi xuống, một sự kiện mà trước đó ít ai nghĩ có thể xảy ra với vũ khí bộ binh.

Chỉ hai ngày sau, vào ngày 30 tháng 10 năm 1952, tại khu vực Trâm Sụ, một chiếc máy bay trinh sát khác tiếp tục bị bắn rơi trong một tình huống tương tự, tạo nên một chuỗi sự kiện liên tiếp không chỉ gây thiệt hại cho đối phương mà còn mang ý nghĩa khẳng định rằng đây không phải là may mắn mà là kết quả của cách đánh phù hợp, của sự kiên nhẫn và của khả năng tận dụng địa hình một cách hiệu quả.

Hai chiếc máy bay bị bắn rơi trong hai ngày liên tiếp đã làm thay đổi hoàn toàn tâm lý của đối phương, buộc họ phải thận trọng hơn trong các hoạt động trinh sát, không còn dám bay thấp một cách tự do như trước, trong khi đối với lực lượng cách mạng và nhân dân địa phương, đó là một bước ngoặt lớn, bởi lần đầu tiên họ cảm nhận rõ ràng rằng không chỉ có thể giữ đất, đánh dưới mặt đất, mà còn có thể làm chủ thế trận ngay cả trên bầu trời.

Nếu nhìn lại toàn bộ giai đoạn từ năm 1946 đến năm 1952, có thể thấy rõ một quá trình phát triển liên tục, từ những bước đi ban đầu còn nhiều khó khăn, đến những trận đánh đầu tiên mang tính thử sức, và cuối cùng là những chiến công khẳng định sự trưởng thành, tất cả đã tạo nên một nền tảng vững chắc để Lộc Ninh – Suối Ông Hùng bước vào những giai đoạn khốc liệt hơn sau này, đối mặt với những cuộc hành quân quy mô lớn và tiếp tục giữ vững vai trò của một vùng căn cứ quan trọng trong suốt cuộc kháng chiến.