NHỮNG NGÀY CUỐI Ở PHÚ QUỐC: KHÍ TIẾT BẤT TỬ CỦA VỊ HÙNG TƯỚNG

Đến cuối năm 1868, tình hình tại căn cứ Phú Quốc rơi vào thế hiểm nghèo chưa từng có. Thực dân Pháp đã huy động một lực lượng hải quân khổng lồ siết chặt vòng vây phong tỏa toàn bộ hòn đảo, cắt đứt hoàn toàn mọi con đường tiếp tế lương thực và thuốc men từ đất liền. Nghĩa quân bị cô lập hoàn toàn giữa đại dương, lương thảo cạn kiệt, đạn dược hết sạch, số lượng chiến sĩ bị thương và mắc bệnh sốt rét tăng lên từng ngày. Nhận thấy không thể tiêu diệt Nguyễn Trung Trực bằng quân sự một cách nhanh chóng, chính quyền thực dân đã thi hành một chính sách vô cùng tàn nhẫn và dã tâm: Họ bắt giữ mẹ già của ông cùng hàng trăm dân lành trên đảo làm con bài uy hiếp, dọa sẽ sát hại tất cả nếu ông không ra nộp mình.

Đứng trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, Nguyễn Trung Trực đối mặt với một cuộc đấu tranh nội tâm vô cùng tàn khốc. Nếu tiếp tục ẩn nấp và chiến đấu, ông có thể bảo toàn mạng sống cá nhân thêm một thời gian, nhưng mẹ già và hàng trăm đồng bào vô tội trên đảo sẽ phải chết thảm dưới tay kẻ thù. Ngược lại, nếu ra nộp mình, ông chấp nhận cái chết cầm chắc nhưng sẽ cứu sống được mẹ cùng nhân dân. Bằng lòng nhân ái bao la của một vị thủ lĩnh luôn coi trọng sinh mạng nhân dân hơn bản thân mình, Nguyễn Trung Trực đã đưa ra quyết định lẫm liệt: Ông tự mình bước ra khỏi căn cứ, đường hoàng tiến vào sào huyệt kẻ thù để nộp mình, đổi lấy sự an toàn cho mẹ và đồng bào Phú Quốc.

Khi bắt được Nguyễn Trung Trực, chính quyền thực dân Pháp vừa nể sợ vừa muốn dùng chức quyền, bổng lộc để dụ dỗ ông ra làm quan cho triều đình bảo hộ nhằm dập tắt phong trào kháng chiến của nhân dân. Thế nhưng, trước mọi lời hứa hẹn vinh hoa phú quý của tướng giặc, vị anh hùng áo vải chỉ mỉm cười khinh bỉ và để lại một câu nói đanh thép đi vào lịch sử muôn đời của dân tộc Việt Nam: "Bao giờ người Tây rút hết cỏ nước Nam thì mới hết người Nam đánh Tây". Câu nói ấy là lời khẳng định chí khí bất diệt, biểu tượng cho sức sống kiên cường không bao giờ bị khuất phục của cả một dân tộc.

Ngày 27 tháng 10 năm 1868, thực dân Pháp đưa Nguyễn Trung Trực ra hành quyết tại pháp trường Rạch Giá. Trước đông đảo đồng bào và quân thù, vị anh hùng bước lên bệ hành quyết với khí thái lẫm liệt, nụ cười thanh thản và ánh mắt rực sáng niềm tin vào tương lai dân tộc. Cái chết của ông không làm phong trào kháng chiến dập tắt mà ngược lại, đã hóa thành một tượng đài bất tử trong lòng mỗi người dân Việt Nam. Khí tiết quật cường cùng câu nói đanh thép của Nguyễn Trung Trực trở thành ngọn đuốc soi đường, thắp sáng mãi niềm tự hào và chí khí kiêu hãnh cho muôn đời con cháu mai sau.