Những năm tháng hòa bình của chú Tư Cang

Chuyện về hơn 30 năm ông và các đồng đội của mình đã đi trong lịch sử đất nước.

98 tuổi, những câu chuyện ông kể lạ thay vẫn sống động, rành mạch, chi tiết như vừa diễn ra hôm qua, thỉnh thoảng lại được ông chen thêm vài câu thơ tự sáng tác, một bài hát đã in trong tâm khảm, một bình luận hài hước, bao dung của trải nghiệm và thời gian.

Không ngạc nhiên khi nhà ông thường xuyên có khách đến thăm, xin được nghe một câu chuyện bất chợt dù có khi đã thuộc lòng, lại có cả nhà văn ghi chép những lời kể mà in thành sách - dù sách do chính ông viết đã in đến cuốn thứ 6 và tái bản nhiều lần.

Hôm nay, ông đưa tay khoe với tôi: "Cái đồng hồ mới này do bà dịch giả người Nga vừa dịch cuốn Chuyện kể của H63 ra tiếng Nga gửi tặng. Người Nga đọc chuyện tình báo Việt Nam mà họ cũng mê".

Nước mắt

Vâng, ai cũng mê nên câu chuyện về cụm điệp báo H63 với những người anh hùng: điệp viên Phạm Xuân Ẩn, giao liên Nguyễn Thị Ba, Tám Thảo, giao thông Nguyễn Văn Thương, cụm trưởng Nguyễn Văn Tàu dẫu đã được khai thác qua hàng trăm bài báo, hàng chục cuốn sách, phim tài liệu nhưng vẫn còn ẩn chứa nhiều bí mật hấp dẫn, và nay thì thêm một dự án phim điện ảnh đang được khởi động. Nhưng câu chuyện ít người biết hơn là câu chuyện của chính ông Tư Cang trong 51 năm hòa bình.

Ngày 30-4-1975 thật dài với những diễn biến dồn dập và các nhiệm vụ quan trọng của Lữ đoàn đặc công biệt động 316 mà ông là chính ủy: chiếm giữ cầu Rạch Chiếc mở đường để đại quân tiến vào Sài Gòn, bảo vệ nhà máy nước, nhà máy điện để đảm bảo sinh hoạt bình thường cho thành phố, tiếp quản trụ sở ở Bộ Tổng tham mưu, nối liên lạc với các cơ sở nội thành.

Trong niềm vui hòa bình lớn lao bao phủ ngập tràn, ông Tư Cang có hai niềm vui riêng cũng lớn lao không kém.

Một đến vào giữa trưa, khi bản tin chính quyền Việt Nam Cộng hòa đầu hàng được phát đi, ông được bắt tay từ giã đồng chí đội trưởng pháo binh, được chính thức hủy nhiệm vụ đặt pháo trên các cao điểm của thành phố mà chỉ trước đó vài tiếng cả hai đã phải cùng nhau bàn bạc kỹ lưỡng đề phòng tình huống xấu.

Hôm nay ông Tư Cang cười hà hà: "Nói như Phạm Xuân Ẩn, chúng tôi chắc hẳn là có lá số tử vi tốt. Tôi thì chưa bao giờ xem tử vi, nhưng chắc hẳn tôi được ơn trên ông bà phù hộ che chở cho, có vậy mới vượt qua được những tình huống mà tới nay tôi vẫn không hiểu được vì sao mà thoát, có vậy mà 28 năm tôi mới về mà vẫn được gặp mẹ, gặp vợ, gặp con…".

Mấy mươi năm đấu trí đấu lực, viết nên những huyền thoại trong chiến tranh, 47 tuổi ông Tư Cang lại như chưa quen với hòa bình. Từ chối công tác ở thành phố, ông tình nguyện tiếp tục cùng đơn vị trở lại với núi rừng Bình Long làm nhiệm vụ khai thác đá, nung vôi.

Rừng xanh núi đỏ vất vả, thiếu thốn nhưng niềm vui hòa bình với ông là được cùng anh em ở trong mái nhà tranh tràn nắng, lộng gió, không còn phải chui địa đạo, núp lùm cây. Nhưng niềm vui giản dị ấy cũng không kéo dài lâu.

Bên kia cánh rừng Bình Long là biên giới, chiến tranh đã lại bắt đầu. Lực lượng đặc công biệt động lại buông xuống cây búa để tiếp tục cầm súng.

Sau mấy trận đánh, ông Tư Cang được xếp loại thương binh hạng 2/4, mất 61% sức khoẻ, ông được chuyển công tác và chuẩn bị nghỉ hưu. Cả đời xông pha ở tuyến đầu, quen gánh những trách nhiệm hiểm nguy nặng nề nhất, ông Tư Cang một lần nữa rơi nước mắt trên tờ giấy quyết định hưu trí.